REKLAMA

Zawiesiny

REKLAMA

Zawiesina (Suspensiones) to stosowana w lecznictwie płynna postać leku, będąca układem dwufazowym, a dokładniej mieszaniną trudno rozpuszczalnej substancji bądź substancji leczniczych w cieczy, stanowiącej fazę rozpraszającą. Dodatkowo w fazie tej mogą zawierać się inne składniki poza substancją leczniczą, tzw. substancje pomocnicze, które w zastosowanych ilościach nie mogą wywierać własnego działania farmakologicznego, a także nie mogą wpływać na trwałość zawiesiny,  Wyróżnia się dwa rodzaje zawiesin – do użytku wewnętrznego (ad usum internum), oraz do użytku zewnętrznego (ad usum externum).

Sprawdź: Vademecum

Najczęściej stosowanymi cieczami w przypadku wytwarzania zawiesin są: woda, roztwór wodny, glicerol, a także etanol i dużo rzadziej olej. Zawiesiny wykonane za pomocą etanolu wykazują większą trwałość w porównaniu z zawiesinami, gdzie jako fazy rozpraszającej użyto wody. Do substancji pomocniczych, będących składnikami zawiesin zaliczyć można przede wszystkim te, które odpowiadają za zwiększenie lepkości zawiesiny, substancje zwilżające, substancje poprawiające smak i zapach (olejki eteryczne, nalewki, syropy), a także konserwanty (kwas benzoesowy, benzoesan sodu) oraz bufory, które mają na celu utrzymanie prawidłowego pH zawiesiny (bufor fosforanowy czy cytrynianowy).

REKLAMA
REKLAMA

 Osobny artykuł: Kalkulator etanolu

Opisując zawiesiny, należy w pierwszej kolejności skupić się na ich właściwościach związanych  z zawieszeniem nierozpuszczalnej substancji w cieczy rozpraszającej. Dużą rolę odgrywa tu zjawisko sedymentacji, czyli opadania zawieszonej substancji pod wpływem sił grawitacji. Proces ten opisuje prawo Stokesa, zgodnie z którym szybkość opadania substancji maleje w przypadku zwiększenia stopnia jej rozdrobnienia oraz zwiększenia lepkości cieczy.

REKLAMA

Lepkość zawiesiny jest istotnym elementem charakteryzującym tą postać leku. Zawiesina nie może wykazywać się zbyt dużą lepkością, gdyż utrudniałoby to jej pobieranie i dawkowanie. Jednocześnie lepkość danego leku nie może być zbyt mała, ponieważ wiązało by to się ze zbyt dużym zjawiskiem sedymentacji. Kluczową rolę w utrzymaniu prawidłowej lepkości zawiesiny odgrywają koloidy hydrofilowe, takie jak:

  • guma arabska,
  • alginiany,
  • karbomery,
  • pochodne celulozy, rozpuszczalne w wodzie (m.in. metyloceluloza)

oraz koloidy liofobowe:

  • krzemionka,
  • bentonit,

Działanie koloidów może opierać się na dwóch mechanizmach. Pierwszy związany jest z adsorbcją cząstek koloidu na powierzchni cząstek fazy stałej, co zapobiega procesowi łączenia się ich w większe skupiska i opadaniu na dno. Drugi mechanizm związany jest z przechodzeniem zawiesiny z postaci żelu w zol. Substancje zwiększające lepkość tworzą z fazą rozpraszającą formę żelu, dzięki czemu opadanie cząstek na dno jest utrudnione. Pod wpływem wstrząsania żel przechodzi w luźniejszą formę – zol, co pozwala na pobranie odpowiedniej dawki leku.

Wspomniane wcześniej kryteria podziału zawiesin związane są z wielkością cząstek rozdrobnionych i zawieszonych w cieczy rozpraszającej. W przypadku zawiesin do stosowania wewnętrznego wielkość tych cząstek powinna mieścić się w przedziale 0,1 do 30 μm, natomiast w zawiesinach do użytku zewnętrznego wielkość ta nie powinna przekraczać 80 μm.

Spośród zalet podawania leku w postaci zawiesiny wyróżnić można możliwość:

  • ukrycia nieprzyjemnego smaku i zapachu substancji czynnej (szczególnie istotne jest to w przypadku leków dla dzieci, dlatego też większość antybiotyków podawana jest dzieciom w postaci zawiesin do przygotowania bezpośrednio przed podaniem),
  • zwiększenia trwałości danego leku,
  • podania w formie płynnej substancji nierozpuszczalnej w wodzie,
  • uzyskania zjawiska przedłużonego działania danej substancji.

Dodatkowo lek w formie zawiesiny stanowi świetną alternatywę dla innych postaci, m.in. tabletek (łatwość połknięcia, zmniejszenie ewentualnych dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego).

Przygotowanie zawiesiny rozpoczynamy od roztarcia wcześniej odważonej substancji (bądź mieszaniny substancji) w moździerzu. Następnie dodajemy substancje zwiększające lepkość bądź związki zwilżające, ułatwiające proces zawieszenia leku w roztworze. Na końcu dodajemy porcjami  płynną ciecz, stanowiącą fazę rozpraszającą, a tak przygotowany preparat umieszczamy w butelce, koniecznie opatrzonej informacją „zmieszać przed użyciem”.

Sprawdź także:

Na zakończenie warto także wspomnieć o trwałości zawiesin. Przyjmuje się, że przygotowane w warunkach aptecznych wykazują stabilność przez 7 dni (te wykonane przy użyciu roztworów wodnych), natomiast te wykonane na spirytusie – do 30 dni. Pierwszymi i możliwymi do zaobserwowania oznakami braku stabilności zawiesiny są zmieniające się jej cechy organoleptyczne. Dotyczy to:

  • wytrącenia się osadu,
  • tworzenia się kryształków substancji,
  • trudności z ponownym uzyskaniem homogenicznej, równomiernie rozproszonej zawiesiny.

Źródła:

  1. „Receptura apteczna – podręcznik dla studentów farmacji”, prof.dr hab.n.farm. Renata Jachowicz, PZWL, 2004
  2. „Przewodnik po recepturze aptecznej dla studentów Wydziału farmaceutycznego”, pod red. Kazimiery Henryki Bodek, Łódź 2012
  3. „Kleiki, zawiesiny i emulsje w dawnej i współczesnej recepturze.” Aptekarz Polski, nr 110/88 , październik 2015
  4. „Wybrane aspekty określania trwałości leków recepturowych.” Aptekarz Polski, nr 74/52 , październik 2012

mgr farm. Mateusz Jabłoński

REKLAMA

Szanowni Państwo,

Farmacja.net sp. z o. o. przetwarza Twoje dane osobowe zbierane w Internecie, w tym informacje zapisywane w plikach cookies, w celu personalizacji treści oraz reklamy, udostępniania funkcji mediów społecznościowych oraz analizowania ruchu w Internecie.

Kliknij „Zatwierdź i przejdź do serwisu”, aby wyrazić zgodę na korzystanie z technologii takich jak cookies i na przetwarzanie przez farmacja.net sp. z o .o. , Zaufanych Partnerów Twoich danych osobowych zbieranych w Internecie, takich jak adresy IP i identyfikatory plików cookie, w celach marketingowych (w tym do zautomatyzowanego dopasowania reklam do Twoich zainteresowań i mierzenia ich skuteczności) i pozostałych, szczegółowo opisanych w ustawieniach zaawansowanych.

Zgoda jest dobrowolna i możesz ją w dowolnym momencie wycofać w ustawieniach zaawansowanych.

Ponadto masz prawo żądania dostępu, sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych. W polityce prywatności znajdziesz informacje jak zakomunikować nam Twoją wolę skorzystania z tych praw.

Szczegółowe informacje na temat przetwarzania Twoich danych znajdują się w polityce prywatności.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Benhauer sp. z o.o. – prowadzenie kampanii remarketingowych i mierzenie ich efektywności, e-mail Marketing – Polska (EOG)

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu receptura.pl jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz
logo