REKLAMA

Niezgodności recepturowe – ciecze nie mieszające się ze sobą

Płynne postaci leków stanowią najpowszechniejszą, bardzo różnorodną grupę produktów leczniczych wykonywanych w aptece. Mimo że ich przygotowanie zwykle nie jest skomplikowane i czasochłonne, to wymaga od farmaceuty dużej wiedzy z zakresu rodzajów i właściwości poszczególnych rozpuszczalników. Biegłość w tym temacie pozwala uniknąć niezgodności, które mogą wystąpić w trakcie sporządzania leku.
Wodny roztwór adrenaliny nie miesza się z olejami tłustymi (fot. Shutterstock).
REKLAMA

Kiedy dochodzi do niezgodności?

Zjawisko wzajemnego mieszania się cieszy dotyczy rozpuszczalników o zbliżonych właściwościach, tj. ciecze polarne mieszają się z innymi cieczami polarnymi, zaś ciecze niepolarne – z niepolarnymi. Gdy w przepisie występują ciecze, które nie mieszają się ze sobą, a recepta sugeruje otrzymanie roztworu, mamy do czynienia z fizyczną niezgodnością recepturową.

Problem dotyczy głównie leków, w których roztwory wodne lub wodno-etanolowe należy zmieszać z roztworami olejowymi. Dochodzi wtedy do rozdziału faz na granicy obu cieczy.

 Osobny artykuł: Niezgodności recepturowe

REKLAMA
REKLAMA

Poprawa recepty wyjściem z sytuacji

Gdy farmaceuta wykryje potencjalną niezgodność, musi zaproponować sposób poprawnego wykonania leku, nie zmieniając jego właściwości. W takim wypadku może rozważyć zmianę jednego z rozpuszczalników bądź dodać niewielką ilość emulgatora (np. lanoliny lub euceryny) ułatwiającego połączenie obu faz.

Przykłady recept – wskazanie problemu i propozycja wykonania

REKLAMA

Rp.

Sulfuris ppt.

1,0

Olei Ricini

10,0

Spiritus Vini 70º

20,0

M. f. susp.

Olej rącznikowy nie miesza się ze spirytusem 70º. Należy użyć spirytusu 96º. Siarka będzie tworzyła osad, który po wstrząśnięciu daje równomierne rozproszenie.

Rp.

Sol. Adrenalini 0,1%

0,2

Menthae olei

0,1

Arachidis olei

5,0

M. f. gtt. rhinol.

Wodny roztwór adrenaliny nie miesza się z olejami tłustymi. W celu poprawy recepty należy dodać 0,2g lanoliny (kosztem 0,2g oleju arachidowego) i rozpuścić w oleju na gorąco celem rozłożenia ewentualnych nadtlenków w lanolinie (nadtlenki powodują szybki rozkład adrenaliny). Po ostudzeniu wemulgować roztwór adrenaliny i dodać olejek miętowy. Należy dołączyć etykietę „zmieszać przed użyciem”.

Rp.

Neomycini

0,5

Hydrocortisoni

1,0

Nystatini

50 000 j.m.

Glicerini

30,0

Paraffini liq.

ad 100,0

M. f. susp.

Glicerol nie miesza się z parafiną, dochodzi do rozdziału faz. Aby uzyskać zawiesinę można zemulgować glicerol w parafinie dodając 5g lanoliny (zmniejszając ilość parafiny o 5g). Jednak zawiesinę o takim składzie znacznie lepiej wykonać eliminując z przepisu parafinę. W takim przypadku do glicerolu należy dodać 10-15% wody w celu zmniejszenia lepkości.

Rp.

Lini oleum

Aquae purif.

aa 50,0

M. f. lin.

Woda nie miesza się z olejem lnianym. Aby otrzymać pożądaną postać leku, należy zamienić wodę oczyszczoną na wodę wapienną. W wyniku połączenia wody wapiennej z wolnymi kwasami tłuszczowymi zawartymi w oleju lnianym wytworzy się emulgator – oleinian wapnia. Lek przeznaczony jest do użytku zewnętrznego.

Rp.

Rivanoli

0,1

Olei Rapae

10,0

Aquae Calcis

10,0

M. f. sol.

Wolne kwasy tłuszczowe zawarte w oleju rzepakowym i woda wapienna powinny wytworzyć emulgator – oleinian wapnia, który zemulguje roztwór rywanolu w oleju rzepakowym. Jednak w tym wypadku nie powstanie oleinian wapnia, gdyż wodorotlenek wapnia zawarty w wodzie wapiennej reaguje z kwasem mlekowym zawartym w rywanolu, czego konsekwencją jest wytrącenie mleczanu wapnia oraz etoksydwuaminoakrydyna. W efekcie powstają dwie warstwy cieczy i nierozpuszczalny osad. Aby zapobiec niezgodności, należy rozdzielić składniki i wydać dwa produkty lecznicze – roztwór mleczanu etakrydyny w wodzie oczyszczonej oraz mazidło wytworzone z oleju rzepakowego i wody wapiennej.

Literatura:

  1. Tolejko, E., Winnicka, K., Sosnowska, K., Słodownik, T. (2005). Interakcje recepturowe, interakcje, homeopatia i homotoksykologia.
  2. Gajewska, M., Sznitowska, M. (2018). Podstawy receptury aptecznej. Materiały do ćwiczeń dla studentów farmacji. Fundacja Pro Pharmacia Futura
  3. https://www.farmacjapraktyczna.pl/2018/03/rozpuszczalniki-recepturze/2/.
  4. https://www.aptekarzpolski.pl/wiedza/trudnosci-i-niezgodnosci-recepturowe/.
REKLAMA
REKLAMA

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

Szanowni Państwo,

Farmacja.net sp. z o. o. przetwarza Twoje dane osobowe zbierane w Internecie, w tym informacje zapisywane w plikach cookies, w celu personalizacji treści oraz reklamy, udostępniania funkcji mediów społecznościowych oraz analizowania ruchu w Internecie.

Kliknij „Zatwierdź i przejdź do serwisu”, aby wyrazić zgodę na korzystanie z technologii takich jak cookies i na przetwarzanie przez farmacja.net sp. z o .o. , Zaufanych Partnerów Twoich danych osobowych zbieranych w Internecie, takich jak adresy IP i identyfikatory plików cookie, w celach marketingowych (w tym do zautomatyzowanego dopasowania reklam do Twoich zainteresowań i mierzenia ich skuteczności) i pozostałych, szczegółowo opisanych w ustawieniach zaawansowanych.

Zgoda jest dobrowolna i możesz ją w dowolnym momencie wycofać w ustawieniach zaawansowanych.

Ponadto masz prawo żądania dostępu, sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych. W polityce prywatności znajdziesz informacje jak zakomunikować nam Twoją wolę skorzystania z tych praw.

Szczegółowe informacje na temat przetwarzania Twoich danych znajdują się w polityce prywatności.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Benhauer sp. z o.o. – prowadzenie kampanii remarketingowych i mierzenie ich efektywności, e-mail Marketing – Polska (EOG)

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu receptura.pl jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz
logo