REKLAMA

Smalec – czy ma swoje miejsce we współczesnej recepturze?

Smalec oraz inne tłuszcze zwierzęce i roślinne były pierwszymi podłożami stosowanymi w recepturze maści. Pod koniec XIX wieku wprowadzono wazelinę i lanolinę, zaś XX wiek obfitował w odkrycia licznych podłoży o właściwościach emulsyjnych. Czy we współczesnej recepturze, mając na uwadze dostępność szerokiej gamy nowoczesnych podłoży, wciąż znajduje zastosowanie tradycyjny surowiec recepturowy jakim jest smalec wieprzowy?
Smalec
REKLAMA

Adeps suillus jako podłoże maściowe

Smalec wieprzowy (Adeps suillus, Adeps suillus depuratus, Adeps praeparatus) jest mieszaniną triglicerydów kwasów tłuszczowych nasyconych (np. stearynowego, palmitynowego) i nienasyconych (oleinowego, linolowego). Otrzymywany jest w procesie wytopienia na łaźni wodnej i przecedzenia na gorąco tłuszczu z jamy brzusznej świń. Po wytopieniu otrzymany produkt jest odsączany i odwadniany.

Smalec jest podłożem bezwodnym, lipofilowym o niskiej liczbie wodnej (7-16), co praktycznie uniemożliwia wprowadzenie do niego roztworów wodnych. Pomimo niskiej temperatury topnienia (38-42ºC), w temperaturze pokojowej jest dosyć twardy. Właściwą konsystencję otrzymuje po rozmieszaniu w moździerzu. Jako surowiec farmaceutyczny odznacza się wysokim stopniem czystości. Smalec wykazuje duże powinowactwo do lipidów skóry i łatwo ulega wchłanianiu, ułatwiając penetrację substancji leczniczych.

Dlaczego niechętnie sięgamy po smalec w recepturze maści?

Podstawową wadą smalcu jest jego mała trwałość chemiczna, gdyż łatwo ulega procesowi jełczenia. Jakościowym badaniem farmakopealnym jest oznaczanie liczby nadtlenkowej, która nie powinna przekraczać 10. Surowiec należy przechowywać w zamkniętych naczyniach, chroniących od światła, w temperaturze 2-8ºC. Trwałość smalcu można poprawić dodając do niego kwas benzoesowy pełniący rolę konserwantu.

REKLAMA
REKLAMA

Podczas stosowania maści na bazie smalcu uciążliwością może być także jego charakterystyczny zapach, określany przez pacjentów jako „spożywczy”. W przypadku świeżego smalcu woń jest delikatna, jednak w wyniku utleniania staje się bardzo intensywna i nieprzyjemna.

Przykłady zastosowania smalcu w recepturze aptecznej

Mimo swoich wad, smalec jest bardzo dobrze tolerowany przez skórę wrażliwą. Stanowi podłoże trudno zmywalne, wytwarzające na skórze warstwę ochronną. Na skutek hamowania parowania wody, zwiększa stopień nawodnienia warstwy rogowej naskórka. Dodatkowo nie wykazuje właściwości uczulających. Cechy te sprzyjają leczeniu skóry suchej, atopowej czy łuszczycowej, a także zmian zapalnych.

REKLAMA

Współcześnie stosowane podłoża maściowe o charakterze  lipidów – triglicerydy półsyntetyczne prawie całkowicie wyparły smalec z receptury aptecznej. Jednak Adeps suillus wciąż jest wykorzystywany jako składnik tradycyjnych przepisów.

Rp. Ung. Sulfuratum  
Sulfuris ppt. 30,0
Adipis suilli 70,0
M. f. ung.  

 

Rp.  
Sulfuris ppt. 7,5
Picis liq. Pini 7,5
Calci carbonatis ppt. 5,0
Saponis kalini  
Adipis suilli aa 15,0
M. f. ung.  

 

Maść siarkowa oraz maść Wilkinsona (Unguentum sulfuratum compositum) tradycyjnie wykonywane są na smalcu wieprzowym, co zapewnia wysoką wchłanialność, dzięki znacznemu powinowactwu podłoża do lipidów skóry. Obie maści stosowane są w walce ze świerzbem.

Osobny artykuł: Leki recepturowe w walce ze świerzbem 

Kolejnym tradycyjnym przepisem w skład którego wchodzi smalec wieprzowy jest maść z jodkiem potasu (Unguentum Kalii jodati). Maść stosowana jest w zakażeniach grzybiczych, działa także słabo keratolitycznie na płytkę paznokcia.

Rp.  
Kalii iodidi 10,0
Natrii thiosulfatis 0,2
Adipis suilli ad 100,0
M. f. ung.  

 

Smalec do tej pory jest powszechnie stosowany jako podłoże w maściach przeznaczonych do leczenia łuszczycy, szczególnie gdy inne podłoża powodują zaostrzenie zmian. Przykładem leku recepturowego jest maść z dziegciem węglowym, która przynosi ulgę bardzo wysuszonej, swędzącej skórze.

Osobny artykuł: Fakty i mity na temat rakotwórczego działania proderminy

Rp.  
Prodermini 6,0
Lanolini anhydrici 18,0
Adipis suilli ad 200,0
M. f. ung.  

 

Piśmiennictwo:

REKLAMA
REKLAMA

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

2 komentarze Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

Kiedyś się stosowało dosyć często, teraz odszedł w zapomnienie.
Ze smalcem nie robiłem recepty praktycznie odkąd skończyłem studium...

Szanowni Państwo,

Farmacja.net sp. z o. o. przetwarza Twoje dane osobowe zbierane w Internecie, w tym informacje zapisywane w plikach cookies, w celu personalizacji treści oraz reklamy, udostępniania funkcji mediów społecznościowych oraz analizowania ruchu w Internecie.

Kliknij „Zatwierdź i przejdź do serwisu”, aby wyrazić zgodę na korzystanie z technologii takich jak cookies i na przetwarzanie przez farmacja.net sp. z o .o. , Zaufanych Partnerów Twoich danych osobowych zbieranych w Internecie, takich jak adresy IP i identyfikatory plików cookie, w celach marketingowych (w tym do zautomatyzowanego dopasowania reklam do Twoich zainteresowań i mierzenia ich skuteczności) i pozostałych, szczegółowo opisanych w ustawieniach zaawansowanych.

Zgoda jest dobrowolna i możesz ją w dowolnym momencie wycofać w ustawieniach zaawansowanych.

Ponadto masz prawo żądania dostępu, sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych. W polityce prywatności znajdziesz informacje jak zakomunikować nam Twoją wolę skorzystania z tych praw.

Szczegółowe informacje na temat przetwarzania Twoich danych znajdują się w polityce prywatności.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Benhauer sp. z o.o. – prowadzenie kampanii remarketingowych i mierzenie ich efektywności, e-mail Marketing – Polska (EOG)

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu receptura.pl jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz
logo