REKLAMA

„Przed użyciem wymieszać” – kiedy taka informacja powinna znaleźć się na leku robionym?

Postać leku nie zawsze jest roztworem rzeczywistym substancji leczniczej. Zdecydowaną większość leków recepturowych stanowią układy wielofazowe, w których cząstki fazy rozproszonej mogą, w zależności od gęstości faz, opadać bądź przemieszczać się w kierunku powierzchni układu. Zjawiska te prowadzą do zaburzenia równomiernego rozproszenia jednej fazy w drugiej, przez co trwałość układów wielofazowych jest mocno ograniczona. W przypadku takich postaci konieczne jest wymieszanie obu faz leku przed jego użyciem.
Z uwagi na zawartość różnych składników, mieszanki mogą być klarowne, opalizujące lub mętne (fot. receptura.pl).
REKLAMA

Zawiesiny (Suspensiones)

Zawiesina jest przykładem układu dwufazowego – sproszkowanej lub zmikronizowanej stałej substancji leczniczej jako fazy rozproszonej oraz cieczy jako fazy rozpraszającej. Substancja lecznicza tworzy zawiesinę, gdy jest trudno rozpuszczalna lub praktycznie nierozpuszczalna w fazie rozpraszającej.

Zawiesiny mogą ulegać sedymentacji. Jest to normalne zjawisko zachodzące podczas przechowywania. Wstrząśnięcie preparatu powinno spowodować uzyskanie jednolitego rozproszenia cząstek, wystarczająco trwałego do podania właściwej dawki leku. Według Farmakopei Polskiej V wymogiem, który musiały spełniać zawiesiny było utrzymanie jednolitego rozproszenia cząstek przez co najmniej 2 minuty po wstrząsaniu trwającym 15 sekund.

Podczas sporządzania zawiesin recepturowych dąży się do uzyskania jak największej trwałości układu dyspersyjnego dzięki:

REKLAMA
REKLAMA
  • odpowiedniemu rozproszeniu cząstek fazy rozproszonej,

  • zwiększenia lekkości fazy rozpraszającej (z wykorzystaniem roztworów substancji wielkocząsteczkowych: gumy arabskiej, skrobi, metylocelulozy oraz z użyciem maceratu np. z nasion lnu).

Ze względu na wspomnianą wcześniej sedymentację fazy rozproszonej wszystkie zawiesiny muszą zawierać informację „zmieszać przed użyciem”.

Sprawdź: Vademecum

REKLAMA

Emulsje (Emulsiones)

Emulsje to termodynamicznie niestabilne heterogenne układy dwóch praktycznie niemieszających się cieczy powstałe w obecności emulgatora. Podczas przechowywania tej postaci leku dochodzi do wielu zmian fizykochemicznych. W wyniku destabilizacji układu zachodzi zjawisko śmietankowania, czyli gromadzenia kropli olejowych bliżej powierzchni układu. Proces wywołany jest grawitacją – gęstość oleju jest mniejsza od gęstości wody. Kolejnym niepożądanym zjawiskiem jest flokulacja, czyli agregacja rozproszonych cząstek, w której nie dochodzi do łączenia kropli w jedną większą cząstkę. Opisane zjawiska są odwracalne pod wspływem silnego energicznego wstrząsania.

Dobrze wykonane emulsje powinny wykazywać jednolite rozproszenie fazy wewnętrznej po wstrząśnięciu i nie wykazywać oznak koalescencji (łączenia agregatów w jedną cząstkę) podczas przechowywania. Na etykiecie leku należy zawsze zamieścić informację „zmieszać przed użyciem”.

Osobny artykuł: Wina i nalewki lecznicze – przykład historycznego aptekarstwa

Mieszanki (Mixturae)

Bardzo różnorodną pod względem składu postacią leku są mieszanki. W ich skład mogą wchodzić: substancje stałe (rozpuszczone), odwary, maceraty, nalewki, wyciągi płynne, syropy oraz wody aromatyczne. Z uwagi na zawartość różnych składników, mieszanki mogą być klarowne, opalizujące lub mętne. W celu dokładnego dawkowania tej postaci leku preparat należy wstrząsnąć przed użyciem.

Odpowiednie dawkowanie leków będących układami wielofazowymi wymaga odmierzenia porcji leku, w którym cząstki będą jednolicie rozproszone w fazie rozpraszającej. Tylko w takim wypadku mamy pewność, że ilość przyjętej przez pacjenta substancji czynnej jest równa przepisanej dawce. Zamieszenie informacji o konieczności wstrząśnięcia leku przed użyciem w przypadku zawiesin, emulsji i mieszanek robionych zwiększa szansę na lepsze efekty terapii danym preparatem.

Literatura:

  1. Sznitowska, M. (2017). Farmacja stosowana: technologia postaci leku. PZWL.
  2. Jachowicz, R., Farmacja Praktyczna. (2016), PZWL.
  3. Gajewska, M., Sznitowska, M. (2018). Podstawy receptury aptecznej. Materiały do ćwiczeń dla studentów farmacji. Fundacja Pro Pharmacia Futura.
REKLAMA
REKLAMA

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

2 komentarze Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

Czyli generalnie najlepiej nakleić na każdy zrobiony roztwór :)
Ciekawe ilu pacjentów stosuje się w praktyce do informacji :)

Szanowni Państwo,

Farmacja.net sp. z o. o. przetwarza Twoje dane osobowe zbierane w Internecie, w tym informacje zapisywane w plikach cookies, w celu personalizacji treści oraz reklamy, udostępniania funkcji mediów społecznościowych oraz analizowania ruchu w Internecie.

Kliknij „Zatwierdź i przejdź do serwisu”, aby wyrazić zgodę na korzystanie z technologii takich jak cookies i na przetwarzanie przez farmacja.net sp. z o .o. , Zaufanych Partnerów Twoich danych osobowych zbieranych w Internecie, takich jak adresy IP i identyfikatory plików cookie, w celach marketingowych (w tym do zautomatyzowanego dopasowania reklam do Twoich zainteresowań i mierzenia ich skuteczności) i pozostałych, szczegółowo opisanych w ustawieniach zaawansowanych.

Zgoda jest dobrowolna i możesz ją w dowolnym momencie wycofać w ustawieniach zaawansowanych.

Ponadto masz prawo żądania dostępu, sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych. W polityce prywatności znajdziesz informacje jak zakomunikować nam Twoją wolę skorzystania z tych praw.

Szczegółowe informacje na temat przetwarzania Twoich danych znajdują się w polityce prywatności.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Benhauer sp. z o.o. – prowadzenie kampanii remarketingowych i mierzenie ich efektywności, e-mail Marketing – Polska (EOG)

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu receptura.pl jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz
logo