REKLAMA
Autor: Agata Zięba Opublikowano: 7 listopada 2019

Niezgodności recepturowe – reakcje utleniania i redukcji 

REKLAMA
REKLAMA

Brak zgodności pomiędzy składnikami przepisanego leku może doprowadzić do zmiany jego właściwości fizykochemicznych. Ponadto, może również niekorzystnie wpływać na działanie farmakologiczne rozpatrywanego preparatu, co niesie za sobą widmo poważnych konsekwencji. Dlatego tak ważne jest przestrzeganie odpowiednich zasad przygotowywania preparatów recepturowych i poprawa występujących niezgodności recepturowych.

Osobny artykuł: Niezgodności recepturowe

Czym są niezgodności recepturowe i jak postępować w przypadku ich wykrycia?

Terminem niezgodności recepturowych oznacza się nieprzewidziane zmiany cech chemicznych lub fizycznych wytworzonego preparatu. Ponadto, efektem niezgodności może być również zanik bądź zmiana właściwości farmakologicznych medykamentu. Wartym podkreślenia aspektem jest to, że niektóre z niezgodności ujawniają się stopniowo, po pewnym czasie.

REKLAMA
REKLAMA

Aby zapobiec zachodzeniu niekorzystnych procesów w wytworzonym leku farmaceuta może m.in. dokonać zmiany rozpuszczalnika (korekta nie może przekraczać 5% masy całego leku) czy formy substancji czynnej(z nierozpuszczalnej np. na rozpuszczalną sól), dodać preparat o odczynie obojętnym w celu zawieszenia osadu, zastosować środek rozcieńczający (np. laktozę), rozdzielić niezgodne elementy recepty (np. poprzez wydanie ich osobno czy zamianę kolejności mieszania składników). Warto pamiętać, że farmaceuta może wydać lek pomimo wytrąconego osadu w przypadku gdy ilość osadu jest niewielka bądź nie zawiera on w swoim składzie substancji o bardzo silnym działaniu.

W przypadku gdy recepta wymaga znacznych poprawek w składzie, farmaceuta może ją wykonać dopiero po konsultacji z lekarzem, który ją wystawił. Ponadto, jeżeli  któreś z przepisanych składników nie dają się uformować w postać leku, czy też ulegają rozkładowi również zaleca się by lekarz wystawił nową receptę, z poprawnie sformułowanym składem.

Sprawdź także: Niezgodności recepturowe – tworzenie związków kompleksowych

Niezgodność chemiczna – reakcje utleniania i redukcji

Jednym z typów niezgodności chemicznych jakie możemy spotkać w stałych i płynnych postaciach leku są nieprawidłowości związane z obecnością czynników redoks. W wyniku współobecności wyżej wspomnianych substancji, dochodzi do zmiany stopnia utleniania innych składników recepty, co może bezpośrednio przekładać się na trwałość i właściwości farmakologiczne preparatu.

Do silnych utleniaczy zaliczyć można: nadtlenek wodoru, azotany, jod czy nadmanganian potasu. W grupie silnych reduktorów znaleźć można m.in.: żelazo metaliczne, dwufenole czy rezorcynę. Wart podkreślenia jest fakt, iż tego typu reakcje często katalizowane są przez pH, sole metali ciężkich czy światło.

Szczególną uwagę należy również zwrócić na recepty zawierające w składzie gumę arabską. Ze względu na zawartość enzymów z grupy oksydaz i peroksydaz, substancja ta będzie powodowała utlenianie adrenaliny, aminofenazonu, witamin A, B1, B2,C oraz aminofiliny. Interakcja nie zachodzi, kiedy guma arabska pozbawiona jest związków enzymatycznych.

W recepturze dopuszcza się stosowanie substancji pomocniczych – przeciwutleniaczy, które zapobiegają zachodzeniu reakcji redoks w postaci leku. Do związków które wykazują tego typu właściwości zaliczyć można: siarczyn sodu, wersenian disodowy, tokoferol czy pirosiarczyn sodu. Antyoksydanty powinny być wprowadzane do wykonywanego leku w niewielkich ilościach, tak by nie wywierały własnego działania farmakologicznego i nie wpływały na dostępność biologiczną czy trwałość wytworzonego preparatu. W wyborze substancji pomocniczej należy kierować się rodzajem rozpuszczalnika i substancji aktywnej obecnej w przygotowywanym leku.

 Osobny artykuł: Niezgodności recepturowe – adsorpcja

Przykładowa recepta

Rp.  
Spironolactoni 0,25
1% Sol. Methylcellulosi  
Aurantii sir. aa 10,0
Aquae ad 50,0
M.f.susp.  
D.S 1 x dziennie łyżeczkę  

 

Dla dziecka 5‑letniego o masie ciała 18 kg

Ze względu na możliwość rozkładu składniku preparatu pod wpływem światła,  odpowiednio przygotowaną zawiesinę, należy przechowywać w lodówce i chronić przed dostępem światła. Spożyć w czasie krótszym niż 1 miesiąc.

Czytaj również:

Źródła:

  1. R. A. Polskiego, ‘12.2012 – „Przykłady niezgodności chemicznych w mieszankach i roztworach.” – Aptekarz Polski’.
  2. K. H. Bodek, Przewodnik po recepturze aptecznej: dla studentów Wydziału Farmaceutycznego : praca zbiorowa. Łódź: Biuro Promocji Wydawnictw Uniwersytetu Medycznego, 2009.
  3. R. A. Polskiego, ‘Trudności i niezgodności recepturowe. – Aptekarz Polski’.
  4. G. Samczewska, ‘Receptura Aseptyczna skrypt dla studentów Wydziału Farmaceutycznego‘, Uniwersytet Medyczny W Łodzi, Katedra Farmacji Stosowanej, Łódź 2012.

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

REKLAMA

Szanowni Państwo,

Pragniemy poinformować, że z dniem 25.05.2018 r. w życie weszły przepisy europejskiego rozporządzenia o ochronie danych osobowych (RODO), które nakładają na nas obowiązek dostosowania zasad świadczenia usług do nowych regulacji.

Zmianie uległy przepisy, na podstawie których przetwarzane będą dane osobowe w Serwisach prowadzonych przez farmacja.net sp. z o. o.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 i ust. 2 Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych z dnia 27 kwietnia 2016 r. (Dz.U.UE.L.2016.119.1) (dalej „RODO”) informujemy, iż:

  1. administratorem Pani/Pana danych osobowych jest farmacja.net spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Józefowie, adres: Piaskowa 52, 05-420 wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie, XIV Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000467979, REGON 146752729, NIP: 797-205-17-73 (dalej „Administrator”);
  2. Pani/Pana dane osobowe przetwarzane będą w celu:

    1. realizacji usług świadczonych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt b) RODO (w celu wykonania umowy),

    2. przesyłania wiadomości marketingowych produktów i usług własnych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt f) RODO (prawny interes Administratora),

    3. wysyłania informacji handlowych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt a) RODO (zgoda udzielona Administratorowi przez osobę, której dane dotyczą), (jeżeli zgoda została wyrażona przez Panią/Pana),

    4. wykonywanie połączeń telefonicznych w celu marketingu bezpośredniego za pomocą urządzeń telekomunikacyjnych na podstawie art. 6 ust. 1 pkt a) RODO (zgoda udzielona Administratorowi przez osobę, której dane dotyczą), (jeżeli zgoda została wyrażona przez Panią/Pana)

  1. Odbiorcą Pani/Pana danych osobowych będą podmioty zewnętrzne przetwarzające dane w imieniu Administratora na podstawie umów powierzenia (np. hostingodawca).

  2. Pani/Pana dane osobowe będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy do Google LLC w oparciu o odpowiednie zabezpieczenia prawne, którymi są standardowe klauzule umowne ochrony danych osobowych, zatwierdzone przez Komisję Europejską.

  3. Pani/Pana dane osobowe będą przechowywane przez okres realizacji usług świadczonych przez Administratora oraz przez okres wynikający z przedawnienia roszczeń, praw konsumenta, prowadzenia księgowości czy innych uprawnień w tym zakresie;

  4. W związku z przetwarzaniem Pani/Pana danych osobowych przez Administratora, przysługują Pani/Panu określone uprawnienia:

  1. ma Pani/Pan prawo do informacji, jakie dane osobowe dotyczące Pani/Pana przetwarzane są przez Administratora oraz do otrzymania kopii tych danych (tzw. prawo dostępu). Wydanie pierwszej kopii danych jest darmowe, za kolejne Administrator może naliczyć opłatę;

  2. jeżeli przetwarzane dane staną się nieaktualne lub niekompletne (lub w inny sposób niepoprawne) ma Pani/Pan prawo zażądać ich sprostowania;

  3. w pewnych sytuacjach może Pani/Pan zwrócić się do Administratora o usunięcie swoich danych osobowych, tj. kiedy dane przestaną być potrzebne Administratorowi do celów, o których Panią/Pana informował; kiedy cofnie Pani/Pan zgodę na przetwarzanie danych (o ile Administrator nie ma prawa przetwarzać danych na innej podstawie prawnej); jeżeli do przetwarzania doszłoby niezgodnie z prawem; albo jeśli konieczność usunięcia danych wynika z obowiązku prawnego Administratora;

  4. w przypadku, gdy Pani/Pana dane osobowe przetwarzane są przez Administratora na podstawie udzielonej zgody na przetwarzanie albo w celu wykonania umowy zawartej z Administratorem, ma Pani/Pan prawo przenieść swoje dane do innego administratora;

  5. Administrator przetwarza Pani/Pana dane osobowe m.in. w celu prowadzenia działań marketingowych dotyczących jego produktów i usług. Podstawą takiego przetwarzania jest tzw. „prawnie uzasadniony interes administratora”. W przypadku takiego przetwarzania ma Pani/Pan możliwość wyrażenia sprzeciwu. W konsekwencji Administrator przestanie przetwarzać Pani/Pana dane osobowe w opisanym wyżej celu;

  6. aby przetwarzać dane w niektórych celach związanych ze swoją działalnością Administrator poprosił Pani/Pana o zgodę. Zgoda ta może być w dowolnym momencie cofnięta w wiadomości mailowej wysłanej do Administratora. Będzie to miało ten skutek, że przetwarzanie, które dokonane zostało przed cofnięciem zgody nie przestanie być zgodne z prawem, natomiast po cofnięciu zgody Administrator nie będzie przetwarzał danych w celach, dla których zgoda była wyrażona;

  7. jeśli uzna Pani/Pan, że przetwarzane dane osobowe są nieprawidłowe, przetwarzanie jest niezgodne z prawem lub Administrator nie potrzebuje już określonych danych albo kiedy wniesie Pani/Pan sprzeciw wobec przetwarzania, może Pani/Pan także zażądać, aby przez określony, potrzebny czas (np. sprawdzenia poprawności danych lub dochodzenia roszczeń) Administrator nie dokonywał na danych żadnych operacji, a jedynie je przechowywał;

  1. ma Pani/Pan prawo wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, gdy uzna Pani/Pan, iż przetwarzanie danych osobowych Pani/Pana dotyczących narusza przepisy RODO;

  2. Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane w sposób zautomatyzowany (w tym w formie profilowania), jednakże nie będzie to wywoływać wobec Pani/Pana żadnych skutków prawnych lub w podobny sposób istotnie wpływać na Pani/Pana sytuację.

  3. Profilowanie danych osobowych polega na przetwarzaniu Pani/Pana danych (również w sposób zautomatyzowany), poprzez wykorzystywanie ich do oceny niektórych informacji o Pani/Panu, w szczególności do analizy lub prognozy osobistych preferencji oraz zainteresowań.

  1. podanie przez Panią/Pana danych osobowych jest warunkiem zawarcia umowy z Administratorem. Jest Pani/Pan zobowiązana do ich podania a konsekwencją niepodania danych osobowych będzie brak możliwości świadczenia usług przez Administratora.

  2. Osobą kontaktową w sprawach ochrony danych osobowych w Farmacja.net Sp. z o. o. jest Inspektor Ochrony Danych dostępny pod adresem e-mail: iod@farmacja.net.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Benhauer sp. z o.o. – prowadzenie kampanii remarketingowych i mierzenie ich efektywności, e-mail Marketing – Polska (EOG)

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu receptura.pl jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz