Mentol

Nazwy polskie: Mentol, mentol racemiczny, mentol krystaliczny, lewomentol
Nazwy łacińskie: Mentholum, Mentholum crystallisatum, Levomentholum naturalis, Mentholum verum recrystallisatum, Mentholum syntheticum

Odkrycie i zastosowanie w przeszłości

Mentol to związek organiczny naturalnie występujący w roślinach z rodzaju Mentha L., takich jak: mięta pieprzowa, mięta polna czy mięta zielona. Po raz pierwszy mentol został wyizolowany w 1771 roku przez niemieckiego fizyka i chemika Hieronima Davida Gaubiusa. Naturalny mentol otrzymuje się poprzez wymrożenie olejku miętowego i stanowi on głównie enancjomer lewoskrętny. W przemyśle farmaceutycznym oprócz mentolu naturalnego stosuje się mentol syntetyczny otrzymywany różnymi metodami m.in. poprzez redukcję tymolu. Otrzymany w ten sposób związek jest mieszaniną racemiczną obu enancjomerów.

W dawnym aptekarstwie zastosowanie mentolu było zbliżone do dzisiejszego, jednak bardziej rozbudowana receptura apteczna, dawała aptekarzom znacznie większe możliwości w zakresie wykonywania różnorodnych postaci leku. Sporządzanie takich medykamentów jak: cukierki, kołaczyki, wyskoki i wiele innych, było powszechne, a związki stanowiące corrigentia stosowano w nich bardzo często. Mentol stosowano zarówno w celu poprawy zapachu, maskowania przykrego smaku leków, jak i jako środek miejscowo znieczulający. Manuale Pharmaceuticum (Podbielski i Kuczyński 1922) podaje rozmaite receptury, w skład których wchodził mentol. Niektóre z nich podano poniżej:

Balsam bengalski

Rp.
Lanolini anhydrici  18 cz.
Mentholi                  1 cz.
Methylii salicylici    5 cz.
M.f. ung.

 

Cukierki mentolowo – eukaliptusowe

Rp.
Syropu kartoflanego         2500 cz.
Cukru                                   7500 cz.
Mentolu                                5 cz.
Olejku eukaliptusowego    4 cz.
M.f. confectio

„Z powyższej masy przygotowują cukierki i obsypują je cukrem.”

 

Boromenthol

Rp.
Mentholi                         0.1
Acidi borici                    0.3
Glicerini (Vaselini)      15.0
M.f. sol. (ung.)

 

Mentolowy proszek do zażywania

Rp.
Mentholi                0,5
Acidi borici          10,0
Sacchari lactis   ad 10
M.f. pulv.

 

Pilulae odontalgicae

Rp.
Mentholi                        2 cz.
Radicis Pyrethri           2 cz.
Resinae Guajaci           2 cz.
Cerae flavae liquatae  4 cz.
Eugenoli                      10 cz.
Olei Cajeputi               10 cz.
M.f. pilulae

„Miesza się na masę, z której się utacza pigułki, po 3 centigramy ważące, a które posypuje się proszkiem z goździków.”

 

Wygląd oraz właściwości fizyczne i chemiczne (FP VIII)

Mentol to alkohol należący do grupy monoterpenów. Według Farmakopei Polskiej VIII występuje w postaci krystalicznego proszku albo pryzmatycznych lub igłopodobnych, bezbarwnych, błyszczących kryształów. Mentol bardzo łatwo rozpuszcza się w etanolu 96%, a także w olejach tłustych i parafinie. W glicerolu rozpuszcza się bardzo trudno, a w wodzie jest praktycznie nierozpuszczalny (1:2500). Gęstość mentolu wynosi  0,89 g/cm3.

Właściwości lecznicze, toksyczność oraz zastosowanie

Mentol wykazuje działanie chłodzące w wyniku drażnienia zakończeń czuciowych przewodzących zimo, a także zmniejsza wrażliwość zakończeń czuciowych przewodzących ból, dzięki czemu działa miejscowo znieczulająco. Ponadto działanie przeciwbólowe wynika z selektywnej aktywacji receptorów κ-opioidowych. Mentol stosuje się w celu łagodzenia dolegliwości bólowych (nerwobóle, bóle reumatyczne, bóle głowy) oraz w chorobach skóry z towarzyszącym świądem czy pieczeniem. Jako środek odkażający, miejscowo znieczulający oraz łagodzący stan zapalny błony śluzowej, mentol wykorzystywany jest w stomatologii. W laryngologii stosuje się go jako środek udrażniający i odświeżający w postaci sztyftów i aerozoli do nosa. Ponadto wykorzystuje się go jako corrigens. Według Farmakopei Polskiej XI mentol stosuje się zewnętrznie na błony śluzowe w stężeniu nie większym niż 0,3% oraz na skórę, w stężeniu do 10%.

Spożycie dużych dawek mentolu może powodować bóle brzucha, drgawki, nudności, wymioty, zawroty głowy, ataksję, senność a nawet śpiączkę. Mentol może wywoływać także u niektórych osób reakcje alergiczne np. kontaktowe zapalenie skóry. U dzieci młodszych niż 1 rok, mentol stosowany do nozdrzy lub w pobliżu nosa może powodować odruch bezdechu.

W recepturze aptecznej farmaceuta często przygotowuje leki złożone z mentolem. Są to zazwyczaj maści, zawiesiny, pudry płynne lub roztwory. Ze względu na to, że kryształy mentolu są dużymi cząstkami, przed wykonaniem leku (maści typu zawiesiny i pudrów płynnych) należy je rozdrobnić przez rozcieranie w moździerzu. Dla ułatwienia, można dodać niewielką ilość stężonego etanolu i ucierać do jego całkowitego odparowania. Sposób ten, mimo iż bardzo ułatwia rozdrobnienie mentolu powoduje tworzenie mocno przylegającej do ścianek moździerza i głowicy pistla warstwy tego związku. Należy wówczas dokładnie zeskrobywać mentol przy pomocy kliszki lub zamiast moździerza użyć porcelitowej parownicy. Należy przy tym zaznaczyć, że mikronizację należy przeprowadzić przed ważeniem substancji, gdyż w trakcie rozcierania i/lub odparowywania etanolu, dochodzi do dużych strat mentolu (substancja lotna). Tak więc należy mikronizować odpowiednio większą ilość mentolu, i dopiero na koniec zważyć przypisaną przez lekarza ilość. W przypadku wykonywania maści o podłożu węglowodorowym (maść lipofilna) nie ma konieczności rozcierania mentolu z etanolem ponieważ substancja ta łatwo rozpuści się w podłożu. Należy pamiętać, by proszki zawierające mentol, wydawać z apteki w szczelnych pojemnikach, gdyż tradycyjnie stosowane torebki papierowe nie zapobiegają utracie lotnych składników leku.

Niezgodności recepturowe mentolu

Mentol tworzy mieszaniny eutektyczne z następującymi substancjami: benzokaina, kamfora, tymol, kwas salicylowy, rezorcyna, wodzian chloralu. Połączenie reagujących składników skutkuje ich upłynnieniem w wyniku obniżenia temperatury topnienia, dlatego należy unikać bezpośredniego ich łączenia.

Mentol to substancja praktycznie nierozpuszczalna w wodzie. W celu wykonania roztworu wodnego należy zastosować solubilizację czyli użyć pośrednika rozpuszczania (solubilizatora). W tym celu stosuje się dodatek polisorbatu (Tween) a potrzebną ilość oblicza się z odpowiedniego wzoru.

Przykłady recept z niezgodnościami mentolu

Przekroczona rozpuszczalność mentolu

Rp.
Mentoli         1.0
Gliceroli  100,0
M.f. sol.

Rozpuszczalność mentolu w glicerolu jest przekroczona. Mentol należy rozpuścić w 10,0 g etanolu 96° i otrzymany roztwór połączyć z glicerolem (ilość glicerolu pomniejszyć o 10,0 g).

Mieszanina eutektyczna

Rp.
Thymoli           1,0
Mentholi          2,0
Acidi borici    10,0
Talci
Zinci oxidi aa 40,0
M.f. pulvis

Mieszanina tymolu i mentolu upłynnia się w temperaturze pokojowej. Przysypkę należy wykonać w następujący sposób: tymol rozetrzeć z talkiem, mentol z tlenkiem cynku i kwasem borowym, na końcu obie mieszaniny połączyć.

 

mgr farm. Ewelina Rydzik-Strzemska
dr n. farm. Maciej Strzemski

 

Możliwość komentowania jest wyłączona.

Szanowni Państwo,

Pragniemy poinformować, że z dniem 25.05.2018 r. w życie weszły przepisy europejskiego rozporządzenia o ochronie danych osobowych (RODO), które nakładają na nas obowiązek dostosowania zasad świadczenia usług do nowych regulacji.

Zmianie uległy przepisy, na podstawie których przetwarzane będą dane osobowe w Serwisach prowadzonych przez farmacja.net sp. z o. o.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 i ust. 2 Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych z dnia 27 kwietnia 2016 r. (Dz.U.UE.L.2016.119.1) (dalej „RODO”) informujemy, iż:

  1. administratorem Pani/Pana danych osobowych jest farmacja.net spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Józefowie, adres: Piaskowa 52, 05-420 wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie, XIV Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000467979, REGON 146752729, NIP: 797-205-17-73 (dalej „Administrator”);
  2. Pani/Pana dane osobowe przetwarzane będą w celu:

    1. realizacji usług świadczonych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt b) RODO (w celu wykonania umowy),

    2. przesyłania wiadomości marketingowych produktów i usług własnych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt f) RODO (prawny interes Administratora),

    3. wysyłania informacji handlowych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt a) RODO (zgoda udzielona Administratorowi przez osobę, której dane dotyczą), (jeżeli zgoda została wyrażona przez Panią/Pana),

    4. wykonywanie połączeń telefonicznych w celu marketingu bezpośredniego za pomocą urządzeń telekomunikacyjnych na podstawie art. 6 ust. 1 pkt a) RODO (zgoda udzielona Administratorowi przez osobę, której dane dotyczą), (jeżeli zgoda została wyrażona przez Panią/Pana)

  1. Odbiorcą Pani/Pana danych osobowych będą podmioty zewnętrzne przetwarzające dane w imieniu Administratora na podstawie umów powierzenia (np. hostingodawca).

  2. Pani/Pana dane osobowe będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy do Google LLC w oparciu o odpowiednie zabezpieczenia prawne, którymi są standardowe klauzule umowne ochrony danych osobowych, zatwierdzone przez Komisję Europejską.

  3. Pani/Pana dane osobowe będą przechowywane przez okres realizacji usług świadczonych przez Administratora oraz przez okres wynikający z przedawnienia roszczeń, praw konsumenta, prowadzenia księgowości czy innych uprawnień w tym zakresie;

  4. W związku z przetwarzaniem Pani/Pana danych osobowych przez Administratora, przysługują Pani/Panu określone uprawnienia:

  1. ma Pani/Pan prawo do informacji, jakie dane osobowe dotyczące Pani/Pana przetwarzane są przez Administratora oraz do otrzymania kopii tych danych (tzw. prawo dostępu). Wydanie pierwszej kopii danych jest darmowe, za kolejne Administrator może naliczyć opłatę;

  2. jeżeli przetwarzane dane staną się nieaktualne lub niekompletne (lub w inny sposób niepoprawne) ma Pani/Pan prawo zażądać ich sprostowania;

  3. w pewnych sytuacjach może Pani/Pan zwrócić się do Administratora o usunięcie swoich danych osobowych, tj. kiedy dane przestaną być potrzebne Administratorowi do celów, o których Panią/Pana informował; kiedy cofnie Pani/Pan zgodę na przetwarzanie danych (o ile Administrator nie ma prawa przetwarzać danych na innej podstawie prawnej); jeżeli do przetwarzania doszłoby niezgodnie z prawem; albo jeśli konieczność usunięcia danych wynika z obowiązku prawnego Administratora;

  4. w przypadku, gdy Pani/Pana dane osobowe przetwarzane są przez Administratora na podstawie udzielonej zgody na przetwarzanie albo w celu wykonania umowy zawartej z Administratorem, ma Pani/Pan prawo przenieść swoje dane do innego administratora;

  5. Administrator przetwarza Pani/Pana dane osobowe m.in. w celu prowadzenia działań marketingowych dotyczących jego produktów i usług. Podstawą takiego przetwarzania jest tzw. „prawnie uzasadniony interes administratora”. W przypadku takiego przetwarzania ma Pani/Pan możliwość wyrażenia sprzeciwu. W konsekwencji Administrator przestanie przetwarzać Pani/Pana dane osobowe w opisanym wyżej celu;

  6. aby przetwarzać dane w niektórych celach związanych ze swoją działalnością Administrator poprosił Pani/Pana o zgodę. Zgoda ta może być w dowolnym momencie cofnięta w wiadomości mailowej wysłanej do Administratora. Będzie to miało ten skutek, że przetwarzanie, które dokonane zostało przed cofnięciem zgody nie przestanie być zgodne z prawem, natomiast po cofnięciu zgody Administrator nie będzie przetwarzał danych w celach, dla których zgoda była wyrażona;

  7. jeśli uzna Pani/Pan, że przetwarzane dane osobowe są nieprawidłowe, przetwarzanie jest niezgodne z prawem lub Administrator nie potrzebuje już określonych danych albo kiedy wniesie Pani/Pan sprzeciw wobec przetwarzania, może Pani/Pan także zażądać, aby przez określony, potrzebny czas (np. sprawdzenia poprawności danych lub dochodzenia roszczeń) Administrator nie dokonywał na danych żadnych operacji, a jedynie je przechowywał;

  1. ma Pani/Pan prawo wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, gdy uzna Pani/Pan, iż przetwarzanie danych osobowych Pani/Pana dotyczących narusza przepisy RODO;

  2. Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane w sposób zautomatyzowany (w tym w formie profilowania), jednakże nie będzie to wywoływać wobec Pani/Pana żadnych skutków prawnych lub w podobny sposób istotnie wpływać na Pani/Pana sytuację.

  3. Profilowanie danych osobowych polega na przetwarzaniu Pani/Pana danych (również w sposób zautomatyzowany), poprzez wykorzystywanie ich do oceny niektórych informacji o Pani/Panu, w szczególności do analizy lub prognozy osobistych preferencji oraz zainteresowań.

  1. podanie przez Panią/Pana danych osobowych jest warunkiem zawarcia umowy z Administratorem. Jest Pani/Pan zobowiązana do ich podania a konsekwencją niepodania danych osobowych będzie brak możliwości świadczenia usług przez Administratora.

  2. Osobą kontaktową w sprawach ochrony danych osobowych w Farmacja.net Sp. z o. o. jest Inspektor Ochrony Danych dostępny pod adresem e-mail: iod@farmacja.net.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu receptura.pl jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz