REKLAMA

Historyczne wykorzystanie trójtlenku arsenu w produkcji leków magistralnych

Trójtlenek arsenu, potocznie zwany arszenikiem, należy do najbardziej trujących substancji na świecie. Związek otrzymał miano trucizny królów, gdyż do XIX wieku otrucie arszenikiem było zbrodnią doskonałą. Stosując skuteczną, a jednocześnie nie do uchwycenia przez zmysły truciznę, pozbywano się najbardziej wpływowych osób. Jednak owiany złą sławą trójtlenek arsenu znalazł zastosowanie także w lecznictwie przynosząc ulgę w wielu chorobach.
REKLAMA

Historia wykorzystania trójtlenku arsenu

Historia arszeniku sięga około II wieku p.n.e. Związek wykorzystywany był nie tylko jako trucizna. Powszechnie używano go do konserwacji skór, drewna oraz do wyrobu farb i szkła. Związki arsenu stosowano także w medycynie ze względu na właściwości antyseptyczne, przeciwgorączkowe, żółciopędne, rozkurczowe, uspokajające i tonizujące. W medycynie chińskiej trójtlenku arsenu używano do leczenia kiły, łuszczycy i chorób stawów. W  1878  r. arszenik został po raz pierwszy wykorzystany jako chemioterapeutyk u  pacjenta z  przewlekłą białaczką szpikową, jednak terapia nie przyniosła zamierzonych efektów. W kolejnych latach podejmowano dalsze próby leczenia arszenikiem pacjentów onkologicznych. Doustna podaż tego związku okazała się jednak zbyt toksyczna, dlatego w 1971 r. rozpoczęto próby jego infuzji dożylnej. Taki sposób leczenia okazał się korzystny. W roku 2000 preparat trójtlenku arsenu został zarejestrowany przez Food and Drug Administration do leczenia chorych z  ostrą lub nawrotową białaczką promielocytową.

Osobny artykuł: Farmakopea Polska

Arszenik jako surowiec recepturowy

Arszenik to biała drobnokrystaliczna substancja. Słabo rozpuszcza się w wodzie, roztwarza się natomiast w kwasie solnym zawartym w soku żołądkowym, co powoduje znaczną toksyczność po podaniu doustnym. Trójtlenek arsenu nie ma wyczuwalnego smaku ani zapachu. Według Farmakopei Polskiej XI Arsenii trioxidum należy do wykazu A – substancji bardzo silnie działających. Obecnie surowiec nie jest wykorzystywany do produkcji leków recepturowych, jednak w FP IV zawarta była monografia leku Solutio arsenicalis Fovleri, w skład którego wchodził trójtlenek arsenu.

REKLAMA
REKLAMA

Solutio arsenicalis Fovleri wg. FP IV

Rp.
Arsenicum Trioxidatum 1,0
Kalii carbonas 1,0
Aqua q.s.
Acidum aceticum 6% q.s.
Ethanolum 95% 10,0
Oleum Archangelicae q.s.

 

Roztwór Fowlera o powyższym składzie jest bezbarwnym płynem o odczynie alkalicznym, z charakterystycznym zapachem olejku arcydzięglowego. Oleum Archangelicae pełnił rolę nie tylko corrigens, lecz też swoistego znacznika dla tego preparatu. Olejek – dając charakterystyczny zapach – pozwalał odróżnić lekarstwo z dodatkiem arszeniku od innych leków.

REKLAMA

Osobny artykuł: Roztwory w aptecznej recepturze

W FP IV można znaleźć informacje o interakcjach 1% arsenianu potasu z innymi lekami. Roztwór Fowlera przepisany z nalewką spirytusową tworzy osad. Jeżeli dodatkowo nalewka zawiera alkaloidy, to skutkiem alkaliczności roztworu Fowlera alkaloidy te będą strącone i przez to mogą powodować zatrucie przez niedokładne dozowanie. Roztworu Fowlera nie należy przepisywać z lekami żelazistymi, jak np. syrop z jodkiem żelazawym. W razie otrzymania takiego przepisu, aptekarz powinien dodać niewielką ilość kleiku gumy arabskiej.

Roztwór Fowlera był wykorzystywany w leczeniu łuszczycy – zazwyczaj w rozcieńczeniu z wodą miętową (1+3), również jako lek przeciwanemiczny i antymitotyczny oraz po złamaniach kości. Solutio arsenicalis Fovleri powszechnie stosowany był aż do XX wieku.

Należy wspomnieć także, że dawka toksyczna arszeniku wynosi ok 10-50mg. Niedokładne dawkowanie leku często powodowało zatrucia przewlekłe o nieswoistych objawach takich jak ciemnienie skóry, wypadanie włosów, czy bóle brzucha. Dawka śmiertelna arszeniku przy ostrym zatruciu wynosi 70-200mg. Przy dostatecznie dużej dawce do zgonu dochodzi w ciągu kilku godzin. Do zatrucia może dojść także przez skórę i drogi oddechowe.

Osobny artykuł: Leki recepturowe stosowane w leczeniu kaszlu

Piśmiennictwo:

  1. Kulik-Kupka, K.; Koszowska, A.; Bronczyk-Puzon, A.; Nowak, J.; Gwizdek, K.; et al. Arsen – trucizna czy lek? Medycyna Pracy; Lodz Tom 67, Nr/wydanie 1, (2016): 89-96. DOI:10.13075/mp.5893.00322
  2. Chmielak Wojciech, Ściąga z receptury, Szczecin 2014 http://members.upcpoczta.pl/w.chmielak7/sciaga4.pdf
  3. Koskowski Bronisław, Nauka o przyrządzaniu leków i ich postaciach., Warszawa 1927 http://dlibra.wum.edu.pl/Content/679/ZBG_m1046_sKS458_t1_zw.pdf
  4. https://portal.abczdrowie.pl/arszenik-charakterystyka-zastosowanie-zatrucie
  5. https://minnie-kryminalistka.pl/krolowa-trucizn-i-trucizna-krolow-czyli-krotka-historia-arszeniku/
  6. http://medycznyolej.org/drugie-oblicze-arszeniku/
  7. https://leki-i-fakty.pl/arszenik-zabojca-czy-zbawiciel/
  8. https://www.shutterstock.com/pl/image-photo/bottle-arsenic-bowl-rice-1160773786

 

REKLAMA
REKLAMA

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

Szanowni Państwo,

Farmacja.net sp. z o. o. przetwarza Twoje dane osobowe zbierane w Internecie, w tym informacje zapisywane w plikach cookies, w celu personalizacji treści oraz reklamy, udostępniania funkcji mediów społecznościowych oraz analizowania ruchu w Internecie.

Kliknij „Zatwierdź i przejdź do serwisu”, aby wyrazić zgodę na korzystanie z technologii takich jak cookies i na przetwarzanie przez farmacja.net sp. z o .o. , Zaufanych Partnerów Twoich danych osobowych zbieranych w Internecie, takich jak adresy IP i identyfikatory plików cookie, w celach marketingowych (w tym do zautomatyzowanego dopasowania reklam do Twoich zainteresowań i mierzenia ich skuteczności) i pozostałych, szczegółowo opisanych w ustawieniach zaawansowanych.

Zgoda jest dobrowolna i możesz ją w dowolnym momencie wycofać w ustawieniach zaawansowanych.

Ponadto masz prawo żądania dostępu, sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych. W polityce prywatności znajdziesz informacje jak zakomunikować nam Twoją wolę skorzystania z tych praw.

Szczegółowe informacje na temat przetwarzania Twoich danych znajdują się w polityce prywatności.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Benhauer sp. z o.o. – prowadzenie kampanii remarketingowych i mierzenie ich efektywności, e-mail Marketing – Polska (EOG)

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu receptura.pl jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz
logo