REKLAMA
Autor: Justyna Koziej Opublikowano: 23 października 2019

Niezgodności recepturowe – reakcja podwójnej wymiany

REKLAMA
REKLAMA

Niezgodności recepturowe  –  jedna definicja, wiele możliwości…

Nieprzewidziane i niezamierzone zmiany cech fizycznych, chemicznych i farmakologicznych prowadzące do zmniejszenia, zmiany bądź zaniku jego działania leczniczego zgodnie z definicją określane są jako niezgodność recepturowa.

 Osobny artykuł: Niezgodności recepturowe

Niezamierzone zmiany mogą być:

REKLAMA
REKLAMA
  • niedostrzegalne ale jednak wpływające na aktywność preparatu,
  • widoczne, jako wytrącenie osadu, wydzielenie pęcherzyków gazu, zmiana zabarwienia,
  • ukryte, następujące po upływie czasu, gdy lek jest już stosowany przez pacjenta,
  • złożone, na skutek dwóch lub więcej reakcji chemicznych zachodzących pomiędzy składnikami,
  • pozorne, w przypadku których lek można wykonać, zachowując odpowiednią kolejność podczas sporządzania.

Reakcja podwójnej wymiany 

Występuje głównie w roztworach, mieszankach, pudrach płynnych lub maściach. Reakcja zachodzi pomiędzy dwoma elektrolitami i może powodować wytrącenie nierozpuszczalnej soli. Ponadto mogą powstać nowe związki, które są nieaktywne farmakologiczne bądź toksyczne.

Najczęściej występuje w przypadku w obecności soli wapnia (benzoesany, fosforany, mleczany, salicylany, siarczany, węglany. Z roztworów chlorku i siarczanu cynku wytrąca się wodorotlenek w obecności substancji reagujących alkalicznie, garbników oraz ichtiolu. Zjawisko zauważalne jest także w przypadku soli magnezu i srebra. Kolejnym przykładem reakcji podwójnej wymiany  jest  obecność bromków o stężeniu równym bądź wyższym niż 5%. W takiej sytuacji  wytrącają się osady w obecności soli alkaloidów (chinini sulfas, codeini phosphas, morphini hydrochloridum, papaverini hydrochloridum).

Jak temu zaradzić – ogólne zasady:

Po pierwsze – zamiana jednego ze składników na sól, która nie spowoduje powstanie osadu. W przypadku, gdy osad jest mały a przede wszystkim nie zawiera składników silnie działających to można wydać taki lek, zaopatrując go w etykietę zmieszać przed użyciem. Kolejnym sposobem jest zwiększenie rozpuszczalnika, aby powstała sól nie uległa wytrąceniu. Jeżeli każda z przedstawionych propozycji nie pozwala na pełną eliminację niezgodności należy środek powodujący niezgodność podać osobno. Oczywiście fakt ten należy odnotować na sygnaturze leku.

Sprawdź także: Niezgodności recepturowe – wysolenie

Przykłady recept oraz objaśnienie wykonania:

Rp.
Calcii chloridi 5,0
Natrii salicylatis 3,0
Aquae 50,0
M.f.sol.
D.S. 3xdz. łyżeczkę

 

Po połączeniu roztworów powstanie salicylan wapnia. Należy rozdzielić składniki przygotowując dwa roztwory o przepisanym stężeniu.

Rp.
Natrii phosphatis
Calcii bromidi               aa 2,0
Aquae                             ad 100,0
M.f.sol.

 

Po połączeniu składników wytrąci się fosforan wapnia. Lek można wydać z osadem lub zamienić bromek wapnia na bromek sodu.

Rp.
 Sol. Rivanoli 1%
Aq. Calcis  aa 100,0

 

Mleczan etoksydwuaminoakrydyny (rywanol), reaguje z wodorotlenkiem wapnia obecnym w wodzie wapiennej. Tworzy się mleczan wapnia, który w tym stężeniu jest rozpuszczalny w wodzie ale wytrąca się etoksydwuaminoakrydyna. Należy rozdzielić przepisane składniki.

Rp.
Calcii chloridi 8,0
Diuretini 5,0
Aquae 100,0

 

Salicylan sodu obecny w diuretynie reaguje z jonami wapniowymi. W wyniku reakcji powstanie salicylan wapnia co spowoduje wytrącenie się diuretyny. Zaleca się rozdzielić oba składniki.

Rp.
Papawerini hydrochloridi 0,4
Kalii iodidi 5,0
Neospasmini 20,0
Aq. ad 100,0
M.f.sol.
D.S. 3x dziennie łyżkę

 

W wyniku reakcji w roztworze wytrąci się jodowodorek papaweryny. Należy rozdzielić reagujące składniki na dwa oddzielne roztwory, zachowując przepisane stężenie.

Rp.
Calii chloridi 20,0
Coffeini et Natrii benzoatis 1,0
Codeine phosphatis 0,3
Ephedrine hydrochloridi 0,4
Thymi Sir. 100,0
Aquae  ad 200,0
M.f. Mixturae
D.S. 3 x dziennie łyżkę

 

Po wykonaniu mikstury wytrąci się fosforan wapnia. Jednak lek można wydać z osadem, dołączając etykietę „zmieszać przed użyciem”.

Rp.
Adonis herbae inf. 5,0/150,0
Codeini phosphatis 0,25
Valerianae tinct.
Convallariae tinct.                 aa 25,0
Papawerini hydrochlorodi 0,25
Salis Erlenmayeri 10,0
M.f.Mixt.

 

Sól Erlenmayera może reagować z papaweryną i kodeiną, w wyniku czego powstaje osad. W powyższej recepcie stężenie kodeiny jest zbyt małe (>0,5%) żeby powstał osad, jednak wytrąci się fosforan papaweryny. W celu poprawy recepty należy wydać oddzielnie papawerynę w postaci proszków.

Rp.
Codeini  phosphatis 0,5
Natrii bromidi 10,0
Aq. ad 100,0
M.f.mixt.

Po wykonaniu powyższej recepty wytrąci się bromowodorek kodeiny. Składniki należy rozdzielić i wydać dwa roztwory o przepisanym stężeniu substancji czynnych.

Czytaj również:

Bibliografia:

  1. Jachowicz R., Receptura apteczna, 2015, PZWL, Warszawa.
  2. Krówczyński L., Ćwiczenia z receptury, 2000, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków.
  3. http://www.aptekarzpolski.pl/2016/01/trudnosci-i-niezgodnosci-recepturowe/(dostęp 28.09.2019).

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

REKLAMA

Szanowni Państwo,

Pragniemy poinformować, że z dniem 25.05.2018 r. w życie weszły przepisy europejskiego rozporządzenia o ochronie danych osobowych (RODO), które nakładają na nas obowiązek dostosowania zasad świadczenia usług do nowych regulacji.

Zmianie uległy przepisy, na podstawie których przetwarzane będą dane osobowe w Serwisach prowadzonych przez farmacja.net sp. z o. o.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 i ust. 2 Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych z dnia 27 kwietnia 2016 r. (Dz.U.UE.L.2016.119.1) (dalej „RODO”) informujemy, iż:

  1. administratorem Pani/Pana danych osobowych jest farmacja.net spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Józefowie, adres: Piaskowa 52, 05-420 wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie, XIV Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000467979, REGON 146752729, NIP: 797-205-17-73 (dalej „Administrator”);
  2. Pani/Pana dane osobowe przetwarzane będą w celu:

    1. realizacji usług świadczonych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt b) RODO (w celu wykonania umowy),

    2. przesyłania wiadomości marketingowych produktów i usług własnych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt f) RODO (prawny interes Administratora),

    3. wysyłania informacji handlowych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt a) RODO (zgoda udzielona Administratorowi przez osobę, której dane dotyczą), (jeżeli zgoda została wyrażona przez Panią/Pana),

    4. wykonywanie połączeń telefonicznych w celu marketingu bezpośredniego za pomocą urządzeń telekomunikacyjnych na podstawie art. 6 ust. 1 pkt a) RODO (zgoda udzielona Administratorowi przez osobę, której dane dotyczą), (jeżeli zgoda została wyrażona przez Panią/Pana)

  1. Odbiorcą Pani/Pana danych osobowych będą podmioty zewnętrzne przetwarzające dane w imieniu Administratora na podstawie umów powierzenia (np. hostingodawca).

  2. Pani/Pana dane osobowe będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy do Google LLC w oparciu o odpowiednie zabezpieczenia prawne, którymi są standardowe klauzule umowne ochrony danych osobowych, zatwierdzone przez Komisję Europejską.

  3. Pani/Pana dane osobowe będą przechowywane przez okres realizacji usług świadczonych przez Administratora oraz przez okres wynikający z przedawnienia roszczeń, praw konsumenta, prowadzenia księgowości czy innych uprawnień w tym zakresie;

  4. W związku z przetwarzaniem Pani/Pana danych osobowych przez Administratora, przysługują Pani/Panu określone uprawnienia:

  1. ma Pani/Pan prawo do informacji, jakie dane osobowe dotyczące Pani/Pana przetwarzane są przez Administratora oraz do otrzymania kopii tych danych (tzw. prawo dostępu). Wydanie pierwszej kopii danych jest darmowe, za kolejne Administrator może naliczyć opłatę;

  2. jeżeli przetwarzane dane staną się nieaktualne lub niekompletne (lub w inny sposób niepoprawne) ma Pani/Pan prawo zażądać ich sprostowania;

  3. w pewnych sytuacjach może Pani/Pan zwrócić się do Administratora o usunięcie swoich danych osobowych, tj. kiedy dane przestaną być potrzebne Administratorowi do celów, o których Panią/Pana informował; kiedy cofnie Pani/Pan zgodę na przetwarzanie danych (o ile Administrator nie ma prawa przetwarzać danych na innej podstawie prawnej); jeżeli do przetwarzania doszłoby niezgodnie z prawem; albo jeśli konieczność usunięcia danych wynika z obowiązku prawnego Administratora;

  4. w przypadku, gdy Pani/Pana dane osobowe przetwarzane są przez Administratora na podstawie udzielonej zgody na przetwarzanie albo w celu wykonania umowy zawartej z Administratorem, ma Pani/Pan prawo przenieść swoje dane do innego administratora;

  5. Administrator przetwarza Pani/Pana dane osobowe m.in. w celu prowadzenia działań marketingowych dotyczących jego produktów i usług. Podstawą takiego przetwarzania jest tzw. „prawnie uzasadniony interes administratora”. W przypadku takiego przetwarzania ma Pani/Pan możliwość wyrażenia sprzeciwu. W konsekwencji Administrator przestanie przetwarzać Pani/Pana dane osobowe w opisanym wyżej celu;

  6. aby przetwarzać dane w niektórych celach związanych ze swoją działalnością Administrator poprosił Pani/Pana o zgodę. Zgoda ta może być w dowolnym momencie cofnięta w wiadomości mailowej wysłanej do Administratora. Będzie to miało ten skutek, że przetwarzanie, które dokonane zostało przed cofnięciem zgody nie przestanie być zgodne z prawem, natomiast po cofnięciu zgody Administrator nie będzie przetwarzał danych w celach, dla których zgoda była wyrażona;

  7. jeśli uzna Pani/Pan, że przetwarzane dane osobowe są nieprawidłowe, przetwarzanie jest niezgodne z prawem lub Administrator nie potrzebuje już określonych danych albo kiedy wniesie Pani/Pan sprzeciw wobec przetwarzania, może Pani/Pan także zażądać, aby przez określony, potrzebny czas (np. sprawdzenia poprawności danych lub dochodzenia roszczeń) Administrator nie dokonywał na danych żadnych operacji, a jedynie je przechowywał;

  1. ma Pani/Pan prawo wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, gdy uzna Pani/Pan, iż przetwarzanie danych osobowych Pani/Pana dotyczących narusza przepisy RODO;

  2. Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane w sposób zautomatyzowany (w tym w formie profilowania), jednakże nie będzie to wywoływać wobec Pani/Pana żadnych skutków prawnych lub w podobny sposób istotnie wpływać na Pani/Pana sytuację.

  3. Profilowanie danych osobowych polega na przetwarzaniu Pani/Pana danych (również w sposób zautomatyzowany), poprzez wykorzystywanie ich do oceny niektórych informacji o Pani/Panu, w szczególności do analizy lub prognozy osobistych preferencji oraz zainteresowań.

  1. podanie przez Panią/Pana danych osobowych jest warunkiem zawarcia umowy z Administratorem. Jest Pani/Pan zobowiązana do ich podania a konsekwencją niepodania danych osobowych będzie brak możliwości świadczenia usług przez Administratora.

  2. Osobą kontaktową w sprawach ochrony danych osobowych w Farmacja.net Sp. z o. o. jest Inspektor Ochrony Danych dostępny pod adresem e-mail: iod@farmacja.net.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Benhauer sp. z o.o. – prowadzenie kampanii remarketingowych i mierzenie ich efektywności, e-mail Marketing – Polska (EOG)

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu receptura.pl jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz