REKLAMA

Ichtiol − otrzymywanie i działanie

Pierwsze informacje o zastosowaniu leczniczym ichtiolu pochodzą z XVI. Jednak dopiero w 1886 roku niemiecki dermatolog Paul Gerson Unna jako pierwszy opisał jego kliniczne zastosowanie  m.in. w leczeniu dermatoz oraz chorób reumatycznych. Dawniej ichtiol stosowany był również doustnie w chronicznym zapaleniu oskrzeli (pigułki ichtiolowe).
Ichtiol jest surowcem dość problematycznym ze względu na swoją konsystencję (trudności w odważaniu) jak również na liczne niezgodności (fot. receptura.pl).
REKLAMA

Nazwy polskie: ichtiol, ichtamol, sulfobituminian amonowy, olej ichtiolowy, ichtyol, litol, ichtamon, sulfotychol, sulfogenol,

Nazwy łacińskie: Ammonii bituminosulfonas, Ichthammolum, Ammonium sulfoichthyolie,

Ichtiol − odkrycie i zastosowanie w przeszłości

Pierwsze informacje o zastosowaniu leczniczym ichtiolu pochodzą z XVI. Jednak dopiero w 1886 roku niemiecki dermatolog Paul Gerson Unna jako pierwszy opisał jego kliniczne zastosowanie  m.in. w leczeniu dermatoz oraz chorób reumatycznych. Dawniej ichtiol stosowany był również doustnie w chronicznym zapaleniu oskrzeli (pigułki ichtiolowe). Surowiec ten wykorzystywano ponadto w leczeniu zapalenia pochwy oraz rzeżączki. Zastosowanie roztworu ichtiolu w leczeniu choroby zapalnej skóry i tkanki podskórnej wywoływanej przez paciorkowce grupy A – Streptococcus pyogenes – róży, opisał w 1917 roku Milliken.

REKLAMA
REKLAMA

Pilulae Ichtyoli (Pigułki ichtiolowe)

Rp.

REKLAMA

Ammonii bituminosulfonas   1,5

Saccharum lactis                 6,0

Glycerolim q.s.

M.f. pil.

Laktozę odpowiednio sproszkowaną mieszano z ichtiolem i niewielką ilością gliceryny,  a następnie ugniatano pistlem do uzyskania plastycznej masy pigułkowej. Z otrzymanej masy przy użyciu deseczek (na pigulnicy) formowano wałeczek, po czym przy pomocy noży (ruchomego i nieruchomego) dzielono go na określoną ilość równych części. Kolejno z każdej z nich wytaczano pigułki stosując toczałki i grzybek. Otrzymane pigułki pokrywano substancją antyadhezyjną (np. Lycopodium) i wydawano z apteki w szczelnie zamkniętym opakowaniu.

 Osobny artykuł: Kwas salicylowy

Ichtiol − otrzymywanie, wygląd i właściwości fizyko-chemiczne

Ichtiol jest produktem pochodzenia naturalnego uzyskiwanym w wyniku suchej destylacji (480°C) łupków bitumicznych (rodzaj skały osadowej bogatej w węglowodory stałe – bituminy, pochodzącej z ery mezozoicznej). Otrzymany destylat w postaci oleju poddaje się następnie procesom oczyszczania, w wyniku których otrzymuje się dwie frakcje. Z frakcji wysokiego i średniego punktu wrzenia pozyskuje się ichtiol ciemny, zaś z frakcji niskiego punktu wrzenia powstaje ichtiol jasny. Ichtiol ciemny (ichthammol, DSSO-dark sulfonated shale oil) jest czerwonobrązowym płynem rozpuszczalnym w wodzie, mieszającym się z gliceryną oraz posiada właściwości detergentu. Ichtiol jasny (PSSO, pale sulfonated shale oil) w zależności od związku zastosowanego do procesu zobojętniania występuje w postaci soli: amonowej, sodowej lub wapniowej.

Zarówno ichtiol ciemny jak i jasny składają się z: siarki (10%), siarczanów amonowych (5-7%), zasad azotowych oraz wodorowęglanów. Obecnie w recepturze stosowany jest ichtiol sztuczny (nazywany fachowo sulfobituminianem amonowym) otrzymywany w wyniku reakcji sulfonowania np. oleju rycynowego. Według Farmakopei Polskiej ichtiol to gęsta, czarnawobrunatna ciecz, która miesza się z wodą oraz z glicerolem zaś w etanolu (96%), olejach tłustych i ciekłej parafinie jest trudno rozpuszczalna. Z parafiną miękką oraz lanoliną ichtiol tworzy jednorodne mieszaniny.

Osobny artykuł: Mydło potasowe

Ichtiol − działanie surowca

Ichtiol w obu frakcjach wykazuje działanie: przeciwzapalne, ściągające, przeciwłojotokowe, przeciwbakteryjne (wobec bakterii G-dodatnich). Związek ten ponadto stymuluje miejscowo mikrokrążenie, a przez to wykazuje efekt rozgrzewający. W badaniach in vivo wykazano, że ichtiol jasny ogranicza występowanie rumienia po ekspozycji na promieniowanie UVB, prawdopodobnie na skutek hamowania stresu oksydacyjnego. W badaniach in vitro stwierdzono ponadto wpływ ichtiolu jasnego na przemiany kwasu arachidonowego w leukocytach (zahamowanie uwalniania chemotaktycznych metabolitów) oraz jego udział w  hamowaniu mediowanej chemotaktycznie migracji neutrofilów.

Ponadto wykazano wpływ ichtiolu na ekspresję czynników wzrostowych keratynocytów, a w związku z tym na szybsze gojenie się ran. W badaniu eksperymentalnym na modelu alergicznego kontaktowanego zapalenia skóry wykazano pozytywny wpływ ichtiolu na redukcję zmian rumieniowo-obrzękowych. Działanie przeciwbakteryjne ichtiolu badano m.in na hodowlach patogenów izolowanych z przewodu słuchowego pacjentów chorych na zapalenie ucha zewnętrznego. Wykazano działanie przeciwbakteryjne wobec bakterii G-dodatnich takich jak: Streptococcus pyogenes oraz Staphylococcus aureus. Nie stwierdzono wpływu na bakterie Gram ujemne takie jak: Proteus mirabilis oraz Pseudomonas aeruginosa.

 Osobny artykuł: Mentol

Ichtiol − zastosowanie w lecznictwie

Obecnie ichtiol stosowany jest tylko zewnętrznie (wg FP XI: na skórę w stężeniu 2-15% w postaci maści 10-15% lub do przemywań w stężeniu 1-5%) w leczeniu powierzchniowych dermatoz zapalnych takich jak: trądzik różowaty, trądzik pospolity oraz atopowe zapalenie skóry. Ponadto wykorzystywany jest w leczeniu: łojotokowego zapalenia skóry, łuszczycy pospolitej, czyraczności, a także  żylaków kończyn dolnych. W otologii stosuje się mieszaninę ichtiolu z glicerolem w miejscowym leczeniu infekcji ucha. Ze względu na stosunkowo niską zawartość policyklicznych węglowodorów aromatycznych (50 milionów razy niższa w porównaniu z dziegciami) ichtiol uznawany jest za bezpieczny i dobrze tolerowany nawet przy długoterminowym stosowaniu.

Ichtiol wchodzi w skład następujących maści farmakopealnych:

Ichthammolo – camphoratum unguentum, unguentum contra congelationem wg FP XI (maść kamforowo- ichtiolowa przeciw odmrożeniom)

Rp.

Camphora                  5,0

Ichthammolum         15,0

Adeps lanae             40,0

Vaselinum flavum   40,0

M.f. ung.

Podłoże połączyć i stopić, a następnie ochłodzić do temperatury około 40°C i rozpuścić w nim kamforę, następnie dodać ichtiol i całość wymieszać.

Ichthammoli unguentum  wg FP IX (maść ichtiolowa)

Rp.

Ichthammolum      10,0

Adeps lanae          45,0

Vaselinum flavum 45,0

M.f. ung.

Stopić wazelinę ze smalcem a po ochłodzeniu wprowadzić ichtiol.

Zinci oxidi et Ichthammoli pasta wg FP XI

Rp.

Zinci oxidum         

Ichthammolum      aa 22,5

Tritici amylum          10,0

Vaselinum flavum     45,0

M.f. ung.

W jednym moździerzu połączyć ichtiol z wazeliną, w drugim rozetrzeć tlenek cynku i skrobię. Następnie do mieszaniny proszków dodawać małymi porcjami mieszaninę wazeliny z ichtiolem i dokładnie ucierać.

Sprawdź także:

Ichtiol − niezgodności recepturowe

Ichtiol jest surowcem dość problematycznym ze względu na swoją konsystencję (trudności w odważaniu) jak również na liczne niezgodności z wieloma stosowanymi w recepturze surowcami. Połączenie ichtiolu ze związkami o odczynie silnie zasadowym (np. wodą wapienną) prowadzi do reakcji rozkładu ichtiolu, wydzielenia amoniaku i wytrącenia osadu (sól wapniowa ichtiolu). Przypuszcza się, że reakcja podwójnej wymiany zachodzi także w przypadku łączenia ichtiolu ze związkami cynku (np. pastą cynkową) w wyniku czego tworzy się nieaktywny sulfobituminan cynku.

Mimo to Farmakopea Polska XI podaje przepis na maść zawierającą zarówno tlenek cynku jak i ichtiol, a także skrobię i wazelinę żółtą. Obecność dwóch ostatnich składników może spowalniać reakcję podwójnej wymiany na tyle, że interakcję tę można uznać za nieistotną w czasie trwania ważności leku. Kolejną niezgodnością ichtiolu objawiającą się występowaniem czarnej żywicowej masy jest jego reakcja z kwasami: benzoesowym i cynamonowym wchodzącymi w skład balsamu peruwiańskiego. Do wytrącenia żywicowego osadu i inaktywacji składników prowadzi także połączenie ichtiolu z rywanolem.

 Osobny artykuł: Niezgodności recepturowe

Roztwory ichtiolu

Przygotowując roztwory wodne ichtiolu należy pamiętać, że związek ten rozpuszcza się w wodzie w stosunku 1:10. Aby ułatwić proces rozpuszczania zaleca się powolne rozcieranie ichtiolu w parownicy z niewielką ilością ciepłej wody (o temp. ok. 40°C), a następnie dodanie pozostałej jej ilości. Powstały roztwór wodny ichtiolu posiada koloidalną strukturę, więc należy wydać go z etykietą „zmieszać przed użyciem”. Przygotowując wodny roztwór ichtiolu należy uważać, aby woda nie była za gorąca, bowiem temperatura na poziomie 70-75° C i powyżej może doprowadzić do rozkładu ichtiolu i wytrącania kłaczkowatego osadu.

Roztwory etanolowe ichtiolu uznaje się za trwałe, jeżeli zachowania jest proporcja wody do etanolu 1:1. W przypadku roztworów etanolowych o stężeniu 90% i wyżej wytrąca się nierozpuszczalna żywica ichtiolowa. Trudności z uzyskaniem trwałego połączenia ichtiolu z podłożem maściowym lub masłem kakaowym występują w trakcie przygotowywania maści i czopków. Aby wykonać prawidłowo te postaci leków, ichtiol należy zemulgować lanoliną (w przypadku maści i czopków) lub euceryną (w przypadku maści) w stosunku 1:1.

Osobny artykuł: Kalkulator etanolu

Bibliografia:

  1. Borek K. Przewodnik po recepturze aptecznej. Uniwersytet Medyczny w Łodzi 2012.
  2. Farmakopea Poslska XI. Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne 2017.
  3. Gajewska M., Szulc J., Płaczek M., Sznitowska M. Podstawy receptury aptecznej. Gdański Uniwersytet Medyczny 2012
  4. http://aesthetica.com.pl/clients/25/files/files/AE_25_005-011.pdf Dostęp na dzień 28.05.2019.
  5. http://www.aptekarzpolski.pl/2015/01/12-2014-ichtiol-jako-problematyczny-skladnik-leku-recepturowego/ Dostęp na dzień 28.05.2019.
  6. Pluta J., Haznar-Garbacz D., Karolewicz B., Fast M. Preparaty galenowe. MedPharm Polska 2010.
REKLAMA
REKLAMA

Warning: Invalid argument supplied for foreach() in /home/klient.dhosting.pl/farmacja/receptura.pl/public_html/wp-content/plugins/famacja-net-klient/klient.php on line 459

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

Szanowni Państwo,

Farmacja.net sp. z o. o. przetwarza Twoje dane osobowe zbierane w Internecie, w tym informacje zapisywane w plikach cookies, w celu personalizacji treści oraz reklamy, udostępniania funkcji mediów społecznościowych oraz analizowania ruchu w Internecie.

Kliknij „Zatwierdź i przejdź do serwisu”, aby wyrazić zgodę na korzystanie z technologii takich jak cookies i na przetwarzanie przez farmacja.net sp. z o .o. , Zaufanych Partnerów Twoich danych osobowych zbieranych w Internecie, takich jak adresy IP i identyfikatory plików cookie, w celach marketingowych (w tym do zautomatyzowanego dopasowania reklam do Twoich zainteresowań i mierzenia ich skuteczności) i pozostałych, szczegółowo opisanych w ustawieniach zaawansowanych.

Zgoda jest dobrowolna i możesz ją w dowolnym momencie wycofać w ustawieniach zaawansowanych.

Ponadto masz prawo żądania dostępu, sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych. W polityce prywatności znajdziesz informacje jak zakomunikować nam Twoją wolę skorzystania z tych praw.

Szczegółowe informacje na temat przetwarzania Twoich danych znajdują się w polityce prywatności.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Benhauer sp. z o.o. – prowadzenie kampanii remarketingowych i mierzenie ich efektywności, e-mail Marketing – Polska (EOG)

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu receptura.pl jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz
logo