12-06-2023 10:00:16

Żeńskie hormony płciowe w recepturze

Substancje lecznicze, które zaliczamy do hormonów, występują również w postaci pro receptura. Dzięki temu terapia hormonalna może mieć charakter bardziej spersonalizowany. Dziś poznamy żeńskie hormony płciowe, stosowane w lekach recepturowych.
Żeńskie hormony płciowe występują również w postaci pro receptura, a terapia hormonalna może mieć bardziej spersonalizowany charakter.

Postacie recepturowych leków z hormonami żeńskimi

W przypadku leków magistralnych z żeńskimi hormonami płciowymi mamy głównie do czynienia z dopochwową drogą podania leku. Taka droga cechuje się dużą powierzchnią przenikania, bogatym unaczynieniem miejsca aplikacji, a także wywoływaniem efektu miejscowego.

Fachowy personel apteki najczęściej sporządza hormonalne leki recepturowe w postaci globulek dopochwowych, maści i kremów. Alternatywą dla globulek dopochwowych mogą być kapsułki żelatynowe. Spośród zalet użycia kapsułek żelatynowych warto wymienić:

  • brak wyciekania masła kakaowego – które może przyspieszać usuwanie leku z pochwy i być niekomfortowe dla pacjentki,
  • szybszy proces wykonania postaci leku,
  • homogenność,
  • estetykę otrzymanego preparatu.

Czytaj również: Globulki z amoksycyliną

Żeńskie hormony płciowe – przegląd

Wśród zarejestrowanych w Polsce surowców farmaceutycznych do receptury aptecznej znajdziemy 2 żeńskie hormony płciowe:

  • estradiol – w postaci estradiolu półwodnego mikronizowanego w opakowaniach o pojemności: 1, 5, 10, 25 i 50 mg;
  • progesteron – w tym w postaci zmikronizowanej w opakowaniach o pojemności: 1, 5, 10 i 25 mg.

Przyjrzyjmy się im z bliska.

Osobny artykuł: Leki recepturowe w ginekologii

Estradiol – zastosowanie w recepturze

Estradiol to jeden z estrogenów mających największe znaczenie w lecznictwie. Jako hormon jest on odpowiedzialny między innymi za regulację cyklu miesiączkowego, rozwój żeńskich narządów rozrodczych oraz rozrost błony śluzowej macicy. Działanie estradiolu w lekach recepturowych polega na:

  • poprawie funkcji tkanek układu moczowo-płciowego w zakresie mechanizmów warunkujących obronę przed infekcjami;
  • przyczynianiu się do odtworzenia prawidłowej biocenozy pochwy,
  • zapobieganiu atrofii pochwy.

Leki magistralne z estradiolem mogą znaleźć zastosowanie w:

  • okresie przed- i pooperacyjnym przy zabiegach ginekologicznych (szczególnie po usunięciu jajników),
  • terapii atrofii pochwy w okresie laktacji czy menopauzy,
  • trakcie leczenia onkologicznego,
  • wczesnych stadiach problemów z nietrzymaniem moczu,
  • leczeniu liszaja twardzinowego sromu.

Przykładowy zapis składu recepty na globulki dopochwowe z estradiolem wygląda tak:

Rp.
Estradioli0,0003
Cacao oleiq.s.

M. f. glob. vag.

D.t.d. No XII

Czytaj również: Leki magistralne z testosteronem

Progesteron – zastosowanie w recepturze

Progesteron jest hormonem zaliczanym do grupy gestagenów. Sprzyja on owulacji (przez stymulowanie proteolizy ściany pęcherzyka Graffa) oraz wspomaga prawidłowy rozwój endometrium, umożliwiając implantację zapłodnionego jaja.

Działanie progesteronu w lekach recepturowych polega na:

  • regulacji cyklu miesiączkowego,
  • modyfikacji grubości endometrium,
  • uelastycznianiu tkanek i korzystnym wpływie na zmiany troficzne oraz spowolnienie procesu starzenia się skóry.

Leki magistralne z progesteronem mogą znaleźć zastosowanie w:

  • leczeniu wtórnego braku miesiączki,
  • terapii zaburzeń cyklu miesiączkowego w okresie premenopauzy,
  • łagodzeniu objawów zespołu napięcia przedmiesiączkowego,
  • podtrzymywaniu ciąży,
  • antykoncepcji i hormonalnej terapii zastępczej,
  • leczeniu endometriozy,
  • terapii niepłodności w ramach technologii wspomaganego rozrodu,
  • redukcji zmian skórnych na tle hormonalnym.

Oto 2 przykładowe zapisy składów recept na preparaty recepturowe z progesteronem.

Krem z progesteronem

Rp.
Progesteroni 3,0
Vit. E puri0,5

Lekobazae Lux

ad 100,0

M. f. cremor

Globulki dopochwowe z progesteronem

Rp.
Progesteroni 0,2
Sildenafili citrici0,035

Witepsoli

q.s.

M.f.globul.vaginal. D.t.d. No 24

D.S. ściśle wg wskazówek lekarza prowadzącego

mgr farm. Daria Frisch

Bibliografia:

  1. Lista surowców farmaceutycznych – stan na dzień 5 czerwca 2023 roku. Rejestry Medyczne, Centrum e-Zdrowia, https://rejestrymedyczne.ezdrowie.gov.pl/registry/lsf
  2. Wasilewska K, Winnicka K. O wykorzystaniu leku recepturowego w ginekologii, cz. II. recepta.pl 2020,1:30-34.
  3. Olechno K, Szekalska M, Winnicka K. O wykorzystaniu progesteronu w recepturze aptecznej. recepta.pl 2023,1:34-37.
  4. Recepturowe leki ginekologiczne – informacja dla lekarza. Materiały informacyjne Actifarm 2020,2, https://actifarm.pl/wp-content/uploads/2020/04/Actifarm-broszura-ginekologicz na.pdf (dostęp: 06.06.2023)
  5. Leki recepturowe w ginekologii. Receptura.pl, https://receptura.pl/leki-recepturowe-w-ginekologii/ (dostęp: 09.06.2023)
logo