REKLAMA

Chloramfenikol − zastosowanie w recepturze

Chloramfenikol jest antybiotykiem bakteriostatycznym, którego mechanizm działania polega na hamowaniu aktywności peptydotransferazy podjednostki 50 S rybosomu bakterii. Uniemożliwia to przenoszenie w cytoplazmie aktywowanych aminokwasów z kwasu RNA do rybosomów.
Chloramfenikol wchodzi w liczne interakcje z innymi równocześnie stosowanymi lekami (fot. receptura.pl).
REKLAMA

Nazwy polskie: Chloramfenikol, Detreomycyna, Chloromycetyna, Chlorocid
Nazwy łacińskie: Chloramphenicolum, Detreomycinum, Chloromycetinum

Chloramfenikol − odkrycie i zastosowanie w przeszłości

Chloramfenikol został po raz pierwszy wyizolowany przez Paula Burkholdera w 1947 roku, jako produkt metabolizmu bakterii Streptomyces venezuelae. Dzięki temu w 1948 roku wykorzystano go do pokonana dwóch epidemii tyfusu w Boliwii i Malezji. W 1949 roku Mildred Rebstock wraz z współpracownikami opisał budowę oraz dokonał jego pełnej syntezy chemicznej. Tego samego roku chloramfenikol został zatwierdzony do użytku przez Amerykańską Agencję ds. Żywności i Leków, jako pierwszy antybiotyk o szerokim spektrum działania, oraz stał się pierwszym antybiotykiem wytwarzanym syntetycznie na skalę przemysłową. W 1954 roku Roussel rozpoczął produkcję olejowej zawiesiny chloramfenikolowej. Był to długo działający preparat na tyfus sprzedawany pod nazwą Tifomycine. Preparat ten zastosowano po raz pierwszy w 1975 r. w leczeniu zapalenia opon mózgowych. Obecnie chloramfenikol jest stosowany coraz rzadziej ze względu na dużą toksyczność i dostępność skutecznych, alternatywnych antybiotyków.

 Osobny artykuł: Kwas salicylowy

REKLAMA
REKLAMA

Chloramfenikol − wygląd, otrzymywanie i właściwości fizykochemiczne

Chloramfenikol jest aromatycznym związkiem nitrowym o charakterze alkoholu dwuwodorotlenowego. Z uwagi na obecność dwóch asymetrycznych atomów węgla, tworzy cztery izomery optycznie. Aktywna biologicznie jest jedynie forma D(-)treo, od której pochodzi nazwa detreomycyna. Chloramfenikol wytwarzany jest obecnie wyłącznie na drodze syntezy. Jedną z metod jego otrzymywania jest synteza Longa i Troutmana z wykorzystaniem 4-nitroacetofenonu jako substratu. Według Farmakopei Polskiej związek ten występuje w postaci białego, szarawobiałego lub żółtawobiałego, miałkiego, krystalicznego proszku lub drobnych kryształów, a także igieł lub wydłużonych płytek.

Substancja ta trudno rozpuszcza się w wodzie (0,25 g/100 ml w 25°C) zaś łatwo w etanolu 96%. Chloramfenikol w stanie stałym jest bardzo trwały chemicznie. Chroniony przed światłem i wilgocią nie traci swojej aktywności nawet przez kilka lat. Trwałość roztworów wodnych jest znacznie mniejsza i zależy od pH, w roztworach zasadowych może przechodzić w sole, natomiast w kwasowych hydrolizować do kwasu dichlorooctowego. Roztwory wodne chloramfenikolu poddane działaniu światła słonecznego ulegają rozkładowi, czego objawem jest ich brunatnienie.

REKLAMA

 Osobny artykuł: Kalkulator etanolu

Chloramfenikol − właściwości lecznicze i toksyczność

Chloramfenikol jest antybiotykiem bakteriostatycznym, którego mechanizm działania polega na hamowaniu aktywności peptydotransferazy podjednostki 50 S rybosomu bakterii. Uniemożliwia to przenoszenie w cytoplazmie aktywowanych aminokwasów z kwasu RNA do rybosomów. W konsekwencji dochodzi do zahamowania syntezy białek w komórce bakterii. Związek ten działa bakteriostatyczne wobec: bakterii Gram-dodatnich (Streptococcus spp., Staphylococcus spp., Enterococcus spp., Bacillus anthracis, Listeria monocytogenes), bakterii Gram-ujemnych (Hemophilus influenzae, M. catarrhalis, N. meningitides, E. coli, P. mirabilis, Salmonella spp., Shigella spp., Stenotrophomonas maltophilia, Rickettsia) oraz Chlamydia. Chloramfenikol jest wyjątkowo aktywny wobec Salmonella typhi i Salmonella paratyphi. Wykazuje skuteczność w leczeniu: zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych (wywołanych przez Haemophilus influenza), zakażeń układu oddechowego (wywołanych przez Klebsiella pneumoniae), duru brzusznego, duru plamistego i paradurów. Prątki kwasooporne, pałeczki ropy błękitnej, pierwotniaki oraz grzyby są oporne na działanie chloramfenikolu.

Antybiotyk ten szybko przenika do tkanek oraz łatwo do ośrodkowego układu nerwowego. Wydalany jest z moczem w połączeniu z kwasem glukuronowym. Wykazuje liczne narządowe działania niepożądane. Powoduje uszkodzenie szpiku kostnego, które może skutkować aplazją szpiku. Ponadto długotrwałe jego stosowanie prowadzi do dysbakterioz i związanych z tym stanów zapalnych śluzówki przewodu pokarmowego (języka, żołądka, jelit) oraz nadkażeń grzybiczych. Podczas terapii chloramfenikolem należy stosować probiotyki, witaminę K oraz witaminy z grupy B. Niekiedy po jego zastosowaniu mogą wystąpić skórne odczyny alergiczne oraz zaburzenia ze strony ośrodkowego układu nerwowego takie jak np. depresja oraz zaburzenia świadomości i widzenia. Stosowanie chloramfenikolu jest bezwzględnie przeciwskazane u noworodków i niemowląt ze względu na występującą u nich słabą aktywność enzymów umożliwiających sprzęganie z kwasem glukuronowym. Może to prowadzić do występowania niebezpiecznego w skutkach zespołu szarego dziecka (gray syndrome) przebiegającego z dusznością, sinicą, obniżoną temperaturą ciała a nawet zapaścią. Zewnętrznie chloramfenikol stosowany jest w postaci maści na skórę (1% lub 2%) w leczeniu ropnych zmian skórnych związanych z obecnością bakterii opornych na leczenie innymi antybiotykami. Niekiedy, w postaci maści lub kropli, stosowany jest w leczeniu bakteryjnego zapalenia spojówek.

Według Farmakopei Polskiej XI chloramfenikol można stosować: doustnie, domięśniowo oraz zewnętrznie w następujących dawkach i stężeniach:

  • doustnie: dawka zwykle stosowana jednorazowa: 0,5 g; dawka zwykle stosowana dobowa: 2,0 g; dawka maksymalna jednorazowa: 0,75 g; dawka maksymalna dobowa: 3,0 g,
  • domięśniowo: dawka zwykle stosowana jednorazowa: 0,5 g; dawka zwykle stosowana dobowa: 2,0 g; dawka maksymalna jednorazowa: 1,0 g; dawka maksymalna dobowa: 3,0 g,
  • zewnętrznie w postaci: maści (2%), maści do oczu (1%) oraz kropli do oczu (0,5%).

Chloramfenikol wchodzi w liczne interakcje z innymi równocześnie stosowanymi lekami. Wykazuje działanie antagonistycze w stosunku do: cefalosporyn, penicylin oraz makrolidów. Ponadto potęguje działanie: przeciwzakrzepowe pochodnych kumaryny, kardiotoksyczne hydantoiny oraz hipoglikemiczne pochodnych sulfonylomocznika. Przy terapii chloramfenikolem przeciwwskazane jest spożywanie alkoholu ze względu na występowanie reakcji disulfiramowej.

Sprawdź również:

Chloramfenikol − zastosowanie chloramfenikolu w recepturze

Chloramfenikol jest substancją wykorzystywaną do przygotowywania takich postaci leku recepturowego jak: krople do oczu, maści do oczu, maści i roztwory na skórę a także czopki. Wykonywanie leków z chloramfenikolem wymaga zachowania warunków jałowości. Problematyczne może okazać się wykonywanie roztworów wodnych tego związku. Ze względu na słabą rozpuszczalność chloramfenikolu w wodzie podczas przygotowywania kropli do oczu rozpuszcza się go bezpośrednio w roztworze buforowym. Dla kropli o stężeniu 0,5% stosuje się roztwór buforowy zawierający: kwas borowy 1,1 g, tetraboran sodu 0,2 g, chlorek sodu 0,2 g, wodę 98,5 g. Z kolei dla kropli 1% stosuje się bufor zawierający: kwas borowy 1,5 g, tetraboran sodu 3,0 g i wodę 95,5 g. Farmakopea Polska V zaleca by jako środek konserwujący stosować chlorek benzalkoniowy i alkohol β-fenyloetylowy, natomiast opracowanie Grażyny Samczewskiej „Receptura Aseptyczna” wydane przez Uniwersytet Medyczny w Łodzi (2012) tiomersal i alkohol β-fenyloetylowy. Obie pozycje zalecają sączenie wyjaławiające sporządzonych kropli.

Maści z detreomycyną sporządza się poprzez dokładne wymieszanie z jałowym podłożem np. maścią cholesterolową. Z kolei maści do oczu wykonuje się poprzez wymieszanie antybiotyku (wcześniej dokładnie zmikronizowanego) z jałowym podłożem np. Unguentum Oculentum simplex. Chloramfenikol wchodzi w skład farmakopealnej maści detreomycynowej (Unguentum Detreomycini, Unguentum Chloramphenicoli), którą opisuje Farmakopea Polska IV. Jest to maść typu zawiesiny o stężeniu 1% lub 2%, którą należy przygotować w warunkach aseptycznych. Jeżeli przeznaczona ma być do oczu wielkość cząstek chloramfenikolu nie może przekraczać 20μm. Zmikronizowany antybiotyk należy zawiesić w ostudzonym podłożu, które wcześniej stapia się oraz wyjaławia przez 90 minut w temp. 160°C.Unguentum detreomycini (FP IV):

Detreomycinum 1,0.lub 2,0
Paraffinum liquidum 10,0
Vaselinum album ad 100,0

Czytaj także: Efedryna

Chloramfenikol − niezgodności recepturowe

Jak wynika z opisanych powyżej właściwości chloramfenikolu nie jest on stabilny w roztworach o skrajnych wartościach pH. Należy więc zwrócić szczególną uwagę na odczyn wykonywanego leku. Wszelkie substancje zmieniające pH roztworu np.: erytromycyna, protargol, sulfacetamid sodowy, chlorowodorki efedryny, kokainy, prokainy czy woda wapienna, mogą prowadzić inaktywacji antybiotyku oraz powstania toksycznych produktów reakcji. Z tego względu nie należy łączyć ze sobą tych związków.

Osobny artykuł: Kamfora

mgr farm. Ewelina Rydzik-Strzemska
dr n. farm. Maciej Strzemski

REKLAMA
REKLAMA

Warning: Invalid argument supplied for foreach() in /home/klient.dhosting.pl/farmacja/receptura.pl/public_html/wp-content/plugins/famacja-net-klient/klient.php on line 459

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

Szanowni Państwo,

Farmacja.net sp. z o. o. przetwarza Twoje dane osobowe zbierane w Internecie, w tym informacje zapisywane w plikach cookies, w celu personalizacji treści oraz reklamy, udostępniania funkcji mediów społecznościowych oraz analizowania ruchu w Internecie.

Kliknij „Zatwierdź i przejdź do serwisu”, aby wyrazić zgodę na korzystanie z technologii takich jak cookies i na przetwarzanie przez farmacja.net sp. z o .o. , Zaufanych Partnerów Twoich danych osobowych zbieranych w Internecie, takich jak adresy IP i identyfikatory plików cookie, w celach marketingowych (w tym do zautomatyzowanego dopasowania reklam do Twoich zainteresowań i mierzenia ich skuteczności) i pozostałych, szczegółowo opisanych w ustawieniach zaawansowanych.

Zgoda jest dobrowolna i możesz ją w dowolnym momencie wycofać w ustawieniach zaawansowanych.

Ponadto masz prawo żądania dostępu, sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych. W polityce prywatności znajdziesz informacje jak zakomunikować nam Twoją wolę skorzystania z tych praw.

Szczegółowe informacje na temat przetwarzania Twoich danych znajdują się w polityce prywatności.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Benhauer sp. z o.o. – prowadzenie kampanii remarketingowych i mierzenie ich efektywności, e-mail Marketing – Polska (EOG)

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu receptura.pl jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz
logo