REKLAMA
REKLAMA

Niezgodności recepturowe – substancja lecznicza nie rozpuszcza się w przepisanym rozpuszczalniku

Każda substancja lecznicza ma ściśle określoną maksymalną ilość jaka rozpuści się w danej ilości rozpuszczalnika (czyli utworzy roztwór nasycony) w określonej temperaturze. Zgodnie z tym jeśli użyto zbyt dużo substancji, za mało lub nieodpowiedniego rozpuszczalnika to w roztworze będzie znajdowała się nierozpuszczona substancja. W przypadku leków recepturowych a dokładnie preparatów płynnych jest to niepożądane zjawisko.
REKLAMA

Niezgodności recepturowe są nie tylko zmorą studentów farmacji zdających egzamin z wykonywania leku recepturowego lecz nastręczają trudności farmaceutom już pracującym w aptekach zarówno ogólnodostępnych jak i szpitalnych. Każdy lek powinien być przygotowany precyzyjnie – to nie budzi wątpliwości. Jednak jak tego dokonać gdy napotkamy w analizowanej recepcie niezgodność? Poniżej kilka porad w przypadku gdy substancja lecznicza nie rozpuszcza się w przepisanym rozpuszczalniku.

Osobny artykuł: Niezgodności recepturowe

Substancja lecznicza nie rozpuszcza się w przepisanym rozpuszczalniku – niezgodność?

Zgodnie z definicją niezgodność recepturowa to niezamierzony efekt w działaniu, właściwościach lub wyglądzie leku w wyniku niewłaściwego zapisu lub sporządzenia recepty. Wśród nich możemy wymienić niezgodności fizyczne, które polegają na zmianach fizycznych preparatu (zmiana konsystencji, stanu skupienia, zanik własności leczniczych), które nie powstają na wskutek reagowania ze sobą składników recepty.

REKLAMA
REKLAMA

Każda substancja lecznicza ma ściśle określoną maksymalną ilość jaka rozpuści się w danej ilości rozpuszczalnika (czyli utworzy roztwór nasycony) w określonej temperaturze. Zgodnie z tym jeśli użyto zbyt dużo substancji, za mało lub nieodpowiedniego rozpuszczalnika to w roztworze będzie znajdowała się nierozpuszczona substancja. W przypadku leków recepturowych a dokładnie preparatów płynnych jest to niepożądane zjawisko. Taka sytuacja może zwiększać ryzyko przedawkowania leku, przyczynić się do nasilenia działań niepożądanych oraz wpływać na niekorzystny wygląd leku. Farmaceuta wykorzystując swoją wiedzę, sprawnie powinien zauważyć taki błąd i podjąć czynności mające na celu wyeliminowanie niezgodności.

Sprawdź także: Niezgodności recepturowe – adsorpcja

Poprawa recepty, czyli co możemy zrobić?

W zależności od rodzaju substancji, ich ilości i właściwości receptę można poprawić poprzez:

  • dodanie niewielkiej ilości innego rozpuszczalnika mieszającego się z przepisanym (do 5% masy leku),
  • zmianę rozpuszczalnika (po uprzedniej zgodzie lekarza wystawiającego receptę),
  • zwiększenie ilości przepisanego rozpuszczalnika,
  • w przypadku etanolu – poprzez zwiększenie bądź obniżenie jego stężenia,
  • zastosowanie emulgatora lub dyspergatora.

Osobny artykuł: Kalkulator etanolu

Przykłady recept i ich prawidłowe wykonanie:

Rp.  
Mentholi 0,1
Glyceroli 10,0
M.f. Sol.  
D.S. Zewnętrznie  

 

Rozpuszczalność mentolu w glicerynie jest przekroczona. Należy rozpuścić metol w 1g 95% etanolu i połączyć tak otrzymany roztwór z glicerolem.

Rp.  
Hydrocortisoni 0,25
Acidi borici 0,3
Etanoli 70                     ad 10,0
M.f.sol.  
D.S. zewnętrznie  

 

Hydrokortyzon nie rozpuszcza się w etanolu 70 stopniowym natomiast w etanolu 95% rozpuszcza się w stosunku 1:40. W celu poprawy recepty należy zamienić etanol na 95%.

Rp.  
Neomycini sulfatis 0,1
Etanoli 70                 ad 10,0
M.f.sol  
D.S. Krople do ucha  

 

Siarczan neomycyny nie rozpuszcza się w etanolu, natomiast dobrze rozpuszcza się w wodzie. Jednak jeżeli substancję rozpuści się w wodzie potrzebnej do rozcieńczenia etanolu 95 i połączy roztwory to nastąpi wytrącenie wolnej zasady neomycyny w postaci mocno oleistej cieczy przywierającej do dna naczynia. W celu poprawy należy obniżyć stężenie etanolu do 20.

Rp.  
Acidi salicylici 1,0
Rapae olei 50,0
M.f.Sol.  

 

Rozpuszczalność kwasu salicylowego w oleju rzepakowym wynosi 1:80. Natomiast rozpuszczalność kwasu w oleju rącznikowym: 1:10. Należy w takim razie dodać odpowiednią ilość oleju rącznikowego, w której rozpuści się przepisana substancja i uzupełnić roztwór do pożądanej masy leku olejem rzepakowym.

Rp.  
Jodi 1,5
Kalii iodidi 3,0
Mentholi 0,5
Glycerini 50,0
M.f.sol  

 

Jod rozpuszcza się w glicerynie bardzo powoli. Należy rozpuścić jodek potasu w niewielkiej ilości wody. Następnie w tak przygotowanym roztworze rozpuścić jod i dodać glicerynę z mentolem.

Rp.  
10% Sol. Ichtioli Spir. 30,0
M.f.sol.  
D.S. zewnętrznie  

 

Ichtiol rozpuszcza się dobrze w wodzie, nie rozpuszcza się natomiast w etanolu. Należy zatem przygotować wodny roztwór ichtiolu na ciepło.

Kamfora, kwas salicylowy, jod i mentol nie rozpuszczają się w wodzie. Substancje te można w niej rozpuścić przy użyciu salubilizatora – np. polisorbatu. Jego ilość oblicza się ze wzoru:

X= (y-b)/m

Gdzie:

x- ilość polisorbatu ( w g/100g roztworu)

y- ilość substancji do solubilizacji (w g/100g roztworu)

b- ilość substancji jaka rozpuszcza się w 100 g roztworu

m-opracowany faktor dla danego solubilizatora

Wykonanie roztworu:

  1. Odważoną substancję z dodatkiem obliczonej ilości solubilizatora rozpuszcza się na łaźni wodnej, po czym uzupełnia się roztwór podgrzaną wodą oczyszczoną.
  2. Otrzymany roztwór substancji leczniczej w polisorbacie ochładza się do temperatury pokojowej i dodaje porcjami wodę oczyszczoną o tej samej temperaturze.

Bibliografia:

  1. Jachowicz R., Receptura apteczna, 2015, PZWL, Warszawa.
  2. Krówczyński L., Ćwiczenia z receptury, 2000, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków.
  3. http://www.aptekarzpolski.pl/2016/01/trudnosci-i-niezgodnosci-recepturowe/ (dostęp 03.11.2019).
REKLAMA
REKLAMA

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

Logowanie / Rejestracja

Aby w pełni korzystać z serwisów grupy farmacja.net musisz się zalogować. Jeśli nie jesteś farmaceutą, zaloguj się za pomocą swojego konta farmacja.net

Zarejestruj się

Wypełnij wymagane pola zamieszczone poniżej. Pamiętaj by podać poprawny adres email - na niego zostanie wysłany link potwierdzający, który umożliwi zakończenie rejestracji w serwisie.

Masz już konto na farmacja.net? Zaloguj się
Przypomnij hasło

Podaj adres email przypisany do konta, a my wyślemy do Ciebie link z przypomnieniem hasła.

Nie masz konta? Zarejestruj się Masz konto? Zaloguj się
Ustaw nowe hasło

Ustal swoje hasło ponownie.

Nie masz konta? Zarejestruj się Masz konto? Zaloguj się
Dane profilu

Uzupełnij dane, aby aktywować konto.

Link aktywacyjny

Rejestracja przebiegła pomyślnie. Na podany adres email został wysłany link weryfikacyjny, który umożliwi dokończenie rejestracji.

Niepoprawny hash weryfikacyjny

Wygląda na to, że hash weryfikacyjny jest niepoprawny. Proszę skontaktuj się z nami poprzez formularz kontaktowy

Szanowni Państwo,

Farmacja.net sp. z o. o. przetwarza Twoje dane osobowe zbierane w Internecie, w tym informacje zapisywane w plikach cookies, w celu personalizacji treści oraz reklamy, udostępniania funkcji mediów społecznościowych oraz analizowania ruchu w Internecie.

Kliknij „Zatwierdź i przejdź do serwisu”, aby wyrazić zgodę na korzystanie z technologii takich jak cookies i na przetwarzanie przez farmacja.net sp. z o .o. , Zaufanych Partnerów Twoich danych osobowych zbieranych w Internecie, takich jak adresy IP i identyfikatory plików cookie, w celach marketingowych (w tym do zautomatyzowanego dopasowania reklam do Twoich zainteresowań i mierzenia ich skuteczności) i pozostałych, szczegółowo opisanych w ustawieniach zaawansowanych.

Zgoda jest dobrowolna i możesz ją w dowolnym momencie wycofać w ustawieniach zaawansowanych.

Ponadto masz prawo żądania dostępu, sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych. W polityce prywatności znajdziesz informacje jak zakomunikować nam Twoją wolę skorzystania z tych praw.

Szczegółowe informacje na temat przetwarzania Twoich danych znajdują się w polityce prywatności.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Benhauer sp. z o.o. – prowadzenie kampanii remarketingowych i mierzenie ich efektywności, e-mail Marketing – Polska (EOG)

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu receptura.pl jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz
logo