REKLAMA
Autor: Redakcja receptura.pl Opublikowano: 10 lutego 2020

Leki pediatryczne w recepturze aptecznej

REKLAMA
REKLAMA

Spośród szerokiego grona pacjentów korzystających każdego dnia z fachowej pomocy farmaceutów w aptekach jedną z najbardziej wymagających z nich są pacjenci pediatryczni. Wynika to z wielu aspektów, związanych przede wszystkim z niedojrzałością ich młodych organizmów. W grupie tej procesy wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu i wydalania leków zachodzą w sposób odmienny aniżeli ma to miejsce u pacjentów dorosłych. Szczególnie na te różnice narażone są noworodki, czyli dzieci do ukończenia 28-30 dnia życia. Dlatego też kwestia poprawnego i kontrolowanego na każdym etapie wytwarzania leków pediatrycznych w aptece jest tak niezwykle istotna.

Sprawdź także: Leki recepturowe stosowane w pieluszkowym zapaleniu skóry

Pacjenci pediatryczni, czyli kto?

Grupą pacjentów pediatrycznych określa się dzieci od momentu urodzenia do czasu ukończenia 18 r.ż. Dokładniej prezentuje to poniższa tabela.

REKLAMA
REKLAMA

 

Wiek dziecka Okres/etap życia Grupa
≥ 28 dni noworodkowy

PACJENCI

PEDIATRYCZNI

1 miesiąc – 1 r.ż. niemowlęcy
1 – 3 lata poniemowlęcy
3 – 7 lat przedszkolny
7 – 11 lat młodszy szkolny
11 – 18 lat dorastanie

 

Wszystkie wymienione w tabeli grupy pacjentów pediatrycznych wymagają osobnego podejścia przy sporządzaniu leków recepturowych. Warto jednak zauważyć, że dzieci do 8 r.ż. cechują się odmienną reakcją organizmu na leki, aniżeli osoby dorosłe. To w tej grupie dobór dawki czy formy leku ma zdecydowanie największe znaczenie.

Różnice w odpowiedzi dzieci na substancje lecznicze wynikają bezpośrednio z różnic fizjologicznych ich organizmów vs organizm dorosłego. Chodzi tu przede wszystkim o różnice w zawartości wody i tkanki tłuszczowej, ale także o odmienne procesy metaboliczne. Te ostatnie mają wpływ na wchłanianie leku (odmienny niż u dorosłych pasaż jelitowy, formująca się dopiero flora jelitowa), metabolizm (kształtujące się dopiero enzymatyczne mechanizmy wątrobowe) czy eliminację (inny stopień filtracji kłębuszkowej, co może wpływać na wzrost biodostępności danej substancji czynnej).

Osobny artykuł: Dostępność farmaceutyczna substancji czynnej

Na co szczególnie zwrócić uwagę?

Bezsprzecznie kwestią najważniejszą w kontekście przygotowywania leku pediatrycznego jest kontrola dawki substancji czynnej, zapisanej na recepcie lekarskiej. Szczególnie, jeśli preparat zawierać ma substancję bardzo silnie działającą. W tym celu skorzystać należy z jednego z podanych poniżej wzorów, aby upewnić się, że zapisana dawka nie przekracza dopuszczalnej dla danego dziecka.

I tak, dla dzieci od urodzenia do 1 r.ż. skorzystać można ze wzoru Frieda:

  • Ddz = (wiek dziecka w miesiącach x D)/150

Dla dzieci do 2 r.ż. wykorzystuje się wzór Cowlinga:

  • Ddz = (wiek dziecka w latach x D)/24

Dla dzieci w wieku 2-12 lat zastosowanie znajduje wzór Younga:

  • Ddz = (wiek dziecka w latach x D)/(wiek dziecka w latach+12)

Aby wykorzystać masę ciała dziecka posłużyć się można wzorem Clarka (dla dzieci powyżej 2 r.ż.):

  • Ddz = (masa ciała dziecka w kg x D)/70

Ostatnim wzorem, wykorzystywanym w recepturze pediatrycznej jest wzór uwzględniający powierzchnię ciała dziecka. Uznawany jest on za dokładniejszy niż wzór Younga dla dzieci powyżej 2 r.ż.

  • Ddz = ( powierzchnia ciała dziecka w m2 x D)/1,8

W powyższych schematach Ddz oznacza wyliczoną dawkę dla dziecka, natomiast symbol D oznacza maksymalną dawkę dla dorosłych (w razie potrzeby jednorazową bądź dobową).

W razie stwierdzenia przekroczenia dawki jednorazowej bądź dobowej w zapisie leku recepturowego należy bezwzględnie skonsultować to z lekarzem wystawiającym receptę, bądź zmniejszyć ją do dawki maksymalnej dla danego dziecka.

Formy leku pediatrycznego a wiek pacjenta

W aptece sporządzanych jest wiele różnorodnych form leków. Niemniej jednak pacjenci pediatryczni wymagają dostosowania postaci leku do ich wieku. W związku z tym preferowanymi postaciami leków pediatrycznych, w zależności od wieku pacjenta są:

  • dla noworodków: postacie płynne, doodbytnicze,
  • dla niemowląt: postacie płynne (roztwory, krople, zawiesiny) i doodbytnicze (czopki),
  • dzieci 2-11 lat: postacie płynne, proszki, czy też produkowane przez przemysł żelki i tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej,
  • dzieci 12-18 lat: wszystko co powyżej oraz tabletki i kapsułki.

W kontekście płynnych form leków pediatrycznych warto mieć na uwadze, aby jednorazowa ilość podawana dziecku poniżej 5 r.ż. nie przekraczała objętości 5 ml. W odniesieniu do podania doodbytniczego należy pamiętać, iż wielkość czopka dla dziecka nie powinna przekraczać 1 g, a postać ta jest formą niepodzielną.

Osobny artykuł: Roztwory w recepturze aptecznej

Przykład obliczenia i skorygowania dawki dla dziecka

Zapis recepty lekarskiej dla 5-letniego dziecka o masie ciała 18 kg i wzroście 115 cm obejmuje:

Rp.  
Codeini phosphatis  1,0
Sulfogaiacoli  1,0
Sirupi Althae
Aquae aa ad 100,0
Mf.mixt.
D.S. 3xdziennie łyżeczka do herbaty

Dawki fosforanu kodeiny dla dorosłego wynoszą: jednorazowa 0,06g, a dobowa 0,24g. A zatem wykorzystując normogramy powierzchni ciała w zależności od wieku i wagi wybieramy dokładniejszy wzór, oparty o powierzchnię ciała. Powierzchnia ciała dziecka o masie 18 kg i wzroście 115 cm wynosi orientacyjnie 0,76 m2. Tak więc:

Ddz = (0,76×0,06)/1,81 = 0,025g (dawka jednorazowa)

Ddz = (0,76×0,24)/1,81 = 0,101g (dawka dobowa)

Zgodnie z zapisem recepty lekarskiej dziecko miałoby otrzymać jednorazowo 0,055 g fosforanu kodeiny, a dawka dobowa wyniosłaby 0,165 g. Wyraźnie widać, iż obie dawki przekroczyłyby dawki maksymalne, wyliczone na podstawie powyższego wzoru. Zasadnym jest zatem korekta dawki fosforanu kodeiny, tak aby nie przekraczała ona dawki maksymalnej dla 5-letniego dziecka. Na podstawie dopuszczalnej dawki dobowej wyliczamy, iż do sporządzenia tego leku potrzeba użyć 0,612g fosforanu kodeiny.

Zobacz również: Kalkulator dla nystatyny 

Literatura:

  1. Przewodnik po recepturze aptecznej dla studentów Wydziału Farmaceutycznego Uniwersytetu Medycznego w Łodzi, Kazimiera Henryka Bodek, Artur Redliński, Łódź 2018.
  2. Konferencja „Leki stosowane w pediatrii”, 6-7 marca 2013.
  3. Leki pediatryczne – jak dostosować farmaceutyki do potrzeb dzieci, Regina Kasperek-Nowakiewicz, Aptekarz Polski, grudzień 2018.

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

3 komentarze Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

I to i to, ale poza cholesterolową to zdecydowanie proszki z substancjami leczniczymi.
Jedno małe ale. W przykładowej recepcie korekta musi być wg dawki maksymalnej jednorazowej a nie dobowej.
REKLAMA

Szanowni Państwo,

Pragniemy poinformować, że z dniem 25.05.2018 r. w życie weszły przepisy europejskiego rozporządzenia o ochronie danych osobowych (RODO), które nakładają na nas obowiązek dostosowania zasad świadczenia usług do nowych regulacji.

Zmianie uległy przepisy, na podstawie których przetwarzane będą dane osobowe w Serwisach prowadzonych przez farmacja.net sp. z o. o.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 i ust. 2 Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych z dnia 27 kwietnia 2016 r. (Dz.U.UE.L.2016.119.1) (dalej „RODO”) informujemy, iż:

  1. administratorem Pani/Pana danych osobowych jest farmacja.net spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Józefowie, adres: Piaskowa 52, 05-420 wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie, XIV Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000467979, REGON 146752729, NIP: 797-205-17-73 (dalej „Administrator”);
  2. Pani/Pana dane osobowe przetwarzane będą w celu:

    1. realizacji usług świadczonych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt b) RODO (w celu wykonania umowy),

    2. przesyłania wiadomości marketingowych produktów i usług własnych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt f) RODO (prawny interes Administratora),

    3. wysyłania informacji handlowych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt a) RODO (zgoda udzielona Administratorowi przez osobę, której dane dotyczą), (jeżeli zgoda została wyrażona przez Panią/Pana),

    4. wykonywanie połączeń telefonicznych w celu marketingu bezpośredniego za pomocą urządzeń telekomunikacyjnych na podstawie art. 6 ust. 1 pkt a) RODO (zgoda udzielona Administratorowi przez osobę, której dane dotyczą), (jeżeli zgoda została wyrażona przez Panią/Pana)

  1. Odbiorcą Pani/Pana danych osobowych będą podmioty zewnętrzne przetwarzające dane w imieniu Administratora na podstawie umów powierzenia (np. hostingodawca).

  2. Pani/Pana dane osobowe będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy do Google LLC w oparciu o odpowiednie zabezpieczenia prawne, którymi są standardowe klauzule umowne ochrony danych osobowych, zatwierdzone przez Komisję Europejską.

  3. Pani/Pana dane osobowe będą przechowywane przez okres realizacji usług świadczonych przez Administratora oraz przez okres wynikający z przedawnienia roszczeń, praw konsumenta, prowadzenia księgowości czy innych uprawnień w tym zakresie;

  4. W związku z przetwarzaniem Pani/Pana danych osobowych przez Administratora, przysługują Pani/Panu określone uprawnienia:

  1. ma Pani/Pan prawo do informacji, jakie dane osobowe dotyczące Pani/Pana przetwarzane są przez Administratora oraz do otrzymania kopii tych danych (tzw. prawo dostępu). Wydanie pierwszej kopii danych jest darmowe, za kolejne Administrator może naliczyć opłatę;

  2. jeżeli przetwarzane dane staną się nieaktualne lub niekompletne (lub w inny sposób niepoprawne) ma Pani/Pan prawo zażądać ich sprostowania;

  3. w pewnych sytuacjach może Pani/Pan zwrócić się do Administratora o usunięcie swoich danych osobowych, tj. kiedy dane przestaną być potrzebne Administratorowi do celów, o których Panią/Pana informował; kiedy cofnie Pani/Pan zgodę na przetwarzanie danych (o ile Administrator nie ma prawa przetwarzać danych na innej podstawie prawnej); jeżeli do przetwarzania doszłoby niezgodnie z prawem; albo jeśli konieczność usunięcia danych wynika z obowiązku prawnego Administratora;

  4. w przypadku, gdy Pani/Pana dane osobowe przetwarzane są przez Administratora na podstawie udzielonej zgody na przetwarzanie albo w celu wykonania umowy zawartej z Administratorem, ma Pani/Pan prawo przenieść swoje dane do innego administratora;

  5. Administrator przetwarza Pani/Pana dane osobowe m.in. w celu prowadzenia działań marketingowych dotyczących jego produktów i usług. Podstawą takiego przetwarzania jest tzw. „prawnie uzasadniony interes administratora”. W przypadku takiego przetwarzania ma Pani/Pan możliwość wyrażenia sprzeciwu. W konsekwencji Administrator przestanie przetwarzać Pani/Pana dane osobowe w opisanym wyżej celu;

  6. aby przetwarzać dane w niektórych celach związanych ze swoją działalnością Administrator poprosił Pani/Pana o zgodę. Zgoda ta może być w dowolnym momencie cofnięta w wiadomości mailowej wysłanej do Administratora. Będzie to miało ten skutek, że przetwarzanie, które dokonane zostało przed cofnięciem zgody nie przestanie być zgodne z prawem, natomiast po cofnięciu zgody Administrator nie będzie przetwarzał danych w celach, dla których zgoda była wyrażona;

  7. jeśli uzna Pani/Pan, że przetwarzane dane osobowe są nieprawidłowe, przetwarzanie jest niezgodne z prawem lub Administrator nie potrzebuje już określonych danych albo kiedy wniesie Pani/Pan sprzeciw wobec przetwarzania, może Pani/Pan także zażądać, aby przez określony, potrzebny czas (np. sprawdzenia poprawności danych lub dochodzenia roszczeń) Administrator nie dokonywał na danych żadnych operacji, a jedynie je przechowywał;

  1. ma Pani/Pan prawo wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, gdy uzna Pani/Pan, iż przetwarzanie danych osobowych Pani/Pana dotyczących narusza przepisy RODO;

  2. Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane w sposób zautomatyzowany (w tym w formie profilowania), jednakże nie będzie to wywoływać wobec Pani/Pana żadnych skutków prawnych lub w podobny sposób istotnie wpływać na Pani/Pana sytuację.

  3. Profilowanie danych osobowych polega na przetwarzaniu Pani/Pana danych (również w sposób zautomatyzowany), poprzez wykorzystywanie ich do oceny niektórych informacji o Pani/Panu, w szczególności do analizy lub prognozy osobistych preferencji oraz zainteresowań.

  1. podanie przez Panią/Pana danych osobowych jest warunkiem zawarcia umowy z Administratorem. Jest Pani/Pan zobowiązana do ich podania a konsekwencją niepodania danych osobowych będzie brak możliwości świadczenia usług przez Administratora.

  2. Osobą kontaktową w sprawach ochrony danych osobowych w Farmacja.net Sp. z o. o. jest Inspektor Ochrony Danych dostępny pod adresem e-mail: iod@farmacja.net.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Benhauer sp. z o.o. – prowadzenie kampanii remarketingowych i mierzenie ich efektywności, e-mail Marketing – Polska (EOG)

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu receptura.pl jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz