REKLAMA
Autor: Redakcja receptura.pl Opublikowano: 28 stycznia 2020

Euceryna

REKLAMA
REKLAMA

Nazwa polska: Euceryna

Nazwa łacińska: Eucerinum, Eucerinum anhydricum, Unguentum Eucerini

Wygląd i właściwości fizykochemiczne

Euceryna jest białą lub żółtawobiałą miękką masą o homogennej konsystencji i słabo wyczuwalnym zapachu. Topi się w temp. 47 ° 70oC (w zależności od producenta) i praktycznie nie rozpuszcza się w wodzie. Wykazuje wysoką trwałość w czasie przechowywania i dobre właściwości reologiczne. Euceryna zaliczana jest do podłoży bezwodnych absorpcyjnych.

REKLAMA
REKLAMA

Charakteryzuje się zdolnością związania wyjątkowo dużych ilości roztworów wodnych. Źródła literaturowe określają liczbę wodną euceryny na poziomie 300, ale w praktyce wynosi ona często nawet 700. Euceryna po związaniu wody, tworzy trwałe emulsje typu woda/olej, dzięki czemu jest chętnie wykorzystywana w recepturze aptecznej.

Sprawdź także: Podłoża maściowe

Różnice między typem I a II

Euceryna początkowo stanowiła połączenie eucerytu (6%) z wazeliną (94%). Przez wiele lat poddawana była modyfikacjom mającym na celu polepszenie jej właściwości jako podłoża maściowego, wskutek czego obecnie praktycznie każda firma produkuje eucerynę o nieco innym składzie.

FP IX wprowadziła podział na maść eucerynową I (maść z alkoholami lanoliny) oraz maść eucerynową II (maść cholesterolowo-cetylowa), ich skład przedstawiono poniżej:

 

Maść eucerynowa I

Alkohol cetostearylowy

Alkohole sterolowe z lanoliny

Wazelina biała

0,5

6,0

93,5

 

Maść eucerynowa II

Cholesterol

Alkohol cetylowy

Wazelina biała

2,0

3,0

95,0

 

Maść eucerynowa I charakteryzuje się bardziej miękką konsystencją w porównaniu z typem II oraz większą trwałością wewnętrznej struktury dzięki obecności alkoholu cetostearylowego. Ponadto skład euceryny I jest zgodny z DAB, czyli farmakopeą niemiecką.

Farmaceuta, sporządzając maść opartą na eucerynie, może użyć zarówno typu I jak i II, ważne jest jednak stosowanie podłoża spełniającego wymagania FP, o czym producent powinien poinformować na opakowaniu produktu. Szczególnym przypadkiem jest sytuacja, kiedy lekarz w zapisie leku recepturowego przepisał eucerynę konkretnego producenta. Wtedy farmaceuta powinien użyć podłoża przepisanego przez lekarza, jednak z odnotowaniem jego dokładnego składu.

Działania te mają na celu wyeliminowanie podłoży o nieznanym składzie i są szczególnie ważne, biorąc pod uwagę fakt, że około ½ podłoży określanych nazwą „euceryna” nie spełnia wymagań farmakopealnych. Różnice w składzie mają bezpośredni wpływ na zdolność emulgowania wody, konsystencję i właściwości reologiczne. Mogą powodować zmniejszenie trwałości preparatu i rozdział faz, czego należy unikać, mając na uwadze dobro pacjenta i skuteczność jego farmakoterapii.

Osobny artykuł: Farmakopea w aptecznej recepturze

Zastosowanie

Euceryna ze względu na wysoką liczbę wodną jest podłożem bardzo chętnie używanym w pracy recepturowej. Może być stosowana samodzielnie jako maść o działaniu ochronnym i zabezpieczającym przed niekorzystnymi czynnikami zewnętrznymi (wiatr, mróz) oraz jako składnik bardziej złożonych preparatów.

Euceryna nie wnika głęboko w skórę, ale zwiększa uwalnianie substancji leczniczej z maści i jej wchłanianie przez naskórek. Ponadto wykazuje silne działanie natłuszczające, nawilżające i zmiękczające. Polecana szczególnie do pielęgnacji skóry przesuszonej, podrażnionej i pękającej. Odpowiednia dla dzieci, ponieważ nie wykazuje działania drażniącego ani alergizującego. Euceryna ze względu na swoje właściwości kojące znalazła też zastosowanie w preparatach przeznaczonych do leczenia atopowego zapalenia skóry.

Czytaj również: Lanolina

Sporządzanie maści z euceryną

W przypadku sporządzania maści emulsji warto wykorzystać rozpuszczalność składników stałych w wodzie lub oleju. Eucerynę należy poddać ogrzewaniu i po stopieniu dodawać do niej roztwór substancji czynnej podgrzany do podobnej temperatury co podłoże. Dodając roztwory wodne do euceryny należy pamiętać, by ich temperatura nie była niższa od jej temperatury, ponieważ to niekorzystnie wpływa na trwałość preparatu. W przypadku maści roztworów możliwe jest rozpuszczanie substancji bezpośrednio w stopionej eucerynie. Taki sposób sporządzania maści pozwala na otrzymanie homogennego preparatu o wysokiej jakości i trwałości.

Unguator zmniejsza zdolność emulgowania wody przez niektóre typy euceryn (szczególnie te należące do typu II), podobnie jak niektóre substancje, np. roztwory witaminy A oraz A+D3, rezorcyna, hydrokortyzon i mentol. Ich wpływ na zmniejszenie liczby wodnej euceryny jest proporcjonalny do ich zwartości w preparacie.

Maści z antybiotykami lub inne aseptyczne należy sporządzać na eucerynie wyjałowionej w temp. 160oC przez 1h.

Warto wspomnieć również o tym, że połączenie euceryny z wodą w stosunku 1:1 pozwala na uzyskanie podłoża maściowego, które łatwo miesza się z innymi podłożami.

Czytaj również: Maść cholesterolowa

Przykłady recept

Rp.
Neomycini 0,05
Hydrocortisoni 0,1
Ephedrini 0,025
Mentholi 0,02
Eucerini
Vaselini aa ad 10,0
M.f. ung. 

 

Rp.
Hydrocortisoni 1,0
Mentholi 0,5
Acidi salicylici 2,0
3% Sol. Acidi borici
Eucerini aa ad 100,0
M.f. ung.

 

Rp.
Ascorbylis palmitatis 8,0
Vit. A 1mln j.m.
Vit. E 5,0
Eucerini ad 100,0
M.f. ung.

mgr farm. Angelika Nowicka

Zobacz także: parafinawazelina, maść cholesterolowa, wazelina, lanolina, lekobaza

 

Piśmiennictwo:

  1. Karta Charakterystyki Produktu: Euceryna.
  2. Wykaz surowców farmaceutycznych dopuszczonych do obrotu na terenie RP.
  3. Wolniak L., Sznitowska M., Monografia euceryny w Farmakopei Polskiej, Aptekarz Polski, 2017.
  4. Marszałł L., Receptura apteczna półstałych postaci leków w teorii i praktyce, Wyd. FARMAPRESS, Warszawa 2015.
  5. Żurek S., Charakterystyka podłoży maściowych, Farmacja Praktyczna, 2018.

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

REKLAMA

Jestem farmaceutą

Aby w pełni korzystać z serwisów grupy farmacja.net musisz się zalogować za pomocą swojego konta w RejestrFarmaceutów.pl

Nie jestem farmaceutą

Aby w pełni korzystać z serwisów grupy farmacja.net musisz się zalogować. Jeżeli nie jesteś farmaceutą, zaloguj się za pomocą swojego konta farmacja.net

Zarejestruj się
jako farmaceuta

Wszystkie pola są wymagane.

Zarejestruj się
nie będąc farmaceutą

Wszystkie pola są wymagane.