12-06-2024 06:55:21

Krople w recepturze – jak prawidłowo kontrolować ich dawkowanie?

Krople są zaliczane do płynnych postaci leku przeznaczonych do podawania zewnętrznego lub wewnętrznego. Ta postać leku pozwala precyzyjnie dostosować dawki i składniki do wymagań pacjenta. Sporządzanie kropli wymaga zachowania precyzji i dokładności przez farmaceutę. Czy wiesz, jak właściwie kontrolować dawki przepisane przez lekarza?
Krople w recepturze - jak prawidłowo kontrolować ich dawkowanie?

Krople (guttae), podobnie jak roztwory, otrzymywane są w wyniku rozpuszczenia substancji leczniczej w odpowiednim rozpuszczalniku. W przeciwieństwie do roztworów, recepty zwykle przepisywane na niewielką objętość płynu.

Wśród recepturowych kropli wyróżnia się obecnie:

  • krople do oczu (Guttae ophthalmicae),
  • krople do uszu (Guttae otologicae),
  • krople do nosa (Guttae rhinologicae),
  • krople do inhalacji (Guttae inhalandae),
  • krople do płukań (Guttae gargarismae).

Część z nich wymaga zachowania jałowych warunków podczas sporządzania oraz powinny cechować się odpowiednimi parametrami (m.in. odpowiednią trwałością i czystością). Krople do stosowania zewnętrznego (np. krople do uszu) wykorzystuje się w celu uzyskania określonego efektu terapeutycznego lub działania, np. przeciwbólowe, przeciwzapalnego. Krople do użytku wewnętrznego często posiadają wysokie stężenie substancji leczniczych, dzięki czemu pacjent może w niewielkiej objętości płynu przyjąć większą dawkę leku.

Krople – jak prawidłowo kontrolować ich dawkowanie?

Aby móc prawidłowo skontrolować dawkowanie kropli, należy znać masę 1 kropli w miligramach dla poszczególnych typów roztworów. Masę pojedynczej kropli (w mg) przedstawiono w Tabeli 1.

Tabela 1. Masa pojedynczej kropli.

Rodzaj cieczyWoda, roztwory wodneEtanol, roztwory alkoholoweNalewkiOlejki eteryczneOleje tłusteNicethamidum (sol.)
Masa kropli [mg]501519192333

Informacja o masie kropli jest niezbędna do kontroli dawkowania i określenia, czy przepisane przez lekarza ilości substancji nie przekraczają dobowych dawek jednorazowych (Dj max) i dobowych (Dd max).

Przykład 1.

Rp.

Atropini sulfas 0,004

Papaverini hchlor       0,1

Aquae pur.                  ad 10,0

M.f.guttae

D.S. 3x dziennie po 30 kropli

Zgodnie z Farmakopeą XIII, w przypadku siarczanu atropiny Dj max = 2 mg, Dd max = 3 mg, a dla chlorowodorku papaweryny Dj max = 0,2 g, Dd max = 0,6 g. W tym przypadku mamy do czynienia z roztworem wodnym, dlatego w obliczeniach należy założyć, że masa 1 kropli roztworu wodnego wynosi 50 mg. Pacjent jednorazowo zażyje 30 kropli o łącznej masie 1500 mg, a w ciągu jednej doby 90 kropli, co odpowiada masie 4500 mg.

W 10,0 g leku występuje 0,004 g siarczanu atropiny

W 1,5 g (30 kropli) występuje 0,0006 g siarczanu atropiny < 0,002 g

W 4,5 g (90 kropli) występuje 0,0018 g siarczanu atropiny < 0,003 g

W 10,0 g leku występuje 0,1 g chlorowodorku papaweryny

W 1,5 g (30 kropli) występuje 0,015 g chlorowodorku papaweryny < 0,2 g

W 4,5 g (90 kropli) występuje 0,045 chlorowodorku papaweryny < 0,6 g

W przypadku obu substancji maksymalne dawki jednorazowe i dobowe nie zostały przekroczone.

Przy wykonaniu powyższych kropli należy użyć 1% roztworu pomocniczego siarczanu atropiny z uwagi na fakt braku możliwości odważenia tak niewielkiej ilości surowca. Chlorowodorek papaweryny należy rozpuścić w zlewce z gorącą wodą. Następnie należy uzupełnić zlewkę wodą do masy 9,6g i na końcu dodać 8 kropli 1% roztworu pomocniczego siarczanu atropiny.

Przykład 2.

Rp.

Ethylmorphini hchlor.            0,3

25% Nicethamidi liq.             10,0

Aquae pur.                              ad 30,0

M.f.guttae

D.S. 3x dziennie po 20 kropli

Zgodnie z Farmakopeą XIII, w przypadku niketamidu Dj max = 0,5 g, Dd max = 1,5 g, a dla chlorowodorku etylomorfiny Dj max = 0,05 g, Dd max = 0,15 g. W tym przypadku należy obliczyć średnią masę kropli:

W równaniu uwzględniono masę 1 kropli wody i roztworu niketamidu.

Pacjent jednorazowo zażyje 20 kropli o łącznej masie 887 mg, a w ciągu jednej doby 60 kropli, co odpowiada masie 2661 mg.

W 30,0 g leku występuje 0,3 g chlorowodorku etylomorfiny

W 0,887 g (20 kropli) występuje 8,87 mg chlorowodorku etylomorfiny < 50 mg

W 2,661 g (60 kropli) występuje 26,61 mg chlorowodorku etylomorfiny < 150 mg

W 30,0 g leku występuje 2,5 g niketamidu

W 0,887 g (20 kropli) występuje 0,74 g niketamidu < 0,5 g

W 2,661 g (60 kropli) występuje 0,222 g niketamidu < 1,5 g

W przypadku obu substancji maksymalne dawki jednorazowe i dobowe nie zostały przekroczone.

Krople – jak je prawidłowo sporządzać?

Przed przystąpieniem do wykonania kropli należy przeprowadzić kontrolę dawkowania z uwzględnieniem zasad i obliczeń, o których wspomniano we wcześniejszej części artykułu. Następnie należy odważyć kolejno rozpuszczalniki do zlewki, a następnie rozpuścić kolejno wcześniej odważone stałe składniki. Należy pamiętać, że roztwór wodny wykonuje się w pierwszej kolejności, a dopiero później dodaje się do niego pozostałe składniki płynne. Substancje grubokrystaliczne można wcześniej rozetrzeć w moździerzu. Po sporządzeniu leku należy dołączyć zakraplacz dla pacjenta.

Autor: mgr farm. Damian Pielorz

 

Literatura:

  1. Farmakopea Polska XIII (2023).
  2. Gajewska M, Sznitowska M, red. Podstawy receptury aptecznej. Materiały do ćwiczeń dla studentów farmacji. Warszawa, Polska: Fundacja Pro Pharmacia Futura; 2019.
  3. Jachowicz R, red. Receptura apteczna. Sporządzanie leków jałowych i niejałowych. Warszawa, Polska: Wydawnictwo Lekarskie PZWL; 2021.
  4. Sznitowska M, red. Farmacja stosowana. Technologia postaci leku. Warszawa, Polska: Wydawnictwo Lekarskie PZWL; 2017.
  5. Marszał L. Receptura płynnych postaci leków. W teorii i praktyce. Warszawa, Polska: Farmapress; 2014.

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

logo