Wymagania dotyczące prawidłowego przechowywania surowców farmaceutycznych

Po pierwsze – odpowiednie warunki lokalowe

Podstawowym elementem, od którego zaczyna się proces właściwego przechowywania surowców farmaceutycznych, jest spełnienie wymogów, jakim powinien odpowiadać lokal apteki. W tym kontekście szczególnie interesuje nas kwestia pomieszczeń związanych z apteczną recepturą, tj.:

• izba recepturowa,
• zmywalnia.

Zapewnienie właściwych warunków przechowywania surowców do sporządzania leków recepturowych jest możliwe przy spełnieniu wymogu, aby „pomieszczenia apteki przeznaczone na izbę recepturową posiadały urządzenia, zapewniające minimum 2-krotną wymianę powietrza w ciągu godziny”. Dodatkowo izba recepturowa musi być obowiązkowo wyposażona w zabezpieczenia niwelujące możliwość nadmiernego nasłonecznienia przechowywanych w niej surowców.

 Osobny artykuł: Niezbędne wyposażenie receptury aptecznej

Jako nierozłączny element podstawowego wyposażenia pomieszczenia recepturowego wymienić należy:

• stół (pokryty łatwo zmywalnym tworzywem),
• szafy/regały do przechowywania surowców recepturowych,
• a także niezbędne urządzenia, naczynia i utensylia.

Wszystko to ma na celu zapewnienie właściwych warunków, zarówno sporządzania, jak i przechowywania leków recepturowych i surowców farmaceutycznych, co pozwala na niezakłóconą pracę w izbie recepturowej.

Po drugie – warunki właściwego przechowywania surowców

Ogólne zasady przechowywania w aptece surowców farmaceutycznych mają na celu zagwarantowanie, że wykonany z ich użyciem lek recepturowy spełnia wszystkie wymagania jakościowe, określone dla tego typu preparatów. Wiąże się to z kilkoma zasadami, które ujęte zostały m.in. w Rozporządzeniu Ministra Zdrowia w sprawie podstawowych warunków prowadzenia apteki. Wynika z nich, że:

1. Surowce farmaceutyczne przechowuje się w sposób uporządkowany, z uwzględnieniem różnic w formie/postaci surowca czy też kierunku jego działania.
2. Właściwy sposób uporządkowania surowców dotyczy zwłaszcza substancji bardzo silnie działających (szafka A) oraz środków odurzających i substancji psychotropowych.
3. Środki odurzające grup I-N i II-P przetrzymuje się w zamykanych, metalowych szafach lub kasetach, które są trwale przytwierdzone do ściany lub podłogi.
4. Surowce przechowuje się w sposób zabezpieczający je przed zabrudzeniem, zakurzeniem i zniszczeniem – najlepiej, jeśli nie dotykają one ścian i podłogi.
5. Najlepszą metodą na przechowywanie surowców jest używanie do ich składowania oryginalnych opakowań producenta – zabezpiecza to je przed wnikaniem wilgoci i kurzu.
6. Inną metodą jest stosowanie naczyń własnych apteki, które powinny być bezwzględnie czytelnie opisane.

Sprawdź także: Jak zoptymalizować koszty związane z prowadzeniem receptury?

Jak oznaczyć naczynia?

Napis na naczyniach powinien zawierać nazwę surowca, nazwę wytwórcy, numer serii i termin ważności. Wspomniane zaś naczynia do przechowywania oznacza się:

• białym napisem na czarnym tle otoczonym czerwoną obwódką – dla surowców będących środkami odurzającymi,
• białym napisem na czarnym tle otoczonym białą obwódką – dla surowców będących środkami bardzo silnie działającymi,
• czerwonym napisem na białym tle otoczonym czerwoną obwódką – dla surowców będących środkami silnie działającymi,
• czarnym napisem na białym tle otoczonym czarną obwódką – dla pozostałych surowców.

Często zapominanym, a jednak koniecznym i ważnym aspektem jest zapewnienie w aptece dostępu do fachowej literatury farmaceutycznej, w szczególności aktualnie obowiązującej Farmakopei Polskiej. Uzyskane na jej podstawie informacje odnośnie konkretnych surowców mogą być z powodzeniem wykorzystane również do właściwego ich magazynowania.

Czytaj również: Suszarka i loża z laminarnym nawiewem powietrza w aptecznej recepturze 

Odpowiednie przechowywanie surowców farmaceutycznych zabezpiecza je zatem przed niekorzystnym działaniem czynników zewnętrznych, ale również (a może i przede wszystkim) przed ewentualną pomyłką ze strony farmaceuty. Wszak niewłaściwy surowiec, użyty do sporządzenia danego leku recepturowego to olbrzymie niebezpieczeństwo dla pacjenta. Warto więc wziąć to pod uwagę.

Literatura:

1. Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie podstawowych warunków prowadzenia apteki.
2. Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie szczegółowych wymogów, jakim powinien odpowiadać lokal apteki.
3. Obwieszczenie Ministra Zdrowia w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów kategorii 1 i preparatów zawierających te środki lub substancje.
4. Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii.