REKLAMA

Roztwory glicerolowe w recepturze

Pod względem chemicznym glicerolem (gliceryną) nazywany jest wodny roztwór propan-1,2,3-triolu – najtrwalszego spośród alkoholi trójwodorotlenowych. W warunkach normalnych substancja stanowi bezbarwną, syropowatą ciecz, o charakterystycznym tłustym wyglądzie. Jedną z najważniejszych, najczęściej stosowanych w recepturze właściwości glicerolu jest fakt, że miesza się z wodą w każdym stosunku.
Glicerol
REKLAMA

Najczęściej stosowanym w technologii postaci leku rozpuszczalnikiem jest woda. Jednak nie wszystkie recepty można wykonać przy użyciu tylko tego rozpuszczalnika. Bohater dzisiejszego artykułu wykorzystywany jest głównie pod postacią roztworu wodnego, w recepturze preparatów do stosowania zewnętrznego i wewnętrznego. Stanowi jedną z najczęściej stosowanych substancji pomocniczych w recepturze. W dzisiejszym artykule chcielibyśmy przybliżyć Państwu temat właściwości i wykorzystania jednego z surowców farmakopealnych – glicerolu.

Osobny artykuł: Roztwory

Czym jest glicerol?

Pod względem chemicznym glicerolem (gliceryną) nazywany jest wodny roztwór propan-1,2,3-triolu – najtrwalszego spośród alkoholi trójwodorotlenowych. W warunkach normalnych substancja stanowi bezbarwną, syropowatą ciecz, o charakterystycznym tłustym wyglądzie. Jedną z najważniejszych, najczęściej stosowanych w recepturze właściwości glicerolu jest fakt, że miesza się z wodą w każdym stosunku. Ponadto, gliceryna bardzo dobrze rozpuszcza się w etanolu, natomiast w olejach tłustych i olejkach eterycznych jest praktycznie nierozpuszczalna.  Warto dodać, że w recepturze aptecznej najczęściej stosowany jest jej 85% roztwór wodny (Glycerolum 85 per centum) [1] [2].

REKLAMA
REKLAMA

Sprawdź także: Etanol i roztwory etanolowe w recepturze aptecznej

Działanie farmakologiczne

Stosowanie tej substancji ogranicza się do wykorzystania zewnętrznego. Cenione jest jego działanie łagodzące, nawilżające na powierzchnię skóry. Dodatkowo stanowi jeden z głównych składników czopków glicerynowych – które sprawdzają się jako hiperosmotyczne środki przeczyszczające [3].

REKLAMA

Glicerol przyjmowany per os, może doprowadzić do natychmiastowego spadku ciśnienia wewnątrzgałkowego. Właściwość ta wydaje się być użyteczna w terapii podwyższonego ciśnienia wewnątrz gałki ocznej [3].  Ciekawą informacją, na temat tej substancji może być fakt, że przez kilka lat znajdowała się na liście preparatów zakazanych przez Światową Organizację Antydopingową (WADA). Powodem dla którego umieszczono opisywany związek chemiczny na tej liście miało być jego działanie diuretyczne i zwiększające objętość osocza. Ostatecznie jednak, w 2018 roku zadecydowano o usunięciu glicerolu z wykazu substancji zakazanych w sporcie.

Warto pamiętać, że stosowanie glicerolu nie jest pozbawione działań niepożądanych. W sytuacji przedawkowania, mogą wystąpić u pacjenta wzmożone pragnienie i biegunka. W przypadku stosowania czopków glicerynowych istnieje prawdopodobieństwo podrażnienia końcowego odcinka jelita grubego. Jednym z działań niepożądanych substancji jest powodowanie tachykardii, jednak zdarza się to niezwykle rzadko [3].

Osobny artykuł: Gliceryna jako magistralny lek stosowany do oczu

Zastosowanie rozpuszczalnika w farmacji

Glicerol wykorzystywany jest najczęściej pod postacią roztworu leczniczego, czyli płynnej postaci leku przeznaczonej do stosowania wewnętrznego lub zewnętrznego, którą otrzymuje się poprzez rozpuszczenie jednej lub kilku substancji w odpowiednim rozpuszczalniku lub mieszaninie rozpuszczalników. W monografii farmakopealnej znaleźć możemy informacje na temat dwóch roztworów glicerolu. Jeden z nich zawiera 98-101% (m/m) substancji, drugi natomiast 85%. Roztwór o wyższym stężeniu jest stosowany rzadko, ze względu na wysoką higroskopijność [2].

Glicerol może być stosowany jako:

  • rozpuszczalnik,
  • środek utrzymujący wilgoć,
  • substancja słodząca,
  • środek zwiększający lepkość,
  • środek przeciwdziałający zamarzaniu krwinek czerwonych,
  • składnik do produkcji otoczek tabletek i kapsułek,
  • składnik do produkcji podłoża do czopków.

Leki recepturowe wykorzystujące glicerol [4]

 

Rp.  
Natrii hydrogenocarbonatis
0,7
Glyceroli                                                4,5
Aquae                                                 ad 15,0
M.f. sol.
D.S. Krople do ucha
 

 

Rp.  
Iodi puri 0,2
Kalii iodidi                           2,0
Glyceroli                                             20,0
M.f. sol.
D.S. Do pędzlowania
 

 

Rp.  
Hydrocortisoni 0,5
Detreomycini    1,0
Talci veneti
Zinci oxidi  
Glyceroli aa 7,5
Ethanoli 30° ad 50,0
M.f. susp  

 

Rp.  
Tumenoli 2,0
Zinci oxidi
Talci Aa 8,0
Glyceroli 10,0
Aquae Ad 50,0
D.S. Zewnętrznie  

Czytaj także:

Bibliografia:

[1] PubChem, ‘Glycerol’. [Online]. Dostępne: https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/753. [Otworzono: 28-Jun-2019].

[2] Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne: Farmakopea Polska VIII. Warszawa: Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, 2008.
[3]  W. Kostowski, Z. Herman „Farmakologia – podstawy farmakoterapii”, PZWL, Warszawa 2004, wyd 3.
[4] Jachowicz R.: Receptura apteczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa, 2010.

REKLAMA
REKLAMA

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

Szanowni Państwo,

Farmacja.net sp. z o. o. przetwarza Twoje dane osobowe zbierane w Internecie, w tym informacje zapisywane w plikach cookies, w celu personalizacji treści oraz reklamy, udostępniania funkcji mediów społecznościowych oraz analizowania ruchu w Internecie.

Kliknij „Zatwierdź i przejdź do serwisu”, aby wyrazić zgodę na korzystanie z technologii takich jak cookies i na przetwarzanie przez farmacja.net sp. z o .o. , Zaufanych Partnerów Twoich danych osobowych zbieranych w Internecie, takich jak adresy IP i identyfikatory plików cookie, w celach marketingowych (w tym do zautomatyzowanego dopasowania reklam do Twoich zainteresowań i mierzenia ich skuteczności) i pozostałych, szczegółowo opisanych w ustawieniach zaawansowanych.

Zgoda jest dobrowolna i możesz ją w dowolnym momencie wycofać w ustawieniach zaawansowanych.

Ponadto masz prawo żądania dostępu, sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych. W polityce prywatności znajdziesz informacje jak zakomunikować nam Twoją wolę skorzystania z tych praw.

Szczegółowe informacje na temat przetwarzania Twoich danych znajdują się w polityce prywatności.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Benhauer sp. z o.o. – prowadzenie kampanii remarketingowych i mierzenie ich efektywności, e-mail Marketing – Polska (EOG)

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu receptura.pl jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz
logo