REKLAMA
Autor: Rafał Sochacki Opublikowano: 7 stycznia 2020

Niezgodności recepturowe – wysolenie

REKLAMA
REKLAMA

W aptecznej recepturze, tak samo jak w kuchni, nie zawsze wszystko się udaję. To do zadań farmaceuty będzie należało dopilnować, żeby niepowodzeń było jak najmniej. Rodzajów niezgodności jest niezwykle dużo. W poniższym artykule zamienimy się szczególnie jednym rodzajem z nich jakim jest wysolenie.

Niezgodności recepturowe – definicja

Dla przypomnienia, niezgodnością recepturową będziemy nazywać nieprzewidziane i niezamierzone zmiany cech fizycznych, chemicznych, farmakologicznych leku recepturowego prowadzące do zmniejszenia, zmiany lub zaniku jego działania leczniczego. Wyróżniamy trzy podstawowe rodzaje:

  • niezgodności fizyczne;
  • niezgodności chemiczne;
  • niezgodności fizjofarmakodynamiczne (terapeutyczne, farmakologiczne).

Osobny artykuł: Niezgodności recepturowe

REKLAMA
REKLAMA

Wszystkiego rodzaju niezgodności muszą ulec korekcie. Tutaj też możemy wyróżnić kilka przypadków:

  • recepta wymaga drobnych zmian, nie naruszających istotnego składu leku: poprawy recepty można dokonać bez porozumienia z lekarzem, zaznaczając jednak wprowadzone zmiany na recepcie lub jej odpisie;
  • recepta powinna ulec zasadniczym zmianom (usunięcie jednego składnika), które wprowadza się z porozumieniem z lekarzem;
  • składniki recepty po zmieszaniu ulegają rozkładowi lub nie dają się uformować w określoną postać, w tym przypadku domagamy się od lekarza przepisania innej, poprawnej recepty.

Wysolenie jako przykład niezgodności fizycznej

Wysolenie, o którym mowa w tym artykule należy do niezgodności fizycznych, którą będziemy mogli spotkać pracując na roztworach. Substancje rozpuszczone w wodzie mogą zmniejszać rozpuszczalność innych związków obecnych w roztworze (krystaloidów, a także koloidów). Wysoleniu podlegają przede wszystkim koloidowe preparaty srebra: proteinian srebra (Protargol), srebro koloidowe (Collargol) i targezyna, łącznie z chlorkiem sodu, siarczanem cynku i kwasem borowym. Zależnie od stężenia może dochodzić do powstania opalizacji, zmętnienia oraz w ostateczności do powstania osadu.

Osobny artykuł: Niezgodności recepturowe – mieszaniny eutektyczne

Koloidy pod wpływem różnych czynników mogą ulegać koagualcji: całkowitej lub częściowej. Koagulacja częściowa powoduje znaczne obniżenie aktywności przeciwbakteryjnej preparatów srebra, całkowita – zupełnie eliminuje ich działanie. Jednym z rodzajów koagulacji jest wysolenie, które polega na wydzielaniu się fazy rozproszonej pod wpływem elektrolitów w zależności od odczynu i zdolności wysalającej.

Najsilniej wysala siarczan cynku. Powoduje on we wszystkich roztworach srebra koloidowego zmętnienie przechodzące szybko w zbity osad.

Proteinian srebra, srebro koloidalne i targezyna mogą okazać się niezgodne z:

  • niektórymi środkami konserwującymi;
  • solami niektórych alkaloidów stosowanych w okulistyce (osady);
  • Sol. Epinephryni 0,1% (rozkład w ciągu 1 dnia);
  • niektóre barwniki ulegają wysoleniu z roztworów po doprowadzeniu ich do izotonii przez dodanie chlorku sodu.

Przykłady recept w których można spodziewać się opisanej niezgodności

Rp.
Argenti proteinici 0,1
0.9% Sol. Natrii chloridi ad 10,0
M.f. gtt.
D.S. Krople do nosa

Poprawa niezgodności polega na zamianie 0,9% roztworu chlorku sodu na 5% roztwór glukozy.

Rp.
Protargoli 0,2
1,9% Sol. Acidi borici ad 10,0
M.f. gtt.
D.S. Krople do oczu

Zamiast niezgodnego 1,9% roztworu kwasu borowego należy użyć 1,6% roztwór azotanu potasu.

Rp.
Zinci sulfatis 0,02
Targesini 0,3
Aquae pro injectione ad 10,0
M.f. gn.
D.S. Krople do oczu

Należy rozdzielić składniki, sporządzić roztwór siarczanu cynku i osobno roztwór targezyny używając substancje pomocnicze podane w monografii FP V „Guttae ophthalmicae”.

Sprawdź także:

Bibliografia:

  1. R. Jachowicz: Receptura Apteczna, wyd. III, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2015.
  2. M. Sznitowska: Farmacja stosowana, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2017, wyd. 1.
  3. R. Jachowicz: Farmacja praktyczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2016.
  4. R. Jachowicz: Leki Stosowane w Terapii Okulistycznej, Ośrodek Informacji Naukowej „Polfa” Sp. Z o.o. Warszawa 2001.

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

REKLAMA

Jestem farmaceutą

Aby w pełni korzystać z serwisów grupy farmacja.net musisz się zalogować za pomocą swojego konta w RejestrFarmaceutów.pl

Nie jestem farmaceutą

Aby w pełni korzystać z serwisów grupy farmacja.net musisz się zalogować. Jeżeli nie jesteś farmaceutą, zaloguj się za pomocą swojego konta farmacja.net

Zarejestruj się
jako farmaceuta

Wszystkie pola są wymagane.

Zarejestruj się
nie będąc farmaceutą

Wszystkie pola są wymagane.