Chlorowodorek efedryny

Nazwy polskie: Chlorowodorek efedryny, racemiczny chlorowodorek efedryny, efetonina, Ephedrosan
Nazwy łacińskie: Ephedrini hydrochloridum, Ephedrinum hydrochloricum, Ephedrinum hydrochloricum racemicum, Ephetoninum, Ephedrosanum

Odkrycie i zastosowanie w przeszłości

Efedryna to alkaloid występujący w roślinach z rodzaju Ephedra (Ephedraceae) oraz w mniejszych ilościach w innych roślinach np. z rodzaju Taxus (Taxaceae). W tradycyjnej medycynie chińskiej przęśl chińską (Ephedra sinica – má huáng) stosowano ponad 5000 lat temu m.in jako środek pobudzający oraz przeciwastmatyczny. W drugiej połowie XVI wieku Ephedra stosowana była jako środek napotny, przeciwgorączkowy, przeciwkaszlowy i pobudzający. Jako substancję wywołującą uczucie podekscytowania w obrzędach religijnych przęśl stosowali m.in. Persowie i Hindusi. W Ameryce przyjmowano doustnie lub bezpośrednio do narządów płciowych różne gatunki przęśli w profilaktyce kiły i rzeżączki. Efedryna po raz pierwszy została wyizolowana przez japońskiego chemika Nagayoshi Nagai w 1885 roku. W 1893 roku Nagai wykorzystał efedrynę do syntezy metamfetaminy. W latach 20 XX wieku w Chinach zaczęto produkować efedrynę na skalę przemysłową i sprzedawać ją pod nazwą efetonina. Obecnie otrzymywana jest m.in. w procesie fermentacji melasy, w obecności benzaldehydu, przy użyciu drożdży piekarskich (Saccharomyces cerevisiae).

Wygląd oraz właściwości fizyko-chemiczne

Efedryna to organiczny związek chemiczny zaliczany do amin niekatecholowych. Obecnie stosowana jest jako sól kwasu solnego. Według FP X chlorowodorek efedryny to biały lub prawie biały krystaliczny proszek lub bezbarwne kryształy. Substancja ta łatwo rozpuszcza się w wodzie (ok. 0,8g/100ml) oraz etanolu 96%. Ogrzewana rozkłada się z wydzieleniem toksycznych tlenków azotu.

Farmakopee Polskie podają także monografie dla: racemicznego chlorowodorku efedryny, efedryny bezwodnej oraz efedryny półwodnej. Wszystkie te substancje występują w postaci białego lub prawie białego krystalicznego proszku lub bezbarwnych kryształów. Ponadto rozpuszczają się w wodzie oraz etanolu.

Właściwości lecznicze, toksyczność i zastosowanie

Efedryna to związek o działaniu sympatykomimetycznym. Działa poprzez bezpośrednie pobudzenie receptorów α i β adrenergicznych, przy czym receptory β pobudza słabiej. Ponadto efedryna zwiększa uwalnianie endogennej noradrenaliny z ziarnistości neuronów w zakończeniach presynaptycznych nerwów współczulnych oraz hamuje jej wychwyt zwrotny. Aktywacja receptorów α- adrenergicznych w układzie naczyniowym indukuje skurcz obwodowych naczyń krwionośnych i wzrost ciśnienia krwi. Efedryna wzmacnia siłę skurczu mięśnia sercowego (działanie inotropowe dodatnie) jak również zwiększa częstość jego skurczów (działanie chronotropowe dodatnie) w wyniku pobudzenia receptorów β- adrenergicznych. Dodatkowo rozszerza oskrzela, zmniejsza wydzielanie śluzu w drogach oddechowych i stymuluje oddychanie. Przenika przez barierę krew-mózg i wykazuje działanie pobudzające na ośrodkowy układ nerwowy. Prowadzi to do zmniejszenia objawów zmęczenia takich jak np. senność oraz zwiększenia koncentracji. Efedryna bezpośrednio pobudza receptor β3 adrenergiczny, a przez to wywołuje lipolizę zwłaszcza brunatnej tkanki tłuszczowej. Dodatkowo uruchamia proces termogenezy, zmniejsza łaknienie oraz łagodzi skurcz mięśni przewodu pokarmowego. Efedryna powoduje zwiotczenie mięśni pęcherza moczowego przy jednoczesnym skurczu jego zwieracza. Rozszerza źrenice oczu, nie porażając akomodacji. W postaci chlorowodorku stosowana jest w iniekcjach dożylnych jako lek zwężający naczynia krwionośne podczas spadków ciśnienia w anestezjologii. Podskórnie oraz domięśniowo podawana w stanach skurczowych dróg oddechowych. Dawniej stosowana zapobiegawczo w dychawicy oskrzelowej. Efedryna sosowana jest również miejscowo w postaci kropli do nosa jako lek zmniejszający przekrwienie oraz obrzęk błon śluzowych w leczeniu ostrych stanów zapalnych błony śluzowej nosa i zatok przynosowych o różnej etiologii, w tym stanów uczuleniowych. Preparatów donosowych nie należy stosować dłużej niż 5 dni.

Do działań niepożądanych po zastosowaniu efedryny zaliczamy: niepokój ruchowy, bezsenność, nadpobudliwość, ból głowy, zaburzenia w oddawaniu moczu (zwłaszcza u osób z przerostem prostaty), przyśpieszenie akcji serca, wzrost ciśnienia, wzmożone pragnienie, poty, biegunkę, nudności, wymioty, ból brzucha a także suchość błon śluzowych gardła i nosa. Efedryny nie należy stosować długotrwale ze względu na ryzyko rozwinięcia się uzależniania o charakterze psychozy ze wzmożoną agresywnością. Ponadto w ciągu kilku dni od rozpoczęcia przyjmowania efedryny dochodzi do szybkiego zmniejszenia się reakcji organizmu na jej kilkukrotne podawanie w krótkim odstępnie czasu, na skutek wyczerpania noradrenaliny zamagazynowanej w ziarnistościach neuronów (tachyfilaksja). Przeciwskazaniem do jej stosowania są: choroby serca, nadciśnienie, nadczynność tarczycy, stany z pobudzeniem psychicznym, lękiem, niepokojem, jaskra z ograniczonym kątem przesączania oraz gruczolak prostaty. Nie należy łączyć jej z halotanem oraz glikozydami nasercowymi ze względu na możliwość wystąpienia zaburzeń rytmu serca. Inhibitory MAO potęgują efekt jej działania.

Według Farmakopei Polskiej XI chlorowodorek efedryny stosuje się domięśniowo oraz doustnie jako lek sympatykomimetyczny i rozszerzający oskrzela, a także w postaci kropli i maści do nosa, jako lek zwężający naczynia krwionośne w następujących dawkach i stężeniach:

  • Domięśniowo: dawka zwykle stosowana jednorazowa: 25mg; dawka zwykle stosowana dobowa: 50-75mg;
  • Doustnie: dawka zwykle stosowna jednorazowa: 25mg; dawka zwykle stosowana dobowa: 50-100mg; dawka maksymalna jednorazowa: 50mg; dawka maksymalna dobowa: 150mg;
  • Zewnętrznie: 0,5-1%.

Według Farmakopei Polskiej XI racemiczny chlorowodorek efedryny stosuje się doustnie, domięśniowo oraz dożylnie jako sympatykomimetyk oraz zewnętrznie w postaci maści i kropli do nosa w następujących dawkach i stężeniach:

  • Doustnie: dawka zwykle stosowana jednorazowa: 25mg; dawka zwykle stosowana dobowa: 50-100mg; dawka maksymalna jednorazowa: 50mg, dawka maksymalna dobowa:150mg;
  • Domięśniowo: dawka zwykle stosowana jednorazowa: 15mg, dawka zwykle stosowana dobowo: 45mg;
  • Dożylnie: dawka zwykle stosowana jednorazowa: 3-6mg; dawka maksymalna jednorazowa: 9mg; dawka maksymalna dobowa: 30mg
  • Zewnętrznie: 0,5-1%.

Według Farmakopei Polskiej XI efedrynę półwodną stosuje się doustnie jako lek rozszerzający oskrzela a także w postaci kropli do nosa, jako lek zwężający naczynia krwionośne w następujących dawkach i stężeniach:

  • Doustnie: dawka zwykle stosowana jednorazowa: 15mg; dawka zwykle stosowana dobowa: 15mg; dawka maksymalna jednorazowa: 15mg, dawka maksymalna dobowa:15mg;
  • Zewnętrznie: 0,5%.

W związku z zamieszczeniem w farmakopeach polskich kilku monografii dotyczących efedryny i jej soli oraz różnych dawek maksymalnych i stężeń tych związków należy zwrócić szczególną uwagę na to, którą substancję zapisał lekarz jako składnik leku recepturowego. Być może przy prawidłowej interpretacji recepty konieczna będzie konsultacja z lekarzem wystawiającym receptę.

Niezgodności recepturowe chlorowodorku efedryny

Chlorowodorek efedryny powoduje koagulację koloidalnego roztworu srebra (reakcja wysolenia). Dlatego wykonując krople do nosa zawierające np. protargol, należy przygotować dwa roztwory: jeden z proteinianem srebra a drugi z chlorowodorkiem efedryny. Chlorowodorek efedryny zakwasza środowisko, dlatego niezgodne są z nim substancje ulegające hydrolizie w środowisku kwaśnym np. erytromycyna. Reagujące składniki należy rozdzielić i wydać osobno. Ponadto sole alkaloidów (sole słabych zasad) w środowisku zasadowym ulegają wytrąceniu. Mimo, to w przypadku roztworów efedryny mamy do czynienia z niezgodnością pozorną ponieważ zasada efedryny łatwo rozpuszcza się w wodzie (50g/l) i nie ulega wytrąceniu nawet przy silnie zasadowym odczynie.

mgr farm. Ewelina Rydzik-Strzemska
dr n. farm. Maciej Strzemski

Możliwość komentowania jest wyłączona.

Szanowni Państwo,

Pragniemy poinformować, że z dniem 25.05.2018 r. w życie weszły przepisy europejskiego rozporządzenia o ochronie danych osobowych (RODO), które nakładają na nas obowiązek dostosowania zasad świadczenia usług do nowych regulacji.

Zmianie uległy przepisy, na podstawie których przetwarzane będą dane osobowe w Serwisach prowadzonych przez farmacja.net sp. z o. o.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 i ust. 2 Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych z dnia 27 kwietnia 2016 r. (Dz.U.UE.L.2016.119.1) (dalej „RODO”) informujemy, iż:

  1. administratorem Pani/Pana danych osobowych jest farmacja.net spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Józefowie, adres: Piaskowa 52, 05-420 wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie, XIV Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000467979, REGON 146752729, NIP: 797-205-17-73 (dalej „Administrator”);
  2. Pani/Pana dane osobowe przetwarzane będą w celu:

    1. realizacji usług świadczonych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt b) RODO (w celu wykonania umowy),

    2. przesyłania wiadomości marketingowych produktów i usług własnych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt f) RODO (prawny interes Administratora),

    3. wysyłania informacji handlowych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt a) RODO (zgoda udzielona Administratorowi przez osobę, której dane dotyczą), (jeżeli zgoda została wyrażona przez Panią/Pana),

    4. wykonywanie połączeń telefonicznych w celu marketingu bezpośredniego za pomocą urządzeń telekomunikacyjnych na podstawie art. 6 ust. 1 pkt a) RODO (zgoda udzielona Administratorowi przez osobę, której dane dotyczą), (jeżeli zgoda została wyrażona przez Panią/Pana)

  1. Odbiorcą Pani/Pana danych osobowych będą podmioty zewnętrzne przetwarzające dane w imieniu Administratora na podstawie umów powierzenia (np. hostingodawca).

  2. Pani/Pana dane osobowe będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy do Google LLC w oparciu o odpowiednie zabezpieczenia prawne, którymi są standardowe klauzule umowne ochrony danych osobowych, zatwierdzone przez Komisję Europejską.

  3. Pani/Pana dane osobowe będą przechowywane przez okres realizacji usług świadczonych przez Administratora oraz przez okres wynikający z przedawnienia roszczeń, praw konsumenta, prowadzenia księgowości czy innych uprawnień w tym zakresie;

  4. W związku z przetwarzaniem Pani/Pana danych osobowych przez Administratora, przysługują Pani/Panu określone uprawnienia:

  1. ma Pani/Pan prawo do informacji, jakie dane osobowe dotyczące Pani/Pana przetwarzane są przez Administratora oraz do otrzymania kopii tych danych (tzw. prawo dostępu). Wydanie pierwszej kopii danych jest darmowe, za kolejne Administrator może naliczyć opłatę;

  2. jeżeli przetwarzane dane staną się nieaktualne lub niekompletne (lub w inny sposób niepoprawne) ma Pani/Pan prawo zażądać ich sprostowania;

  3. w pewnych sytuacjach może Pani/Pan zwrócić się do Administratora o usunięcie swoich danych osobowych, tj. kiedy dane przestaną być potrzebne Administratorowi do celów, o których Panią/Pana informował; kiedy cofnie Pani/Pan zgodę na przetwarzanie danych (o ile Administrator nie ma prawa przetwarzać danych na innej podstawie prawnej); jeżeli do przetwarzania doszłoby niezgodnie z prawem; albo jeśli konieczność usunięcia danych wynika z obowiązku prawnego Administratora;

  4. w przypadku, gdy Pani/Pana dane osobowe przetwarzane są przez Administratora na podstawie udzielonej zgody na przetwarzanie albo w celu wykonania umowy zawartej z Administratorem, ma Pani/Pan prawo przenieść swoje dane do innego administratora;

  5. Administrator przetwarza Pani/Pana dane osobowe m.in. w celu prowadzenia działań marketingowych dotyczących jego produktów i usług. Podstawą takiego przetwarzania jest tzw. „prawnie uzasadniony interes administratora”. W przypadku takiego przetwarzania ma Pani/Pan możliwość wyrażenia sprzeciwu. W konsekwencji Administrator przestanie przetwarzać Pani/Pana dane osobowe w opisanym wyżej celu;

  6. aby przetwarzać dane w niektórych celach związanych ze swoją działalnością Administrator poprosił Pani/Pana o zgodę. Zgoda ta może być w dowolnym momencie cofnięta w wiadomości mailowej wysłanej do Administratora. Będzie to miało ten skutek, że przetwarzanie, które dokonane zostało przed cofnięciem zgody nie przestanie być zgodne z prawem, natomiast po cofnięciu zgody Administrator nie będzie przetwarzał danych w celach, dla których zgoda była wyrażona;

  7. jeśli uzna Pani/Pan, że przetwarzane dane osobowe są nieprawidłowe, przetwarzanie jest niezgodne z prawem lub Administrator nie potrzebuje już określonych danych albo kiedy wniesie Pani/Pan sprzeciw wobec przetwarzania, może Pani/Pan także zażądać, aby przez określony, potrzebny czas (np. sprawdzenia poprawności danych lub dochodzenia roszczeń) Administrator nie dokonywał na danych żadnych operacji, a jedynie je przechowywał;

  1. ma Pani/Pan prawo wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, gdy uzna Pani/Pan, iż przetwarzanie danych osobowych Pani/Pana dotyczących narusza przepisy RODO;

  2. Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane w sposób zautomatyzowany (w tym w formie profilowania), jednakże nie będzie to wywoływać wobec Pani/Pana żadnych skutków prawnych lub w podobny sposób istotnie wpływać na Pani/Pana sytuację.

  3. Profilowanie danych osobowych polega na przetwarzaniu Pani/Pana danych (również w sposób zautomatyzowany), poprzez wykorzystywanie ich do oceny niektórych informacji o Pani/Panu, w szczególności do analizy lub prognozy osobistych preferencji oraz zainteresowań.

  1. podanie przez Panią/Pana danych osobowych jest warunkiem zawarcia umowy z Administratorem. Jest Pani/Pan zobowiązana do ich podania a konsekwencją niepodania danych osobowych będzie brak możliwości świadczenia usług przez Administratora.

  2. Osobą kontaktową w sprawach ochrony danych osobowych w Farmacja.net Sp. z o. o. jest Inspektor Ochrony Danych dostępny pod adresem e-mail: iod@farmacja.net.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu receptura.pl jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz