REKLAMA
Autor: Redakcja receptura.pl Opublikowano: 12 sierpnia 2019

Azotan srebra

REKLAMA

Nazwy polskie: azotan srebra , lapis

Nazwy łacińskie: Argenti nitras, Argentum nitricum

Odkrycie i zastosowanie w przeszłości

Jednym z pierwszych uczonych który pisał o azotanie srebra był Albert Wielki (1193-1280). W swoim dziele pt. Compositium de compositis opisywał tę sól następująco: „związek otrzymany z rozpuszczenia srebra w kwasie azotowym … barwi ręce ludzkie na czarno, ciężką do pozbycia się farbą…”. W XVI wieku Paraselsus stosował azotan srebra jako substancję żrącą w leczeniu ran. W 1614 r. Angelo Sala zastosował azotan srebra wewnętrznie jako środek przeczyszczający i służący do leczenia infekcji mózgu.

REKLAMA

Azotan srebra był stosowany miejscowo przez prawie cały XIX wiek do leczenia m.in. owrzodzeń, oparzeń i zakażonych ran. Jego zastosowanie zmniejszyło się dopiero po odkryciu antybiotyków. W 1881 roku 2% i 1% roztwory azotanu srebra zastosował niemiecki położnik Carl Credé do przemywania oczu noworodkom narażonym na gonokokowe infekcje oczu (np. rzeżączkowe zapalenie spojówek). Postępowanie takie zyskało nazwę zabiegu Credégo. Stopiony azotan srebra w postaci pałeczki nazywany tradycyjnie „kamieniem piekielnym” (Lapis infernalis) był stosowany jako środek kauteryzujący m.in. do usuwania tzw. ziarniny wokół stomii. Ponadto wykorzystywano go na rany np. po ugryzieniu przez wciekłego psa aby uchronić pacjenta przed wścieklizną. Azotan srebra był również stosowany wewnętrznie w leczeniu padaczki, choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy oraz w ginekologii, w leczeniu zapalenia gruczołu Bertoliniego.

Wygląd i właściwości fizyko-chemiczne

Azotan srebra wg Farmakopei Polskiej to biały lub prawie biały krystaliczny proszek lub przeźroczyste bezbarwne kryształy. Jako jedyny wśród soli srebra (I)  łatwo rozpuszcza się w wodzie i etanolu 96%. Wodne i alkoholowe roztwory azotanu srebra wykazują lekko kwaśny odczyn (pH ok. 6).Związek ten posiada właściwości utleniające i pod wpływem światła oraz  substancji organicznych ulega redukcji do metalicznego srebra. Proces ten odpowiada za powstawanie czarnych plam na skórze czy odzieży narażonej na działanie azotanu srebra. Ciemne plamy można usunąć przemywając zabarwione miejsce kolejno roztworami jodku potasu i tiosiarczanu sodu.

Mechanizm działania

Związki srebra w zależności od stężenia wykazują właściwość przeciwbakteryjne (zwłaszcza wobec bakterii G-dodatnich), ściągające oraz żrące. Wykazano, że niskie stężenia azotanu srebra indukują w bakteriach syntezę nanocząstek srebra, zaś wysokie, indukują śmierć komórki bakteryjnej. W roztworach o stężeniu 0,01% jony srebra adsorbują się na ściankach komórek bakteryjnych i działają ściągająco oraz bakteriostatycznie. Ponadto roztwory takie wpływają korzystnie na proces ziarninowania ran oraz mogą być stosowane na błony śluzowe. W wyższych stężeniach (0,1% i większych) jony srebra przenikają przez bakteryjną ścianę komórkową, tworzą kompleksy z istotnymi biologicznie grupami chemicznymi (np. karboksylową, aminową, fosforanową, sulfhydrylową, imidazolową) będącymi składnikami komórkowych białek i kwasów nukleinowych,  powodują denaturację białek, inaktywację licznych enzymów i zahamowanie replikacji DNA.  Ponadto jony srebra destabilizują błonę komórkową bakterii, zwiększają jej przepuszczalność przez co doprowadzają do wypływu metabolitów i niekontrolowanego transportu jonów.

Zastosowanie i toksyczność

W okulistyce azotan srebra wykorzystywany jest zgodnie z FP XI w postaci kropli w stężeniu 0,1-0,5% oraz 1%. Krople 1% stosowane są u noworodków (1 kropla do worka spojówkowego) w celu zapobiegania zakażeniom przedniego odcinka oka wywołanym przez Neisseria gonorrhoeae oraz leczniczo w zakażeniach spowodowanych przez Staphylococcus spp. i Chlamydia. Stosowanie dawek większych niż zalecane może doprowadzić do uszkodzenia rogówki i ślepoty.

W stomatologii azotan srebra wykorzystuje się w stężeniu 10-20% (wg FP XI) w zabiegu impregnacji zębiny dotkniętej próchnicą u dzieci (tzw. lapisowanie). Efektem ubocznym zabiegu jest ciemne zabarwienie zębów oraz ryzyko poparzenia błony śluzowej jamy ustnej. Do pędzlowania  trudno gojących się ran i owrzodzeń m.in. w jamie ustnej zaleca się stosowanie roztworów 1-2% (wg FP XI), zaś do przepłukiwań roztworów o stężeniu 0,05-0,1%.

W dermatologii do przyżegania kłykcin i brodawek stosuje się roztwory 10-20% azotanu srebra lub pałeczki z azotanem srebra w połączeniu z azotanem potasu (Lapis in bacillis, Argentum nitricum cum Kalio nitrico).

Ponadto azotan srebra jest szczególnie skuteczny w kauteryzacji ziarniniaków ropnych ręki oraz powszechnie wykorzystywany w leczeniu niewielkich ran. Efektem ubocznym długotrwałego stosowania preparatów z azotanem srebra jest trwała szarawo-niebieskawa pigmentacja skóry (argyria) lub spojówek (argyrosis). Długotrwałe stosowanie preparatów z azotanem srebra na błony śluzowe oraz rozległe rany może doprowadzić do wchłaniania srebra do ustroju i odkładania się go m.in. w wątrobie, śledzionie, nerkach, skórze i mięśniach. Jednak najbardziej narażone na wystąpienie argyrii są osoby przyjmujące preparaty srebra (srebro koloidalne) wewnętrznie.

Azotan srebra w recepturze

Azotan srebra w recepturze wykorzystuje się m.in. do wykonywania kropli ocznych. Wykonując krople jako środek izotonizujący należy zastosować roztwór azotanu potasu w stężeniu 1,6%.  Kropli z azotanem srebra nie należy wyjaławiać ani konserwować dlatego też wszystkie składniki wykorzystywane do ich przygotowania muszą być jałowe.

W recepturze aptecznej azotan srebra wykorzystuje się także do przygotowywania maści stosowanych w dermatologii i chirurgii w leczeniu owrzodzeń oraz przewlekłych trudno gojących się ran (np. maści Mikulicza).

Rp.

Argentii nitrici 1,0

Balsami peruviani 10,0

Vaselini flavi ad 100,0

M.f. ung.

Azotan srebra zleca się rozpuścić w kilku kroplach wody. Wazelina żółta (liczba wodna około 10), która stanowi podłoże powyższej maści, zdoła związać dodatek wody potrzebny do rozpuszczenia azotanu srebra. Roztwór azotanu srebra należy połączyć z wazeliną, a następnie dodać balsam peruwiański i mieszać do uzyskania jednorodnej konsystencji.

Nie należy łączyć azotanu srebra z takimi substancjami jak: jodki, bromki, chlorki, ponieważ wytrącają się nierozpuszczalne osady. Z kolei połącznie z mleczanem erakrydyny, glicerolem lub formaldehydem prowadzi do redukcji jonów srebra i wytrącenia szarego osadu  metalicznego srebra.

Bibliografia:

  1. Kostowski W., Herman Z. (2010) Farmakologia t. II. PZWL.
  2. Farmakopea Polska XI. (2017) Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne.
  3. Pokrowiecki R., Mielczarek A. (2012) Wybrane przykłady wykorzystania nano-cząsteczek srebra w procedurach medycznych. Nowa Stomatologia 3:117-121.
  4. Kędziora A., Sobik K. (2013) Oporność bakterii na srebro – problem stary czy nowy. Kosmos 62(4): 557-570.
  5. Karta Charakterystyki Produktu Leczniczego: Mova Nitrat Pipette.
  6. Politano AD., Campbell KT., Rosenberger LH., Sawyer RG. (2013) Use of silver in the prevention and treatment of infections: silver review. Surgical Infections 14(1): 8-20.
  7. Alexander JW. (2009) History of the medical use of silver. Surgical Infections 10(3): 289-292.
  8. Ebrahimi S., Dabiri N., Jamshidnejad E., Sarkari B. (2007) Efficacy of 10% silver nitrate solution in the treatment of common warts: a placebo‐controlled, randomized, clinical trial. International Journal of Dermatology 46(2): 215-217.
  9. Glick JB., Kaur RR., Siegel D. (2013) Achieving hemostasis in dermatology-Part II: Topical hemostatic agents. Indian Dermatology Online Journal 4(3):172-176.
  10. Padian RSK., Deepak V., Kalishwaralal K., Viswanathan P., Gurunathan S. (2010) Mechanism of bactericidal activity of silver nitrate – a concentration dependent bifunctional molecule. Brazilian Journal of Microbiology  41: 805-809

 

 

 

 

 

REKLAMA

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

REKLAMA

Szanowni Państwo,

Pragniemy poinformować, że z dniem 25.05.2018 r. w życie weszły przepisy europejskiego rozporządzenia o ochronie danych osobowych (RODO), które nakładają na nas obowiązek dostosowania zasad świadczenia usług do nowych regulacji.

Zmianie uległy przepisy, na podstawie których przetwarzane będą dane osobowe w Serwisach prowadzonych przez farmacja.net sp. z o. o.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 i ust. 2 Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych z dnia 27 kwietnia 2016 r. (Dz.U.UE.L.2016.119.1) (dalej „RODO”) informujemy, iż:

  1. administratorem Pani/Pana danych osobowych jest farmacja.net spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Józefowie, adres: Piaskowa 52, 05-420 wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie, XIV Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000467979, REGON 146752729, NIP: 797-205-17-73 (dalej „Administrator”);
  2. Pani/Pana dane osobowe przetwarzane będą w celu:

    1. realizacji usług świadczonych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt b) RODO (w celu wykonania umowy),

    2. przesyłania wiadomości marketingowych produktów i usług własnych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt f) RODO (prawny interes Administratora),

    3. wysyłania informacji handlowych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt a) RODO (zgoda udzielona Administratorowi przez osobę, której dane dotyczą), (jeżeli zgoda została wyrażona przez Panią/Pana),

    4. wykonywanie połączeń telefonicznych w celu marketingu bezpośredniego za pomocą urządzeń telekomunikacyjnych na podstawie art. 6 ust. 1 pkt a) RODO (zgoda udzielona Administratorowi przez osobę, której dane dotyczą), (jeżeli zgoda została wyrażona przez Panią/Pana)

  1. Odbiorcą Pani/Pana danych osobowych będą podmioty zewnętrzne przetwarzające dane w imieniu Administratora na podstawie umów powierzenia (np. hostingodawca).

  2. Pani/Pana dane osobowe będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy do Google LLC w oparciu o odpowiednie zabezpieczenia prawne, którymi są standardowe klauzule umowne ochrony danych osobowych, zatwierdzone przez Komisję Europejską.

  3. Pani/Pana dane osobowe będą przechowywane przez okres realizacji usług świadczonych przez Administratora oraz przez okres wynikający z przedawnienia roszczeń, praw konsumenta, prowadzenia księgowości czy innych uprawnień w tym zakresie;

  4. W związku z przetwarzaniem Pani/Pana danych osobowych przez Administratora, przysługują Pani/Panu określone uprawnienia:

  1. ma Pani/Pan prawo do informacji, jakie dane osobowe dotyczące Pani/Pana przetwarzane są przez Administratora oraz do otrzymania kopii tych danych (tzw. prawo dostępu). Wydanie pierwszej kopii danych jest darmowe, za kolejne Administrator może naliczyć opłatę;

  2. jeżeli przetwarzane dane staną się nieaktualne lub niekompletne (lub w inny sposób niepoprawne) ma Pani/Pan prawo zażądać ich sprostowania;

  3. w pewnych sytuacjach może Pani/Pan zwrócić się do Administratora o usunięcie swoich danych osobowych, tj. kiedy dane przestaną być potrzebne Administratorowi do celów, o których Panią/Pana informował; kiedy cofnie Pani/Pan zgodę na przetwarzanie danych (o ile Administrator nie ma prawa przetwarzać danych na innej podstawie prawnej); jeżeli do przetwarzania doszłoby niezgodnie z prawem; albo jeśli konieczność usunięcia danych wynika z obowiązku prawnego Administratora;

  4. w przypadku, gdy Pani/Pana dane osobowe przetwarzane są przez Administratora na podstawie udzielonej zgody na przetwarzanie albo w celu wykonania umowy zawartej z Administratorem, ma Pani/Pan prawo przenieść swoje dane do innego administratora;

  5. Administrator przetwarza Pani/Pana dane osobowe m.in. w celu prowadzenia działań marketingowych dotyczących jego produktów i usług. Podstawą takiego przetwarzania jest tzw. „prawnie uzasadniony interes administratora”. W przypadku takiego przetwarzania ma Pani/Pan możliwość wyrażenia sprzeciwu. W konsekwencji Administrator przestanie przetwarzać Pani/Pana dane osobowe w opisanym wyżej celu;

  6. aby przetwarzać dane w niektórych celach związanych ze swoją działalnością Administrator poprosił Pani/Pana o zgodę. Zgoda ta może być w dowolnym momencie cofnięta w wiadomości mailowej wysłanej do Administratora. Będzie to miało ten skutek, że przetwarzanie, które dokonane zostało przed cofnięciem zgody nie przestanie być zgodne z prawem, natomiast po cofnięciu zgody Administrator nie będzie przetwarzał danych w celach, dla których zgoda była wyrażona;

  7. jeśli uzna Pani/Pan, że przetwarzane dane osobowe są nieprawidłowe, przetwarzanie jest niezgodne z prawem lub Administrator nie potrzebuje już określonych danych albo kiedy wniesie Pani/Pan sprzeciw wobec przetwarzania, może Pani/Pan także zażądać, aby przez określony, potrzebny czas (np. sprawdzenia poprawności danych lub dochodzenia roszczeń) Administrator nie dokonywał na danych żadnych operacji, a jedynie je przechowywał;

  1. ma Pani/Pan prawo wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, gdy uzna Pani/Pan, iż przetwarzanie danych osobowych Pani/Pana dotyczących narusza przepisy RODO;

  2. Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane w sposób zautomatyzowany (w tym w formie profilowania), jednakże nie będzie to wywoływać wobec Pani/Pana żadnych skutków prawnych lub w podobny sposób istotnie wpływać na Pani/Pana sytuację.

  3. Profilowanie danych osobowych polega na przetwarzaniu Pani/Pana danych (również w sposób zautomatyzowany), poprzez wykorzystywanie ich do oceny niektórych informacji o Pani/Panu, w szczególności do analizy lub prognozy osobistych preferencji oraz zainteresowań.

  1. podanie przez Panią/Pana danych osobowych jest warunkiem zawarcia umowy z Administratorem. Jest Pani/Pan zobowiązana do ich podania a konsekwencją niepodania danych osobowych będzie brak możliwości świadczenia usług przez Administratora.

  2. Osobą kontaktową w sprawach ochrony danych osobowych w Farmacja.net Sp. z o. o. jest Inspektor Ochrony Danych dostępny pod adresem e-mail: iod@farmacja.net.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Benhauer sp. z o.o. – prowadzenie kampanii remarketingowych i mierzenie ich efektywności, e-mail Marketing – Polska (EOG)

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu receptura.pl jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz