REKLAMA

7 najbardziej niebezpiecznych substancji wykorzystywanych w recepturze

W recepturze aptecznej możemy znaleźć wiele substancji wykorzystywanych do sporządzania preparatów. Które z nich uważane są za najbardziej niebezpieczne?
Jednorazowe przyjęcie zbyt dużej dawki morfiny może skutkować zatruciem (fot. Shutterstock).
REKLAMA

Chlorowodorek morfiny

Jest to białe ciało stałe, które dobrze rozpuszcza się w wodzie. Morfina może być składnikiem maści, kropli i proszków [1]. Należy ona do grupy leków opioidowych. Mechanizm działania morfiny opiera się na działaniu agonistycznym względem receptorów opioidowych. Lek ten wykazuje działanie przeciwbólowe zarówno ośrodkowo przez hamowanie impulsów bólowych na poziomie rdzenia kręgowego, jak i obwodowo w wyniku działania na obwodowe receptory opioidowe. Ponadto morfina powoduje sedację, euforię, zwężenie źrenic oraz zaparcia [2].

Niepoprawne zastosowanie bądź nadużywanie morfiny i leków jej zawierających może doprowadzić do rozwoju uzależnienia fizycznego oraz psychicznego. Jednorazowe przyjęcie zbyt dużej dawki morfiny może skutkować zatruciem, które charakteryzuje triada objawów takich, jak depresja oddechowa, zwężenie źrenic i utrata przytomności. Konsekwencją zatrucia może być zgon [2].

Czytaj również: Na recepturze można sobie ręce pobrudzić… Sprawdź 5 takich substancji!

REKLAMA
REKLAMA

Fenobarbital

Fenobarbital, jako substancja do receptury występuje w postaci bezbarwnych kryształów lub białego proszku. Bardzo trudno rozpuszcza się w wodzie, ale łatwo w etanolu. Przy sporządzaniu leków recepturowych wykorzystanie ma także fenobarbital w postaci soli sodowej. Lek ten wchodzi w skład proszków, mikstur oraz kropli [3]. Fenobarbital należy do grupy barbituranów. Wpływa on allosterycznie na receptor GABAA. Mechanizm działania tego leku polega na nasilaniu hamującego działania GABA. Fenobarbital stosowany jest w leczeniu padaczki [2]. Ma on także działanie uspokajające i nasenne [4].

Pomiędzy dawką leczniczą a toksyczną istnieje stosunkowo mała rozpiętość. Ostre zatrucie objawia się sennością, zaburzeniami równowagi. Następnie może wystąpić śpiączka. Oddech staje się bardziej płytki, dochodzi do zwiotczenia mięśni szkieletowych. Do śmierci dochodzi na skutek porażenia ośrodka oddechowego oraz naczynioruchowego. Długotrwała terapia lekami z grupy barbituranów może doprowadzić do rozwinięcia uzależnienia fizycznego i psychicznego [4].

REKLAMA

Siarczan atropiny

Substancja ta występuje w postaci białego lub prawie białego proszku. Może też mieć formę bezbarwnych kryształów. Rozpuszcza się łatwo zarówno we wodzie, jak i w etanolu. Z siarczanu atropiny najczęściej sporządza się krople do oczu [5]. Atropina wpływa na układ przywspółczulny. Jest antagonistą receptorów muskarynowych. Blokuje przekaźnictwo w obrębie tych receptorów. Lek ten w postaci kropli do oczu wykazuje działanie rozszerzające źrenicę, co jest wykorzystywane podczas badania dna oka, a także w czasie leczenia zapalenia tęczówki i ciała rzęskowego oraz błony naczyniowej oka [2].

Do zatrucia atropiną może na przykład dojść w wyniku doustnego spożycia kropli do oczu zawierających ten lek. Do typowych objawów należą suchość śluzówek, zaczerwienie twarzy, szybka akcja serca i rozszerzone źrenice. W cięższych przypadkach obserwuje się omamy, drgawki, utratę przytomności lub nawet zgon na skutek depresji ośrodka oddechowego. Odtrutką na atropinę jest salicylan fizostygminy [2].

Jod

Jod ma postać drobnych kryształów lub łamliwych blaszek w kolorze szarofioletowym z metalicznym połyskiem. Bardzo trudno rozpuszcza się w wodzie, ale z łatwością w etanolu. Istotny jest fakt, że jod sublimuje w temperaturze pokojowej. Jod jest składnikiem roztworów, m.in. płynu Lugola oraz jodyny [6]. Roztwory zawierające ten pierwiastek mają zastosowanie w odkażaniu skóry oraz leczeniu chorób tarczycy [4].

Doustne spożycie dużej ilości takich roztworów może skutkować ostrym zatruciem. Jod powoduje denaturację białek. Ma miejscowe działanie drażniące i częściowo utleniające. Mogą wtedy wystąpić wymioty, gorączka, metaliczny smak w ustach, nadżerki w śluzówce, zapaść krążeniowa, a nawet zgon. Działanie toksyczne mają również opary jodu [4].

Osobny artykuł: Płyn Lugola – definicja i zastosowanie

Fosforan kodeiny

Substancja ta ma wygląd białego proszku bądź bezbarwnych kryształów. Rozpuszcza się w wodzie oraz etanolu. Fosforan kodeiny wchodzi w skład proszków i mieszanek [7]. Lek ten należy do grupy opioidów, podobnie jak morfina opisywana wyżej. Również działa pobudzająco na receptory opioidowe [2]. W lecznictwie wykorzystywane jest działanie przeciwbólowe oraz przeciwkaszlowe kodeiny. Podczas metabolizmu powstaje z niej morfina [4]. Na skutek zatrucia kodeiną obserwuje się utratę przytomności, drgawki, a nawet zgon z powodu porażenia ośrodka oddechowego [4].

Azotan srebra

Azotan srebra występuje w postaci bezbarwnych, bezwonnych kryształów. Rozpuszcza się w wodzie bardzo dobrze [8]. Jest składnikiem recepturowych maści i kropli do oczu ze względu na swoje właściwości przeciwbakteryjne. Ponadto w zależności od stężenia może również działać ściągająco lub żrąco [9].

Bezpośredni kontakt azotanu srebra ze skórą może doprowadzić do poparzeń objawiających się zaczerwienieniem oraz bąblami. Szkodliwe jest również wdychanie pyłów tej substancji. Dochodzi wówczas do pieczenia jamy ustnej oraz gardła, bólu w płucach, a także bólu brzucha i głowy. W cięższych przypadkach mogą wystąpić drgawki oraz utrata przytomności. Po spożyciu azotanu srebra obserwuje się podobne objawy, jak w przypadku narażenia na pyły [9].

Bromki (potasu, sodu, amonu)

Bromek potasu, amonu oraz sodu to substancje dobrze rozpuszczalne w wodzie [4]. W recepturze najczęściej sporządza się z nich roztwory albo mieszanki zawierające dodatkowe składniki. Mają one właściwości uspokajające, a w większych dawkach działają nasennie. Mechanizm działania bromków polega na wypieraniu jonów chlorkowych, przez co mają wpływ na układ nerwowy. Działania niepożądane mogą się pojawić nawet po zastosowaniu bromków w dawkach terapeutycznych [10].

Pomiędzy stężeniem leczniczym a toksycznym występuje niewielka różnica. Do objawów zatrucia należy zamroczenie, zaburzenia elektrolitowe, niedotlenienie oraz wzrost krzepliwości krwi [4]. Stosowanie bromków w dużych dawkach może doprowadzić do wystąpienia bromizmu. Cechuje się on zaburzeniami psychicznymi, neurologicznymi i wysypką skórną o wyglądzie trądziku [10].

Literatura:

  1. https://receptura.edu.pl/morfiny-chlorowodorek-morphini-hydrochloridum/.
  2. Farmakologia i toksykologia – Ernst Mutschler, Gerd Geisslinger, Heyo K. Kroemer, Peter Ruth. MedPharm, Wrocław 2016, wyd.4.
  3. https://www.aptekarzpolski.pl/wiedza/06-2014-repetytorium-do-specjalizacji-fenobarbital/.
  4. Toksykologia współczesna – Witold Seńczuk. PZWL, Warszawa 2012, wyd.1.
  5. https://receptura.pl/siarczan-atropiny-wlasciwosci/.
  6. PREPARATY Galenowe – J. Pluta, D. Haznar-Garbacz, B. Karolewicz, M. Fast, wydanie I polskie, Wrocław, 2010.
  7. https://receptura.pl/kodeina-wlasciwosci-i-zastosowanie/.
  8. http://hpc.amu.edu.pl/MSDS/Azotan_srebra.pdf.
  9. https://receptura.pl/azotan-srebra-wlasciwosci/.
  10. https://receptura.pl/sol-erlenmeyera-sklad-wykonanie-zastosowanie/.
REKLAMA
REKLAMA

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

4 komentarze Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

Nawet nie przypuszczałam, że bromki mają wąski indeks terapeutyczny. Prawdę mówiąc, nie przyszło mi do głowy, że znajdą się w pierwszej siódemce substancji wymienionych przez Patrycję. I tak przy okazji tematu przypomniała mi się legenda krążąca w zeszłym stuleciu o dosypywaniu, żołnierzom zasadniczej służby wojskowej, bromków do żywności, w celu ugaszenia ich libido, co doprowadziło wielu zdrowych, młodych mężczyzn do różnych zaburzeń psychicznych i fizycznych. https://www.bankier.pl/forum/temat_polska-az-do-1997-r-faszerowala-zolnierzy-bromem-w-jedzeniu,26984685.html
A wystarczyłoby pozwolić żołnierzom wyjść na miasto. W końcu za mundurem panny sznurem;)
Tego skromnego żołnierskiego żołdu to raczej nie wystarczało na zaspokojenie wszystkich potrzeb :(
U mnie najczęściej trafiają się recepty z jodem jeśli chodzi o wymienione składniki. Bez rękawiczek się za niego nie zabieram. A tu proszę i opary toksyczne.

Szanowni Państwo,

Farmacja.net sp. z o. o. przetwarza Twoje dane osobowe zbierane w Internecie, w tym informacje zapisywane w plikach cookies, w celu personalizacji treści oraz reklamy, udostępniania funkcji mediów społecznościowych oraz analizowania ruchu w Internecie.

Kliknij „Zatwierdź i przejdź do serwisu”, aby wyrazić zgodę na korzystanie z technologii takich jak cookies i na przetwarzanie przez farmacja.net sp. z o .o. , Zaufanych Partnerów Twoich danych osobowych zbieranych w Internecie, takich jak adresy IP i identyfikatory plików cookie, w celach marketingowych (w tym do zautomatyzowanego dopasowania reklam do Twoich zainteresowań i mierzenia ich skuteczności) i pozostałych, szczegółowo opisanych w ustawieniach zaawansowanych.

Zgoda jest dobrowolna i możesz ją w dowolnym momencie wycofać w ustawieniach zaawansowanych.

Ponadto masz prawo żądania dostępu, sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych. W polityce prywatności znajdziesz informacje jak zakomunikować nam Twoją wolę skorzystania z tych praw.

Szczegółowe informacje na temat przetwarzania Twoich danych znajdują się w polityce prywatności.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Benhauer sp. z o.o. – prowadzenie kampanii remarketingowych i mierzenie ich efektywności, e-mail Marketing – Polska (EOG)

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu receptura.pl jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz
logo