REKLAMA

Rozdrabnianie surowców do receptury aptecznej

Jednym z czynników warunkujących odpowiednie właściwości farmakokinetyczne i farmakologiczne wytworzonego leku recepturowego jest stopień rozdrobnienia substancji aktywnej. Aby podkreślić wagę etapu rozdrabniania w aptecznej produkcji leku, przygotowaliśmy podsumowanie najważniejszych informacji dotyczących tego zagadnienia.
Do rozdrabniania niewielkich porcji substancji wykorzystuje się głównie moździerze (fot. Receptura.pl).
REKLAMA

Czym jest rozdrabnianie?

Rozdrabnianie to proces prowadzący do rozdzielenia materiału znajdującego się w fazie stałej na drobniejsze części. Proces ten ułatwia rozpuszczanie związków i przyspiesza zachodzenie reakcji chemicznych. Odpowiednio rozdrobnione substancje chemiczne stanowią główny półprodukt pozwalający na wytworzenie stałych postaci leku. Ponadto mogą być wykorzystywane jako elementy do przygotowania m.in.  granulatów, tabletek, zawiesin, roztworów [1].

Osobny artykuł: Rozpuszczanie jako przykład procesu fizykochemicznego

Podział substancji rozdrobnionych

Farmakopea rozróżnia 4 stopnie sproszkowania substancji wykorzystywanych w recepturze. Są to substancje:

REKLAMA
REKLAMA
  1. Grubo rozdrobnione (charakteryzujące się tym, że nie mniej niż 95% wagowych substancji przechodzi przez sito nr 1400, jednocześnie nie więcej niż 40% surowca przechodzi przez sito 355).
  2. Średnio rozdrobnione (dla których nie mniej niż 95% wagowych substancji przechodzi przez sito nr 355, natomiast maksymalnie 40% przechodzi przez sito nr 180).
  3. Miałko rozdrobione (w przypadku tego typu substancji minimalnie 95% wagowych przechodzi przez sito nr 180, natomiast nie więcej niż 40% przez sito nr 125).
  4. Bardzo miałko rozdrobnione (w przypadku tego typu substancji minimalnie 95% wagowych przechodzi przez sito nr 125, natomiast nie więcej niż 40% przez sito nr 90).

Najmniejszy stopień rozdrobnienia zyskuje się wskutek wielokrotnego mielenia analizowanej substancji. W niektórych przypadkach zbyt mała wielkość cząsteczek może być prowadzić do wystąpienia trudności z rozpuszczaniem substancji stałej. Odpowiedzialne są za to zjawiska powierzchniowe m.in. adsorpcja powierzchniowa i agregacja cząstek tworzących daną materię [1, 2].

Jakie metody rozdrabniania wykorzystuje się w aptece?

Do rozdrabniania niewielkich porcji substancji wykorzystuje się głównie moździerze. Wspomniane utensylia są najczęściej wykonane z porcelany. Najlepiej wybierać moździerze, w których zarówno wewnętrzna powierzchnia naczynia, jak i dolna część pistla są chropowate, tj. pozbawione błyszczącej glazury. W innych krajach wykorzystuje się głównie moździerze szklane lub wykonane z żywicy melaminowej, jednak ze względu na jednolitą powierzchnię nie sprawdzają się do mikronizacji substancji. Skuteczność procesu rozdrabniania zależy przede wszystkim od: włożonej siły, szorstkości powierzchni, kształtu pistla, częstości zeskrobywania proszku przylegającego do powierzchni moździerza i pistla oraz sumarycznej ilości wykorzystywanej substancji.

REKLAMA

Sprawdź także: 5 urządzeń ułatwiających wykonanie leków recepturowych

W zależności od natury rozdrabnianej substancji możemy skorzystać z różnych technik. Najbardziej oczywista metoda rozcierania na sucho nadaje się do rozdrabniania związków, które cechuje mały stopień pylenia. Jest to metoda dość rzadko stosowana ze względu na to, że prowadzi do powstania wysokich strat surowca oraz stosunkowo ciężko uzyskać zadowalającą redukcje wielkości cząstek.

Znacznie częściej korzysta się z techniki mikronizacji. W tej sytuacji przed przystąpieniem do rozcierania pistlem należy rozpuścić przepisaną ilość związku w małej ilości lotnego rozpuszczalnika (np. etanolu). Wprowadzona ciecz odparuje pod wpływem ucierania pistlem. Mikronizacja pozwala na uzyskanie cząstek substancji o wielkości pomiędzy 10–50 mikrometrów. W przypadku surowców występujących w postaci miałkiego proszku (np. hydrokortyzon, talk, tlenek cynku) korzysta się z metody zwilżania, która ma za zadanie ułatwić połączenie odpowiednio rozdrobnionego surowca z pozostałymi składnikami leku recepturowego. Do zwilżenia proszków wykorzystuje się m.in. wodę, oleje mineralne, oleje roślinne lub podłoże maściowe. Korzystając z tego sposobu należy pamiętać, że wykorzystanie zbyt dużej ilości płynu będzie utrudniało rozcieranie substancji [3].

Inne urządzenia wykorzystywane do rozdrabniania ciał stałych

Operację rozdrabniania w warunkach przemysłowych można przeprowadzać z wykorzystaniem młynów. Tego typu urządzenia są najczęściej wyposażone w zestaw sit, które pozwalają na regularne odrzucanie cząstek o zbyt małych wymiarach. Proces mielenia prowadzi do wzrostu temperatury, co może mieć niekorzystny wpływ na właściwości poddawanej procesowi substancji. Najłatwiej ulegają rozdrobnieniu substancje krystaliczne, czyli ciała stałe i kruche.

Rozdrabnianie analiza wielkości cząstek

Do sprawdzenia efektywności rozdrobnienia najczęściej stosuje się analizę sitową. Przesiewanie analizowanego proszku przez zestaw sit o odpowiedniej wielkości oczek pozwala na ustalenie przybliżonej wielkości i określenie udziału procentowego poszczególnych frakcji. Warto podkreślić, że wielkość sit zmniejsza się stopniowo od sita górnego do dolnego.  Do wspomnianego badania najlepiej wykorzystywać suchą masę.

Niestety w każdej frakcji znajdują się cząstki większe i mniejsze, co znacznie zmniejsza dokładność metody. Ponadto dowiedziono, że masa najdrobniejszych cząstek jest na tyle niewielka, iż może skutecznie przeszkadzać w pokonaniu sił powierzchniowych i przedostaniu się na drugą stronę sit. W konsekwencji może dojść do zatrzymania na powierzchni sita frakcji, która teoretycznie powinna swobodnie przedostać się na drugą stronę. Przy analizowaniu drobnych materiałów zaleca się korzystać z rozdziału wspomaganego strumieniem powietrza lub falami dźwiękowymi [2, 4].

Czytaj również: 5 złotych rad, gdy wykonujesz lek recepturowy

Literatura:

  1. Małgorzata Sznitowska, Farmacja Stosowana- Technologia Postaci Leku. Warszawa: PZWL, 2017.
  2. ‘Farmacja praktyczna – Renata Jachowicz, PZWL’. https://medbook.com.pl/ksiazka/pokaz/id/13912/tytul/farmacja-praktyczna-jachowicz-pzwl (accessed Oct. 20, 2019).
  3. R. A. Polskiego, ‘09.2011 – „Sposoby wprowadzania substancji leczniczych do różnych postaci leku recepturowego.” – Aptekarz Polski’. http://www.aptekarzpolski.pl/2011/09/09-2011-sposoby-wprowadzania-substancji-leczniczych-do-roznych-postaci-leku-recepturowego/ (accessed Mar. 17, 2020).
  4. ‘Retsch : Sita laboratoryjne : Mesh Sieves – 200/203 mm : Cechy i Funkcje’. https://www.retsch.pl/pl/produkty/przesiewacze-laboratoryjne/sita-laboratoryjne/mesh-sieves-200-203-mm/cechy-i-funkcje/ (accessed Jun. 19, 2020).
REKLAMA
REKLAMA

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

3 komentarze Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

Niee, nic nie przebije siarki u hydrocortisonu ;)

Szanowni Państwo,

Farmacja.net sp. z o. o. przetwarza Twoje dane osobowe zbierane w Internecie, w tym informacje zapisywane w plikach cookies, w celu personalizacji treści oraz reklamy, udostępniania funkcji mediów społecznościowych oraz analizowania ruchu w Internecie.

Kliknij „Zatwierdź i przejdź do serwisu”, aby wyrazić zgodę na korzystanie z technologii takich jak cookies i na przetwarzanie przez farmacja.net sp. z o .o. , Zaufanych Partnerów Twoich danych osobowych zbieranych w Internecie, takich jak adresy IP i identyfikatory plików cookie, w celach marketingowych (w tym do zautomatyzowanego dopasowania reklam do Twoich zainteresowań i mierzenia ich skuteczności) i pozostałych, szczegółowo opisanych w ustawieniach zaawansowanych.

Zgoda jest dobrowolna i możesz ją w dowolnym momencie wycofać w ustawieniach zaawansowanych.

Ponadto masz prawo żądania dostępu, sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych. W polityce prywatności znajdziesz informacje jak zakomunikować nam Twoją wolę skorzystania z tych praw.

Szczegółowe informacje na temat przetwarzania Twoich danych znajdują się w polityce prywatności.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Benhauer sp. z o.o. – prowadzenie kampanii remarketingowych i mierzenie ich efektywności, e-mail Marketing – Polska (EOG)

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu receptura.pl jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz
logo