REKLAMA
REKLAMA

Roztwory

REKLAMA

Recepturę apteczną charakteryzuje mnogość różnych postaci leków. Wśród płynnych leków recepturowych istotną rolę w terapii odgrywają roztwory lecznicze (z łac. Solutiones medicinales). Roztwory to płynna postać leku, którą otrzymuje się w procesie rozpuszczenia jednej lub kilku substancji leczniczych w odpowiednio dobranym rozpuszczalniku (bądź też mieszaninie rozpuszczalników).

Roztwory – rodzaje

Istnieje kilka rodzajów roztworów, podzielonych według różnych kryteriów. Biorąc pod uwagę rodzaj użytego do sporządzenia leku rozpuszczalnika można wyróżnić:

  • Roztwory wodne – gdzie rozpuszczalnikiem jest woda (najczęściej stosowany rozpuszczalnik w recepturze aptecznej)
  • Roztwory etanolowe – rolę rozpuszczalnika pełni tu etanol w stężeniu poniżej 40° (istotną informacją jest fakt, iż w przypadku użycia etanolu o większym stężeniu roztwór taki zalicza się do grupy spirytusów leczniczych).
  • Roztwory glicerolowe – rozpuszczalnik to glicerol.
  • Roztwory olejowe – jako rozpuszczalnik często stosuję się w nich oleje roślinne (jako ciekawostkę można przytoczyć fakt, iż roztwory olejowe wykorzystuje się m.in. do wytwarzania leków do stosowania pozajelitowego – jedyną drogą ich podania jest wtedy podanie domięśniowe).

 

REKLAMA
REKLAMA

Osobny artykuł: Kalkulator etanolu

Poza substancjami leczniczymi w roztworach można spotkać także substancje pomocnicze, takie jak solubilizatory (zwiększają stopień rozpuszczalności substancji trudno rozpuszczalnych), środki konserwujące oraz substancje odpowiadające za poprawę smaku i zapachu. Przygotowując roztwory w warunkach aptecznych, należy brać pod uwagę dodatkowe kryteria ich podziału, a mianowicie drogę podania:

  • roztwory do użytku wewnętrznego,
  • roztwory służące do podania na skórę i błony śluzowe,
  • roztwory podawane parenteralnie (bezwzględnie jałowe),
  • roztwory do ucha, do nosa i do oczu (również bezwzględnie jałowe, często z dodatkiem środka konserwującego),
  • roztwory do irygacji.

W praktyce wytwarzania roztworów leczniczych sposób ich przygotowania ma istotny wpływ na ich późniejszą trwałość oraz cechy organoleptyczne. Szczególną uwagę należy zwrócić na właściwości substancji leczniczej dotyczące jej rozpuszczalności (dobór właściwego rozpuszczalnika, odpowiednie rozdrobnienie substancji przed poddaniem jej procesowi rozpuszczania, użycie mieszaniny rozpuszczalników lub wprowadzenie podwyższonej temperatury w trakcie wykonywania leku). Pomocna w tej sytuacji będzie tabela rozpuszczalności, zawarta w Farmakopei Polskiej, określająca zdolność danej substancji do rozpuszczenia w konkretnej cieczy.

Osobny artykuł: Farmakopea w aptecznej recepturze

Kolejną ważną kwestią dotyczącą roztworów jest sposób zapisu ich stężenia. W praktyce aptecznej najczęściej spotyka się z kilkoma możliwościami:

  • zapis procentowy (np. 3% Solutio Acidi borici),
  • zapis informujący nas o ilości poszczególnych składników na recepcie,
  • zapis w promilach (‰).

Farmakopea Polska jako wzór podaje wyrażanie stężenia roztworów poprzez podanie masy substancji w roztworze (tj. ilość g/l lub g/ml). Oprócz wymienionych wcześniej rodzajów roztworów odnaleźć można ich podział uwzględniający cechy fizykochemiczne.

W tym przypadku dzieli się je na:

  • roztwory rzeczywiste, gdzie wielkość cząstek rozpuszczonych wynosi nie więcej niż 1 nm,
  • roztwory koloidalne, gdzie wielkość cząstek rozpuszczonych waha się między 1 a 100 nm.

Poza wspomnianą wielkością cząstek oba rodzaje roztworów różnią się między sobą sposobem przyrządzania – roztwory rzeczywiste powinno się przesączyć celem uzyskania klarowności, roztworów koloidalnych nie sączy się.

Sprawdź: Vademecum

Zasady sporządzania roztworów leczniczych

Przed przystąpieniem do przygotowywania roztworu należy sprawdzić, czy w składzie nie występują niezgodności recepturowe, mogące skutkować obniżeniem jakości leku. Do najważniejszych, spotykanych w roztworach niezgodności zaliczyć można te niezgodności chemiczne (wytrącanie się substancji pod wpływem reagowania ze sobą w jednym roztworze) oraz niezgodności fizyczne (np. słaba rozpuszczalność substancji w rozpuszczalniku).

Sprawdź także:

W takim przypadku należy poczynić odpowiednie kroki zmierzające do wyeliminowania niepożądanych zjawisk, takie jak dobór odpowiedniego rozpuszczalnika/mieszaniny rozpuszczalników, dodatek solubilizatora, mikronizacja substancji itp. Kolejnym krokiem na drodze do uzyskania gotowego roztworu jest sprawdzenie, czy nie zostały przekroczone dawki substancji czynnych, zawartych w leku (w przypadku zawartości w składzie leku substancji z wykazu A,B lub N).

Po wykonaniu poprzednich kroków pozostaje odważyć substancję na wadze i rozpuścić w niewielkiej ilości rozpuszczalnika, po czym dopełnić pozostałą częścią rozpuszczalnika do wymaganej ilości. W przypadku roztworów zawierających w swoim składzie kilka substancji, odważanie i rozpuszczanie zaczyna się od składnika przepisanego w najmniejszej ilości. Na koniec pozostaje przenieść przygotowany roztwór do butelki aptecznej i sporządzić odpowiednią sygnaturę

Piśmiennictwo:

  1. „Receptura apteczna – podręcznik dla studentów farmacji”, prof.dr hab.n.farm. Renata Jachowicz, PZWL, 2004.
  2. „Przewodnik po recepturze aptecznej dla studentów Wydziału farmaceutycznego”, pod red. Kazimiery Henryki Bodek, Łódź 2012.
  3. „Nowoczesne postacie leków do podawania pozajelitowego”, Aptekarz Polski, nr 29/7, styczeń 2009.
  4. „Przykłady niezgodności chemicznych w mieszankach i roztworach”, Aptekarz Polski, nr 76/54, grudzień 2012.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

REKLAMA
Logowanie

Aby w pełni korzystać z serwisów grupy farmacja.net musisz się zalogować. Jeśli nie jesteś farmaceutą, zaloguj się za pomocą swojego konta farmacja.net

Rejestracja

Wypełnij wymagane pola zamieszczone poniżej. Pamiętaj by podać poprawny adres email - na niego zostanie wysłany link potwierdzający, który umożliwi zakończenie rejestracji w serwisie.

Masz już konto? Zaloguj się Nie pamiętasz hasła? Możesz je przypomnieć
Przypomnij hasło

Podaj adres email przypisany do konta, a my wyślemy do Ciebie link z przypomnieniem hasła.

Nie masz konta? Zarejestruj się Masz konto? Zaloguj się
Ustaw nowe hasło

Ustal swoje hasło ponownie.

Nie masz konta? Zarejestruj się Masz konto? Zaloguj się
Dane profilu

Uzupełnij dane, aby aktywować konto.

Link aktywacyjny

Rejestracja przebiegła pomyślnie. Na podany adres email został wysłany link weryfikacyjny, który umożliwi dokończenie rejestracji.

Niepoprawny hash weryfikacyjny

Wygląda na to, że hash weryfikacyjny jest niepoprawny. Proszę skontaktuj się z nami poprzez formularz kontaktowy

Szanowni Państwo,

Farmacja.net sp. z o. o. przetwarza Twoje dane osobowe zbierane w Internecie, w tym informacje zapisywane w plikach cookies, w celu personalizacji treści oraz reklamy, udostępniania funkcji mediów społecznościowych oraz analizowania ruchu w Internecie.

Kliknij „Zatwierdź i przejdź do serwisu”, aby wyrazić zgodę na korzystanie z technologii takich jak cookies i na przetwarzanie przez farmacja.net sp. z o .o. , Zaufanych Partnerów Twoich danych osobowych zbieranych w Internecie, takich jak adresy IP i identyfikatory plików cookie, w celach marketingowych (w tym do zautomatyzowanego dopasowania reklam do Twoich zainteresowań i mierzenia ich skuteczności) i pozostałych, szczegółowo opisanych w ustawieniach zaawansowanych.

Zgoda jest dobrowolna i możesz ją w dowolnym momencie wycofać w ustawieniach zaawansowanych.

Ponadto masz prawo żądania dostępu, sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych. W polityce prywatności znajdziesz informacje jak zakomunikować nam Twoją wolę skorzystania z tych praw.

Szczegółowe informacje na temat przetwarzania Twoich danych znajdują się w polityce prywatności.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Benhauer sp. z o.o. – prowadzenie kampanii remarketingowych i mierzenie ich efektywności, e-mail Marketing – Polska (EOG)

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu receptura.pl jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz
logo