Roztwory

Roztwory

Recepturę apteczną charakteryzuje mnogość różnych postaci leków. Wśród płynnych leków recepturowych istotną rolę w terapii odgrywają roztwory lecznicze (z łac. Solutiones medicinales).
Roztwory to płynna postać leku, którą otrzymuje się w procesie rozpuszczenia jednej lub kilku substancji leczniczych w odpowiednio dobranym rozpuszczalniku (bądź też mieszaninie rozpuszczalników).
Istnieje kilka rodzajów roztworów, podzielonych według różnych kryteriów. Biorąc pod uwagę rodzaj użytego do sporządzenia leku rozpuszczalnika można wyróżnić:

  • Roztwory wodne – gdzie rozpuszczalnikiem jest woda (najczęściej stosowany rozpuszczalnik w recepturze aptecznej)
  • Roztwory etanolowe – rolę rozpuszczalnika pełni tu etanol w stężeniu poniżej 40° (istotną informacją jest fakt, iż w przypadku użycia etanolu o większym stężeniu roztwór taki zalicza się do grupy spirytusów leczniczych)
  • Roztwory glicerolowe – rozpuszczalnik to glicerol
  • Roztwory olejowe – jako rozpuszczalnik często stosuję się w nich oleje roślinne (jako ciekawostkę można przytoczyć fakt, iż roztwory olejowe wykorzystuje się m.in. do wytwarzania leków do stosowania pozajelitowego – jedyną drogą ich podania jest wtedy podanie domięśniowe).

Poza substancjami leczniczymi w roztworach można spotkać także substancje dodatkowe, takie jak solubilizatory (zwiększają stopień rozpuszczalności substancji trudno rozpuszczalnych), środki konserwujące oraz substancje odpowiadające za poprawę smaku i zapachu.
Przygotowując roztwory w warunkach aptecznych należy brać pod uwagę dodatkowe kryteria ich podziału, a mianowicie drogę podania:

  • Roztwory do użytku wewnętrznego
  • Roztwory służące do podania na skórę i błony śluzowe
  • Roztwory podawane parenteralnie (bezwzględnie jałowe)
  • Roztwory do ucha, do nosa i do oczu (również bezwzględnie jałowe, często z dodatkiem środka konserwującego)
  • Roztwory do irygacji

W praktyce wytwarzania roztworów leczniczych sposób ich przygotowania ma istotny wpływ na ich późniejszą trwałość oraz cechy organoleptyczne. Szczególną uwagę należy zwrócić na właściwości substancji leczniczej dotyczące jej rozpuszczalności (dobór właściwego rozpuszczalnika, odpowiednie rozdrobnienie substancji przed poddaniem jej procesowi rozpuszczania, użycie mieszaniny rozpuszczalników lub wprowadzenie podwyższonej temperatury w trakcie wykonywania leku). Pomocna w tej sytuacji będzie tabela rozpuszczalności, zawarta w Farmakopei Polskiej, określająca zdolność danej substancji do rozpuszczenia w konkretnej cieczy.
Kolejną ważną kwestią dotyczącą roztworów jest sposób zapisu ich stężenia. W praktyce aptecznej najczęściej spotyka się z kilkoma możliwościami:

  • zapis procentowy (np. 3% Solutio Acidi borici)
  • zapis informujący nas o ilości poszczególnych składników na recepcie
  • zapis w promilach (‰)

Farmakopea Polska jako wzór podaje wyrażanie stężenia roztworów poprzez podanie masy substancji w roztworze (tj. ilość g/l lub g/ml).
Oprócz wymienionych wcześniej rodzajów roztworów odnaleźć można ich podział uwzględniający cechy fizykochemiczne. W tym przypadku dzieli się je na:
Roztwory rzeczywiste, gdzie wielkość cząstek rozpuszczonych wynosi nie więcej niż 1 nm
Roztwory koloidalne, gdzie wielkość cząstek rozpuszczonych waha się między 1 a 100 nm.
Poza wspomnianą wielkością cząstek oba rodzaje roztworów różnią się między sobą sposobem przyrządzania – roztwory rzeczywiste powinno się przesączyć celem uzyskania klarowności, roztworów koloidalnych nie sączy się.

Zasady sporządzania roztworów leczniczych

Przed przystąpieniem do przygotowywania roztworu należy sprawdzić, czy w składzie nie występują niezgodności, mogące skutkować obniżeniem jakości leku. Do najważniejszych, spotykanych w roztworach niezgodności zaliczyć można te chemiczne (wytrącanie się substancji pod wpływem reagowania ze sobą w jednym roztworze), oraz fizyczne (np. słaba rozpuszczalność substancji w rozpuszczalniku). W takim przypadku należy poczynić odpowiednie kroki zmierzające do wyeliminowania niepożądanych zjawisk, takie jak dobór odpowiedniego rozpuszczalnika/mieszaniny rozpuszczalników, dodatek solubilizatora, mikronizacja substancji itp.
Kolejnym krokiem na drodze do uzyskania gotowego roztworu jest sprawdzenie, czy nie zostały przekroczone dawki substancji czynnych, zawartych w leku (w przypadku zawartości w składzie leku substancji z wykazu A,B lub N).
Po wykonaniu poprzednich kroków pozostaje odważyć substancję na wadze i rozpuścić w niewielkiej ilości rozpuszczalnika, po czym dopełnić pozostałą częścią rozpuszczalnika do wymaganej ilości. W przypadku roztworów zawierających w swoim składzie kilka substancji, odważanie i rozpuszczanie zaczyna się od składnika przepisanego w najmniejszej ilości.
Na koniec pozostaje przenieść przygotowany roztwór do butelki aptecznej i sporządzić odpowiednią sygnaturę

Piśmiennictwo:

  1. „Receptura apteczna – podręcznik dla studentów farmacji”, prof.dr hab.n.farm. Renata Jachowicz, PZWL, 2004
  2. „Przewodnik po recepturze aptecznej dla studentów Wydziału farmaceutycznego”, pod red. Kazimiery Henryki Bodek, Łódź 2012
  3. „Nowoczesne postacie leków do podawania pozajelitowego”, Aptekarz Polski, nr 29/7, styczeń 2009
  4. „Przykłady niezgodności chemicznych w mieszankach i roztworach”, Aptekarz Polski, nr 76/54, grudzień 2012

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Szanowni Państwo,

Pragniemy poinformować, że z dniem 25.05.2018 r. w życie weszły przepisy europejskiego rozporządzenia o ochronie danych osobowych (RODO), które nakładają na nas obowiązek dostosowania zasad świadczenia usług do nowych regulacji.

Zmianie uległy przepisy, na podstawie których przetwarzane będą dane osobowe w Serwisach prowadzonych przez farmacja.net sp. z o. o.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 i ust. 2 Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych z dnia 27 kwietnia 2016 r. (Dz.U.UE.L.2016.119.1) (dalej „RODO”) informujemy, iż:

  1. administratorem Pani/Pana danych osobowych jest farmacja.net spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Józefowie, adres: Piaskowa 52, 05-420 wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie, XIV Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000467979, REGON 146752729, NIP: 797-205-17-73 (dalej „Administrator”);
  2. Pani/Pana dane osobowe przetwarzane będą w celu:

    1. realizacji usług świadczonych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt b) RODO (w celu wykonania umowy),

    2. przesyłania wiadomości marketingowych produktów i usług własnych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt f) RODO (prawny interes Administratora),

    3. wysyłania informacji handlowych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt a) RODO (zgoda udzielona Administratorowi przez osobę, której dane dotyczą), (jeżeli zgoda została wyrażona przez Panią/Pana),

    4. wykonywanie połączeń telefonicznych w celu marketingu bezpośredniego za pomocą urządzeń telekomunikacyjnych na podstawie art. 6 ust. 1 pkt a) RODO (zgoda udzielona Administratorowi przez osobę, której dane dotyczą), (jeżeli zgoda została wyrażona przez Panią/Pana)

  1. Odbiorcą Pani/Pana danych osobowych będą podmioty zewnętrzne przetwarzające dane w imieniu Administratora na podstawie umów powierzenia (np. hostingodawca).

  2. Pani/Pana dane osobowe będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy do Google LLC w oparciu o odpowiednie zabezpieczenia prawne, którymi są standardowe klauzule umowne ochrony danych osobowych, zatwierdzone przez Komisję Europejską.

  3. Pani/Pana dane osobowe będą przechowywane przez okres realizacji usług świadczonych przez Administratora oraz przez okres wynikający z przedawnienia roszczeń, praw konsumenta, prowadzenia księgowości czy innych uprawnień w tym zakresie;

  4. W związku z przetwarzaniem Pani/Pana danych osobowych przez Administratora, przysługują Pani/Panu określone uprawnienia:

  1. ma Pani/Pan prawo do informacji, jakie dane osobowe dotyczące Pani/Pana przetwarzane są przez Administratora oraz do otrzymania kopii tych danych (tzw. prawo dostępu). Wydanie pierwszej kopii danych jest darmowe, za kolejne Administrator może naliczyć opłatę;

  2. jeżeli przetwarzane dane staną się nieaktualne lub niekompletne (lub w inny sposób niepoprawne) ma Pani/Pan prawo zażądać ich sprostowania;

  3. w pewnych sytuacjach może Pani/Pan zwrócić się do Administratora o usunięcie swoich danych osobowych, tj. kiedy dane przestaną być potrzebne Administratorowi do celów, o których Panią/Pana informował; kiedy cofnie Pani/Pan zgodę na przetwarzanie danych (o ile Administrator nie ma prawa przetwarzać danych na innej podstawie prawnej); jeżeli do przetwarzania doszłoby niezgodnie z prawem; albo jeśli konieczność usunięcia danych wynika z obowiązku prawnego Administratora;

  4. w przypadku, gdy Pani/Pana dane osobowe przetwarzane są przez Administratora na podstawie udzielonej zgody na przetwarzanie albo w celu wykonania umowy zawartej z Administratorem, ma Pani/Pan prawo przenieść swoje dane do innego administratora;

  5. Administrator przetwarza Pani/Pana dane osobowe m.in. w celu prowadzenia działań marketingowych dotyczących jego produktów i usług. Podstawą takiego przetwarzania jest tzw. „prawnie uzasadniony interes administratora”. W przypadku takiego przetwarzania ma Pani/Pan możliwość wyrażenia sprzeciwu. W konsekwencji Administrator przestanie przetwarzać Pani/Pana dane osobowe w opisanym wyżej celu;

  6. aby przetwarzać dane w niektórych celach związanych ze swoją działalnością Administrator poprosił Pani/Pana o zgodę. Zgoda ta może być w dowolnym momencie cofnięta w wiadomości mailowej wysłanej do Administratora. Będzie to miało ten skutek, że przetwarzanie, które dokonane zostało przed cofnięciem zgody nie przestanie być zgodne z prawem, natomiast po cofnięciu zgody Administrator nie będzie przetwarzał danych w celach, dla których zgoda była wyrażona;

  7. jeśli uzna Pani/Pan, że przetwarzane dane osobowe są nieprawidłowe, przetwarzanie jest niezgodne z prawem lub Administrator nie potrzebuje już określonych danych albo kiedy wniesie Pani/Pan sprzeciw wobec przetwarzania, może Pani/Pan także zażądać, aby przez określony, potrzebny czas (np. sprawdzenia poprawności danych lub dochodzenia roszczeń) Administrator nie dokonywał na danych żadnych operacji, a jedynie je przechowywał;

  1. ma Pani/Pan prawo wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, gdy uzna Pani/Pan, iż przetwarzanie danych osobowych Pani/Pana dotyczących narusza przepisy RODO;

  2. Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane w sposób zautomatyzowany (w tym w formie profilowania), jednakże nie będzie to wywoływać wobec Pani/Pana żadnych skutków prawnych lub w podobny sposób istotnie wpływać na Pani/Pana sytuację.

  3. Profilowanie danych osobowych polega na przetwarzaniu Pani/Pana danych (również w sposób zautomatyzowany), poprzez wykorzystywanie ich do oceny niektórych informacji o Pani/Panu, w szczególności do analizy lub prognozy osobistych preferencji oraz zainteresowań.

  1. podanie przez Panią/Pana danych osobowych jest warunkiem zawarcia umowy z Administratorem. Jest Pani/Pan zobowiązana do ich podania a konsekwencją niepodania danych osobowych będzie brak możliwości świadczenia usług przez Administratora.

  2. Osobą kontaktową w sprawach ochrony danych osobowych w Farmacja.net Sp. z o. o. jest Inspektor Ochrony Danych dostępny pod adresem e-mail: iod@farmacja.net.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu receptura.pl jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz