Proszki

Proszki (Pulveres)

Proszki należą do stałych postaci leków recepturowych, razem z pigułkami i czopkami. Podział proszków obejmuje kilka kryteriów, zależnych od drogi podania, zawartości składników aktywnych, itp. Biorąc pod uwagę drogę podania wyróżnić można:

  • proszki do stosowania wewnętrznego (Pulveres perorales)
  • proszki do stosowania zewnętrznego (Pulveres ad usum dermicum) – stosowane przeważnie na skórę, rzadziej na błony śluzowe.

Inne kryterium podziału klasyfikuje proszki ze względu na zawartość składników:

  • proszki proste (Pulveres simplices) – tą postać leku stanowi jedna substancja w stanie sproszkowanym
  • proszki złożone (Pulveres compositi) – są to wieloskładnikowe postaci leku, charakteryzujące się zawartością więcej niż jednej substancji.

Odrębnym sposobem podziału proszków stosowanych w recepturze jest rozróżnienie formy podania leku. W tym przypadku podział obejmuje:

  • proszki dzielone – lek podzielony jest na określoną liczbę jednostek dawkowania, w postaci opłatków skrobiowych bądź kapsułek żelatynowych
  • proszki niedzielone – stosowane przeważnie zewnętrznie (ze względu na ryzyko przedawkowania przy użyciu wewnętrznym) na skórę, jako pudry lecznicze, zasypki.

Zaznajomienie z poszczególnymi proszkami należy zacząć od informacji, dotyczącej wielkości ziaren i stopnia rozdrobnienia w proszkach wewnętrznych i zewnętrznych. Farmakopea Polska przyjmuje, iż wielkość cząstek w proszkach doustnych powinna być mniejsza od 0,5 mm, natomiast w proszkach zewnętrznych nie powinna być większa od 0,16 mm. Odpowiedni stopień mikronizacji cząstek otrzymuje się poprzez rozcieranie substancji w moździerzu o szorstkiej powierzchni (w celu zwiększenia stopnia tarcia).

Proszki doustne (wewnętrzne) oraz zewnętrzne, oprócz substancji czynnej mogą zawierać także substancje pomocnicze oraz związki odpowiedzialne za poprawę smaku i zapachu. Przyjmowane są zwykle z wodą. Dodatkowo proszki zewnętrzne przeznaczone do stosowania na rany muszą wykazywać się jałowością.

Proszki proste, jak sama nazwa wskazuje zawierają sproszkowaną jedną substancję leczniczą, w odróżnieniu od proszków złożonych, gdzie tych substancji może być kilka. W przypadku proszków złożonych należy uważać na interakcje między składnikami leku i nie dopuścić do sytuacji, kiedy pod wpływem reagowania dwóch związków między sobą dojdzie do zmiany właściwości proszku.

Proszki dzielone są najczęstszą formą tej postaci leku, przygotowywaną w warunkach aptecznych. Przygotowanie ich jest czasochłonne, ale pozwala na dokładne odmierzenie substancji, co zwiększa bezpieczeństwo stosowania przez pacjenta. Proszki dzielone rozdzielane są do specjalnie do tego celu przygotowanych kapsułek skrobiowych (tzw. opłatki skrobiowe), kapsułek żelatynowych bądź sporadycznie do saszetek. Przy ich sporządzaniu należy wystrzegać się umieszczania w opłatkach skrobiowych substancji, które wykazują działanie higroskopijne – może doprowadzić to do zawilgocenia postaci leku i obniżenia jej wartości leczniczej. W sytuacji, gdy proszki dzielone wykazują masę mniejszą niż 0,1g należy uzupełnić je np. laktozą do wspomnianej wagi.

Proszki niedzielone natomiast stosowane są zarówno zewnętrznie jak i wewnętrznie. Przy tych stosowanych doustnie należy wystrzegać się substancji silnie i bardzo silnie działających, gdyż łatwo w takiej sytuacji o przekroczenie jednorazowej dawki maksymalnej i doprowadzenie do zatrucia organizmu. Dawki potrzebne do przyjęcia przez pacjenta odmierza się zwykle przy pomocy łyżeczki domowej (ok 5,0 g), bądź „końcówki noża” (0,1-1,0 g). Proszki niedzielone po sporządzeniu przenosi się do torebek papierowych.

Wśród proszków niedzielonych przeznaczonych do stosowania wewnętrznego wyróżniamy dodatkowo:

  • proszki musujące (w ich skład wchodzą substancje, które w kontakcie z wodą wytwarzają dwutlenek węgla, co ułatwia rozpuszczenie w wodzie) – jako substancje dodatkowe stosuje się kwas cytrynowy, wodorowęglan sodu, węglan wapnia
  • proszki do sporządzania roztworów – w ich skład wchodzą substancje dobrze rozpuszczalne w wodzie.

Odrębnym rodzajem proszków są tzw. rozcierki. Zawierają one substancje silnie i bardzo silnie działające wymieszane z proszkiem rozcieńczającym (zwykle z laktozą lub sacharozą) w odpowiednich proporcjach: 1+1, 1+9, 1+99. Przeznaczone są głównie do użycia w sytuacji, gdy istnieje konieczność zastosowania wspomnianych wyżej substancji w niewielkich ilościach (zapobiega to ich przedawkowaniu). Jednymi z substancji, które wchodzą w skład takich proszków są m.in. kodeina i atropina.

Przygotowanie proszków rozpoczyna się od sprawdzenia, czy dawki jednorazowe i dobowe substancji przepisanych na recepcie nie zostały przekroczone (w szczególności w przypadku leków dla dzieci). Proszki wykonuje się w moździerzach, rozcierając substancję czynną z substancjami pomocniczymi oraz z wypełniaczami (laktoza, sacharoza). Rozcieranie rozpoczyna się od wsypania do moździerza niewielkiej ilości substancji obojętnej, następnie dodaje się substancję czynną (bądź kilka substancji, jeśli jest to proszek złożony) zaczynając od tych przepisanych w najmniejszej ilości. Na koniec dodaje się resztę wypełniacza i dokonuje rozdziału proszku na pojedyncze dawki ( w przypadku proszków dzielonych), bądź całość przesypuje się do torebki (proszki niedzielone). Przed rozsypaniem proszki należy jeszcze przesiać przez odpowiednie sita, celem doprowadzenia do określonej wielkości cząstek sproszkowanych.

Substancje bardzo silnie działające lub silnie barwiące powinny być przygotowywane w odrębnych moździerzach.

W celu sprawdzenia poprawności sporządzenia proszków wykonuje się badania jednolitości masy (w przypadku proszków dzielonych). W tym celu dokonuje się zważenia 20 losowo wybranych proszków i oblicza średnią masę jednego. Aby lek wykonany był prawidłowo masa każdego proszku powinna mieścić się w granicach błędu +/- 10% (dla proszków o masie do 300mg i +/- 7,5% (dla proszków o masie powyżej 300mg). Dozwolone jest odstępstwo od tej normy dla dwóch proszków z badanej grupy, jednak odchylenie nie może być większe niż dwukrotna dopuszczona wartość.

Na koniec warto wspomnieć o niezgodnościach występujących w trakcie przygotowywania proszków. Najczęściej mają one charakter wilgotnienia lub rozpływania się masy proszkowej. Spowodowane może to być zjawiskiem euteksji (obniżenie temperatury topnienia w związku z kontaktem ze sobą dwóch różnych substancji), higroskopijności mieszaniny, itp.

W przypadku mieszanin eutektycznych rozwiązaniem problemu jest rozdzielenie dwóch reagujących ze sobą substancji i umieszczenie ich w osobnych opłatkach.

Podobnie można postąpić w sytuacji, kiedy związki zawarte w mieszaninie proszków zwiększają jej higroskopijność i zdolność do wilgotnienia. Poza tym można również dodać do takiego proszku substancje obojętne (laktozę, skrobię), które uniemożliwią absorbowanie wody przez związki higroskopijne.

Piśmiennictwo:

  1. „Receptura apteczna – podręcznik dla studentów farmacji”, prof.dr hab.n.farm. Renata Jachowicz, PZWL, 2004
  2. „Przewodnik po recepturze aptecznej dla studentów Wydziału farmaceutycznego”, pod red. Kazimiery Henryki Bodek, Łódź 2012
  3. „Repetytorium do specjalizacji. Proszki w recepturze”, Aptekarz Polski, kwiecień 2012, nr 68/46

mgr farm. Mateusz Jabłoński

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Szanowni Państwo,

Pragniemy poinformować, że z dniem 25.05.2018 r. w życie wchodzą przepisy europejskiego rozporządzenia o ochronie danych osobowych (RODO), które nakładają na nas obowiązek dostosowania zasad świadczenia usług do nowych regulacji.

Zmianie ulegają przepisy, na podstawie których przetwarzane będą dane osobowe w Serwisach prowadzonych przez farmacja.net sp. z o. o.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 i ust. 2 Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych z dnia 27 kwietnia 2016 r. (Dz.U.UE.L.2016.119.1) (dalej „RODO”) informujemy, iż:

  1. administratorem Pani/Pana danych osobowych jest farmacja.net spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Józefowie, adres: Piaskowa 52, 05-420 wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie, XIV Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000467979, REGON 146752729, NIP: 797-205-17-73 (dalej „Administrator”);
  2. Pani/Pana dane osobowe przetwarzane będą w celu:

    1. realizacji usług świadczonych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt b) RODO (w celu wykonania umowy),

    2. przesyłania wiadomości marketingowych produktów i usług własnych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt f) RODO (prawny interes Administratora),

    3. wysyłania informacji handlowych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt a) RODO (zgoda udzielona Administratorowi przez osobę, której dane dotyczą), (jeżeli zgoda została wyrażona przez Panią/Pana),

    4. wykonywanie połączeń telefonicznych w celu marketingu bezpośredniego za pomocą urządzeń telekomunikacyjnych na podstawie art. 6 ust. 1 pkt a) RODO (zgoda udzielona Administratorowi przez osobę, której dane dotyczą), (jeżeli zgoda została wyrażona przez Panią/Pana)

  1. Odbiorcą Pani/Pana danych osobowych będą podmioty zewnętrzne przetwarzające dane w imieniu Administratora na podstawie umów powierzenia (np. hostingodawca).

  2. Pani/Pana dane osobowe będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy do Google LLC w oparciu o odpowiednie zabezpieczenia prawne, którymi są standardowe klauzule umowne ochrony danych osobowych, zatwierdzone przez Komisję Europejską.

  3. Pani/Pana dane osobowe będą przechowywane przez okres realizacji usług świadczonych przez Administratora oraz przez okres wynikający z przedawnienia roszczeń, praw konsumenta, prowadzenia księgowości czy innych uprawnień w tym zakresie;

  4. W związku z przetwarzaniem Pani/Pana danych osobowych przez Administratora, przysługują Pani/Panu określone uprawnienia:

  1. ma Pani/Pan prawo do informacji, jakie dane osobowe dotyczące Pani/Pana przetwarzane są przez Administratora oraz do otrzymania kopii tych danych (tzw. prawo dostępu). Wydanie pierwszej kopii danych jest darmowe, za kolejne Administrator może naliczyć opłatę;

  2. jeżeli przetwarzane dane staną się nieaktualne lub niekompletne (lub w inny sposób niepoprawne) ma Pani/Pan prawo zażądać ich sprostowania;

  3. w pewnych sytuacjach może Pani/Pan zwrócić się do Administratora o usunięcie swoich danych osobowych, tj. kiedy dane przestaną być potrzebne Administratorowi do celów, o których Panią/Pana informował; kiedy cofnie Pani/Pan zgodę na przetwarzanie danych (o ile Administrator nie ma prawa przetwarzać danych na innej podstawie prawnej); jeżeli do przetwarzania doszłoby niezgodnie z prawem; albo jeśli konieczność usunięcia danych wynika z obowiązku prawnego Administratora;

  4. w przypadku, gdy Pani/Pana dane osobowe przetwarzane są przez Administratora na podstawie udzielonej zgody na przetwarzanie albo w celu wykonania umowy zawartej z Administratorem, ma Pani/Pan prawo przenieść swoje dane do innego administratora;

  5. Administrator przetwarza Pani/Pana dane osobowe m.in. w celu prowadzenia działań marketingowych dotyczących jego produktów i usług. Podstawą takiego przetwarzania jest tzw. „prawnie uzasadniony interes administratora”. W przypadku takiego przetwarzania ma Pani/Pan możliwość wyrażenia sprzeciwu. W konsekwencji Administrator przestanie przetwarzać Pani/Pana dane osobowe w opisanym wyżej celu;

  6. aby przetwarzać dane w niektórych celach związanych ze swoją działalnością Administrator poprosił Pani/Pana o zgodę. Zgoda ta może być w dowolnym momencie cofnięta w wiadomości mailowej wysłanej do Administratora. Będzie to miało ten skutek, że przetwarzanie, które dokonane zostało przed cofnięciem zgody nie przestanie być zgodne z prawem, natomiast po cofnięciu zgody Administrator nie będzie przetwarzał danych w celach, dla których zgoda była wyrażona;

  7. jeśli uzna Pani/Pan, że przetwarzane dane osobowe są nieprawidłowe, przetwarzanie jest niezgodne z prawem lub Administrator nie potrzebuje już określonych danych albo kiedy wniesie Pani/Pan sprzeciw wobec przetwarzania, może Pani/Pan także zażądać, aby przez określony, potrzebny czas (np. sprawdzenia poprawności danych lub dochodzenia roszczeń) Administrator nie dokonywał na danych żadnych operacji, a jedynie je przechowywał;

  1. ma Pani/Pan prawo wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, gdy uzna Pani/Pan, iż przetwarzanie danych osobowych Pani/Pana dotyczących narusza przepisy RODO;

  2. Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane w sposób zautomatyzowany (w tym w formie profilowania), jednakże nie będzie to wywoływać wobec Pani/Pana żadnych skutków prawnych lub w podobny sposób istotnie wpływać na Pani/Pana sytuację.

  3. Profilowanie danych osobowych polega na przetwarzaniu Pani/Pana danych (również w sposób zautomatyzowany), poprzez wykorzystywanie ich do oceny niektórych informacji o Pani/Panu, w szczególności do analizy lub prognozy osobistych preferencji oraz zainteresowań.

  1. podanie przez Panią/Pana danych osobowych jest warunkiem zawarcia umowy z Administratorem. Jest Pani/Pan zobowiązana do ich podania a konsekwencją niepodania danych osobowych będzie brak możliwości świadczenia usług przez Administratora.

  2. Osobą kontaktową w sprawach ochrony danych osobowych w Farmacja.net Sp. z o. o. jest Inspektor Ochrony Danych dostępny pod adresem e-mail: iod@farmacja.net.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu receptura.pl jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz