17-04-2023 10:00:17

Olejki eteryczne – czy mają zastosowanie w recepturze?

Olejki eteryczne przywołują skojarzenia z tradycyjnymi preparatami ziołowymi, a także aromaterapią. Czy są one tylko dodatkiem pobudzającym nasze zmysły, a może istotną częścią receptury? Przyjrzyjmy się najczęściej używanym w recepturze olejkom eterycznym, by bliżej poznać ich właściwości.
Olejki eteryczne, fot. Shutterstock

Olejki eteryczne – rola w farmacji i ich właściwości

Olejki eteryczne można odnaleźć zarówno w złożonych preparatach przeznaczonych do stosowania zewnętrznego, jak również w tych przyjmowanych doustnie. W swoim składzie zawierają różnorodne grupy związków, w większości są to terpeny, a także pochodne fenylopropanu. Ze względu na swoje walory smakowe i zapachowe mogą stanowić corrigens roztworów recepturowych, mieszanek lub emulsji. Zmniejszają w ten sposób niedogodności związane z gorzkim smakiem substancji czynnych zawartych w leku. To jednak nie jedyna zaleta olejków eterycznych. Wykazują wielokierunkowe działanie farmakologiczne, m.in. antyseptyczne (antiseptica), przeciwzapalne (antiphlogistica), wykrztuśne (expectorantia), a także mogą wspomagać pracę układu moczowego i pokarmowego.

Czytaj również: Corrigentia – substancje stosowane w recepturze poprawiające smak i zapach leków

Olejki eteryczne pro receptura

Ze względu na wymienione wyżej korzyści wynikające z zastosowania leczniczego olejków eterycznych, są one nadal stosowane w recepturze aptecznej.

Menthae piperitae aetheroleum

W składach popularnych leków recepturowych najczęściej pojawia się olejek z mięty pieprzowej. Może być tradycyjnie stosowany w celu złagodzenia objawów przeziębienia, ze względu na obecność mentolu działającego antyseptycznie. Z tego powodu możemy go odnaleźć w składzie recepturowych płukanek do jamy ustnej. Europejska Agencja Leków (EMA) wskazuje, że może być on również stosowany doustnie w celu złagodzenia niewielkich skurczów brzucha u pacjentów powyżej 8 roku życia. Zmniejsza dolegliwości w przebiegu jelita drażliwego, natomiast w tym wskazaniu musi być stosowany pod kontrolą lekarską.

Eucalypti aetheroleum

Kolejnym olejkiem eterycznym wartym uwagi jest olejek eukaliptusowy. Ze względu na zawartość 1,8-cyneolu wykazuje on działanie łagodzące kaszel w przebiegu przeziębienia, zmniejsza miejscowy ból mięśni. Można przyjmować go wziewnie, w recepturze może znaleźć się w składzie roztworów do inhalacji. Aby ukoić bolące mięśnie, wskazane jest stosowanie olejku na skórę lub dodanie paru kropli do kąpieli.

Lavandulae aetheroleum

Kojarzący się z pięknym zapachem olejek lawendowy również stosowany jest jako składnik leków recepturowych. Działa uspokajająco, ułatwia zasypianie i może być stosowany w łagodzeniu stresu o niewielkim natężeniu. Olejek lawendowy jest szczególnie ceniony w farmacji i kosmetologii, ze względu na swoje kojące i antyseptyczne działanie na skórę. Może być pomocny w leczeniu egzemy, wyprysków, a także zakażeń skóry. Wchodzi w skład maści i mazideł recepturowych, w Farmakopei odnajdziemy go w składzie Unguentum Leniens.  

Przykłady recept zawierających w swoim składzie olejki eteryczne

Rp.
Ol. Menthae pip.0,05
Vit A50 000 j.m.
Vit E1 ml
Gliceroliad 30,0
M.f. gtt.

Sprawdź również: Witaminy – jak można je wykorzystać w recepturze?

Przelicz ilość witamin korzystając z naszych kalkulatorów!

Rp.
Eucalypti olei1,0
Lavandulae olei2,0
Foeniculi olei
M.f. guttaeaa ad 100,0
D.S. Do inhalacji 10 kropli na szklankę gorącej wody

Osobny artykuł: Mieszanie – dlaczego jest takie ważne?

Autor: Zuzanna Wójcik

Literatura:

  1. Jachowicz Renata (red.): Receptura apteczna, 2021, Warszawa, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, s.526-527
  2. https://www.ema.europa.eu/en/medicines Dostęp z dnia 17.04.2023
  3. Matławska I. (red.). Farmakognozja, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu, Poznań 2008
  4. Gajewska M., Sznitowska M. (red.) [i in.], Podstawy receptury aptecznej: materiały do ćwiczeń dla studentów farmacji, 2018, Warszawa, Fundacja Pro Pharmacia Futura
logo