REKLAMA

Niezgodności recepturowe – reakcje utleniania i redukcji 

Jednym z typów niezgodności chemicznych jakie możemy spotkać w stałych i płynnych postaciach leku są nieprawidłowości związane z obecnością czynników redoks. W wyniku współobecności wyżej wspomnianych substancji, dochodzi do zmiany stopnia utleniania innych składników recepty, co może bezpośrednio przekładać się na trwałość i właściwości farmakologiczne preparatu.
REKLAMA

Brak zgodności pomiędzy składnikami przepisanego leku może doprowadzić do zmiany jego właściwości fizykochemicznych. Ponadto, może również niekorzystnie wpływać na działanie farmakologiczne rozpatrywanego preparatu, co niesie za sobą widmo poważnych konsekwencji. Dlatego tak ważne jest przestrzeganie odpowiednich zasad przygotowywania preparatów recepturowych i poprawa występujących niezgodności recepturowych.

Osobny artykuł: Niezgodności recepturowe

Czym są niezgodności recepturowe i jak postępować w przypadku ich wykrycia?

Terminem niezgodności recepturowych oznacza się nieprzewidziane zmiany cech chemicznych lub fizycznych wytworzonego preparatu. Ponadto, efektem niezgodności może być również zanik bądź zmiana właściwości farmakologicznych medykamentu. Wartym podkreślenia aspektem jest to, że niektóre z niezgodności ujawniają się stopniowo, po pewnym czasie.

REKLAMA
REKLAMA

Aby zapobiec zachodzeniu niekorzystnych procesów w wytworzonym leku farmaceuta może m.in. dokonać zmiany rozpuszczalnika (korekta nie może przekraczać 5% masy całego leku) czy formy substancji czynnej(z nierozpuszczalnej np. na rozpuszczalną sól), dodać preparat o odczynie obojętnym w celu zawieszenia osadu, zastosować środek rozcieńczający (np. laktozę), rozdzielić niezgodne elementy recepty (np. poprzez wydanie ich osobno czy zamianę kolejności mieszania składników). Warto pamiętać, że farmaceuta może wydać lek pomimo wytrąconego osadu w przypadku gdy ilość osadu jest niewielka bądź nie zawiera on w swoim składzie substancji o bardzo silnym działaniu.

W przypadku gdy recepta wymaga znacznych poprawek w składzie, farmaceuta może ją wykonać dopiero po konsultacji z lekarzem, który ją wystawił. Ponadto, jeżeli  któreś z przepisanych składników nie dają się uformować w postać leku, czy też ulegają rozkładowi również zaleca się by lekarz wystawił nową receptę, z poprawnie sformułowanym składem.

REKLAMA

Sprawdź także: Niezgodności recepturowe – tworzenie związków kompleksowych

Niezgodność chemiczna – reakcje utleniania i redukcji

Jednym z typów niezgodności chemicznych jakie możemy spotkać w stałych i płynnych postaciach leku są nieprawidłowości związane z obecnością czynników redoks. W wyniku współobecności wyżej wspomnianych substancji, dochodzi do zmiany stopnia utleniania innych składników recepty, co może bezpośrednio przekładać się na trwałość i właściwości farmakologiczne preparatu.

Do silnych utleniaczy zaliczyć można: nadtlenek wodoru, azotany, jod czy nadmanganian potasu. W grupie silnych reduktorów znaleźć można m.in.: żelazo metaliczne, dwufenole czy rezorcynę. Wart podkreślenia jest fakt, iż tego typu reakcje często katalizowane są przez pH, sole metali ciężkich czy światło.

Szczególną uwagę należy również zwrócić na recepty zawierające w składzie gumę arabską. Ze względu na zawartość enzymów z grupy oksydaz i peroksydaz, substancja ta będzie powodowała utlenianie adrenaliny, aminofenazonu, witamin A, B1, B2,C oraz aminofiliny. Interakcja nie zachodzi, kiedy guma arabska pozbawiona jest związków enzymatycznych.

W recepturze dopuszcza się stosowanie substancji pomocniczych – przeciwutleniaczy, które zapobiegają zachodzeniu reakcji redoks w postaci leku. Do związków które wykazują tego typu właściwości zaliczyć można: siarczyn sodu, wersenian disodowy, tokoferol czy pirosiarczyn sodu. Antyoksydanty powinny być wprowadzane do wykonywanego leku w niewielkich ilościach, tak by nie wywierały własnego działania farmakologicznego i nie wpływały na dostępność biologiczną czy trwałość wytworzonego preparatu. W wyborze substancji pomocniczej należy kierować się rodzajem rozpuszczalnika i substancji aktywnej obecnej w przygotowywanym leku.

 Osobny artykuł: Niezgodności recepturowe – adsorpcja

Przykładowa recepta

Rp.  
Spironolactoni 0,25
1% Sol. Methylcellulosi  
Aurantii sir. aa 10,0
Aquae ad 50,0
M.f.susp.  
D.S 1 x dziennie łyżeczkę  

 

Dla dziecka 5‑letniego o masie ciała 18 kg

Ze względu na możliwość rozkładu składniku preparatu pod wpływem światła,  odpowiednio przygotowaną zawiesinę, należy przechowywać w lodówce i chronić przed dostępem światła. Spożyć w czasie krótszym niż 1 miesiąc.

Czytaj również:

Źródła:

  1. R. A. Polskiego, ‘12.2012 – „Przykłady niezgodności chemicznych w mieszankach i roztworach.” – Aptekarz Polski’.
  2. K. H. Bodek, Przewodnik po recepturze aptecznej: dla studentów Wydziału Farmaceutycznego : praca zbiorowa. Łódź: Biuro Promocji Wydawnictw Uniwersytetu Medycznego, 2009.
  3. R. A. Polskiego, ‘Trudności i niezgodności recepturowe. – Aptekarz Polski’.
  4. G. Samczewska, ‘Receptura Aseptyczna skrypt dla studentów Wydziału Farmaceutycznego‘, Uniwersytet Medyczny W Łodzi, Katedra Farmacji Stosowanej, Łódź 2012.
REKLAMA
REKLAMA

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

Szanowni Państwo,

Farmacja.net sp. z o. o. przetwarza Twoje dane osobowe zbierane w Internecie, w tym informacje zapisywane w plikach cookies, w celu personalizacji treści oraz reklamy, udostępniania funkcji mediów społecznościowych oraz analizowania ruchu w Internecie.

Kliknij „Zatwierdź i przejdź do serwisu”, aby wyrazić zgodę na korzystanie z technologii takich jak cookies i na przetwarzanie przez farmacja.net sp. z o .o. , Zaufanych Partnerów Twoich danych osobowych zbieranych w Internecie, takich jak adresy IP i identyfikatory plików cookie, w celach marketingowych (w tym do zautomatyzowanego dopasowania reklam do Twoich zainteresowań i mierzenia ich skuteczności) i pozostałych, szczegółowo opisanych w ustawieniach zaawansowanych.

Zgoda jest dobrowolna i możesz ją w dowolnym momencie wycofać w ustawieniach zaawansowanych.

Ponadto masz prawo żądania dostępu, sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych. W polityce prywatności znajdziesz informacje jak zakomunikować nam Twoją wolę skorzystania z tych praw.

Szczegółowe informacje na temat przetwarzania Twoich danych znajdują się w polityce prywatności.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Benhauer sp. z o.o. – prowadzenie kampanii remarketingowych i mierzenie ich efektywności, e-mail Marketing – Polska (EOG)

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu receptura.pl jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz
logo