REKLAMA

Leki recepturowe w walce z bólem

Na rynku farmaceutycznym dostępne są różnorodne gotowe preparaty mające na celu zniesienie bólu i przywrócenie komfortu życia. W aptece jednak nadal wykonywane są leki recepturowe. Czy mają swoje zastosowanie w walce z bólem?
Receptura dysponuje substancjami przeciwbólowymi działającymi przez ośrodkowy układ nerwowy oraz działającymi miejscowo (fot. Shutterstock).
REKLAMA

Czy każdy ból jest taki sam?

Ból pomimo dyskomfortu jaki przynosi dla pacjenta, pełni w organizmie funkcję ostrzegawczą – informuje o zagrożeniu chorobą lub jest jej objawem. Często bywa określany piątym parametrem życiowym, gdyż jego pomiar, podobnie jak pomiar ciśnienia tętniczego, temperatury ciała, tętna i częstotliwości oddechów stanowi ważną informacją o stanie zdrowia pacjenta.

Podział bólu najczęściej wynika z mechanizmów jego powstania oraz długości trwania. Stąd wyróżnia się:

  • ból receptorowy, będący skutkiem podrażnienia receptorów bólowych (nocyceptorów) przez czynniki fizyczne bądź chemiczne,
  • ból neuropatyczny, powstający na skutek uszkodzenia szlaków przewodzenia bólu w układzie nerwowym, zazwyczaj jest on rozlany, tępy, z towarzyszącym uczuciem mrowienia lub pieczenia,
  • ból psychogenny, powstały w strukturach ośrodkowego układu nerwowego, nie powiązany z chorobą, najczęściej wywoływany przez długotrwały stres,
  • ból ostry, utrzymujący się do 3 miesięcy, związany z uszkodzeniem tkanki lub czynnikiem chorobowym,
  • ból przewlekły, utrzymujący się dłużej niż 3 miesiące.

Ból jest doznaniem bardzo subiektywnym, zgodnie z definicją bólem jest wszystko to, co możemy tak określić. Dla oceny bólu wykorzystuje się specjalne kwestionariusze lub skale – najczęściej wykorzystuje się skalę wzrokowo-analogową (VAS – Visual AnalogueScale) lub skalę numeryczną (NRS – NumericRating Scale). Na nich pacjent określa według skali intensywność odczuwanego bólu.

REKLAMA
REKLAMA

Substancje recepturowe o działaniu przeciwbólowym

Receptura dysponuje substancjami przeciwbólowymi działającymi przez ośrodkowy układ nerwowy oraz działającymi miejscowo. W przeważającej części leki recepturowe są lekami działającymi objawowo. Pomimo to obserwuje się nieliczną obecność substancji „pro receptura” posiadających właściwości przeciwbólowe. Do najczęściej używanych w lekach magistralnych należą metamizol sodowy lub chlorowodorek morfiny, z których sporządza się roztwory do picia, krople, czopki czy globulki.

Chlorowodorek morfiny wykorzystuje się także do miejscowego leczenia bólu przy bardzo trudno gojących się ranach (pochodzenia cukrzycowego, onkologicznego). Wykonywany jest jako 1% żel z morfiną na 4% kleiku z metylocelulozy. Jako nośnik można także wykorzystać półstałe podłoże recepturowe głęboko penetrujące Pentravan.

REKLAMA

Receptura ma spore możliwości miejscowego leczenia bólu, który towarzyszy różnym schorzeniom. Przy tym uwzględnia się także świąd, którego odczucie przez chorego – w niektórych przypadkach klinicznych – jest porównywalne z bólami onkologicznymi (np. świerzbiączka guzkowa). Preparatami magistralnymi możemy łagodzić bóle skóry oraz błon śluzowych. Wśród substancji miejscowo znieczulających wyróżniamy: benzokainę, lignokainę, tetrakaionę czy prokainę.

Osobny artykuł: Leki recepturowe o działaniu miejscowo znieczulającym

Przykłady recept leków magistralnych przepisywanych na uśmierzenie bólu

Rp.  
Belladonnae tinct. 4,5
Codeini phosphatis 0,85
Pyralgini 20,0
Valerianae tinc. 40,0
Neospasmini 50,0
Aquae Ad 250,0
M.f.mixt.
D.S. 15 ml 2–3 x dziennie

 

Rp.  
50% Sol. Metamizoli natrici 100,0

M.f.sol.

D.S. 2 ml 2 x dziennie

 

Rp.  
2% Sol. Ethylmorphini hydrochloridi 40,0
M.f.guttae
D.S. 3 x dziennie 15–20 kropli

 

Rp.  
1% Sol. Morphini hydrochloridi
0,2% Sol. Papaverini hydrochloridia ad 20,0
M.f.guttae
D.S. 3 x dziennie 10 kropli

 

Rp.  
Ephedrini hydrochloridi 0,1
Natrii benzoatis 2,0
Metamizoli natrici 1,0
Thymi sir. 120,0
Aquae ad 150,0
M.f.mixt.
D.S. Wiadomo

 

Rp.  
Metamizoli natrici 0,75
Massae supp. q.s.
M.f.supp.anal. D.t.d. No 12
D.S. 3 x dziennie założyć czopek

 

Rp.  
Ketoprofeni 0,1
Massae supp. q.s.
M.f. supp.anal.
D.t.d. No 12
D.S. Na noc założyć czopek

 

Rp.
Codeini phosphatis 0,02
Coffeini et Natrii benzoatis 0,05
Metamizoli natrici 0,5
M.f. Pulv. D.t.d. No 20
D.S. 2 x dziennie proszek

 

Rp.
Papaverini hydrochloridi 0,04
Coffeini et Natrii benzoatis 0,05
Metamizoli natrici 0,4
M.f.pulv. D.t.d. No 20
D.S. 2 x dziennie proszek

 

Rp.
Morphini hydrochloridi 0,02
Atropini sulfatis 0,0005
Cacao olei q.s.
M.f.supp.anal. D.t.d. No 10
D.S. 1 czopek na noc

 

Rp.
Hydrocortisoni 0,5
Benzocaini 2,5
Vit A 100 000 j.m.
Glyceroli ad 50,0
M.f. susp.

 

Rp.
Predisoloni 0,5
Benzocaini 2,0
Zinci oxydi
Talci ven. aa 15,0
Gliceroli 10,0
Aquae ad 100,0
M.f. susp.

 

Rp.
Lignocaini hydrochloridi 4,0
Aquae
Ung. Cholesteroli aa ad 100,0
M.f. ung.

 

Rp.
Ketoprofeni 2,0
Lekobaza ad 100,0
M.f.cremor Chronić skórę przed słońcem!

 

 Osobny artykuł: Uspokajające leki recepturowe

Literatura:

  1. Jachowicz R. (red.). Receptura apteczna. Podręcznik dla studentów farmacji. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2015.
  2. Krówczyński L., Jachowicz R.: Ćwiczenia z receptury. Wydawnictwo UJ 2000.
  3. http://www.aptekarzpolski.pl/wiedza/repetytorium-do-specjalizacji-czopki/ (dostęp 25.6.2020).
  4. http://www.aptekarzpolski.pl/wiedza/receptura-okiem-praktyka-czesc-czwarta-recepturowe-mozliwosci-leczenia-bolu/ (dostęp 25.06.2020).
  5. https://apteline.pl/artykuly/czym-jest-bol-klasyfikacja-pomiar-i-odczuwanie-bolu (dostęp 25.06.2020).
REKLAMA
REKLAMA

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

Szanowni Państwo,

Farmacja.net sp. z o. o. przetwarza Twoje dane osobowe zbierane w Internecie, w tym informacje zapisywane w plikach cookies, w celu personalizacji treści oraz reklamy, udostępniania funkcji mediów społecznościowych oraz analizowania ruchu w Internecie.

Kliknij „Zatwierdź i przejdź do serwisu”, aby wyrazić zgodę na korzystanie z technologii takich jak cookies i na przetwarzanie przez farmacja.net sp. z o .o. , Zaufanych Partnerów Twoich danych osobowych zbieranych w Internecie, takich jak adresy IP i identyfikatory plików cookie, w celach marketingowych (w tym do zautomatyzowanego dopasowania reklam do Twoich zainteresowań i mierzenia ich skuteczności) i pozostałych, szczegółowo opisanych w ustawieniach zaawansowanych.

Zgoda jest dobrowolna i możesz ją w dowolnym momencie wycofać w ustawieniach zaawansowanych.

Ponadto masz prawo żądania dostępu, sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych. W polityce prywatności znajdziesz informacje jak zakomunikować nam Twoją wolę skorzystania z tych praw.

Szczegółowe informacje na temat przetwarzania Twoich danych znajdują się w polityce prywatności.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Benhauer sp. z o.o. – prowadzenie kampanii remarketingowych i mierzenie ich efektywności, e-mail Marketing – Polska (EOG)

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu receptura.pl jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz
logo